Προγραμματικές Θέσεις

Share on facebook
Share on linkedin
Share on twitter
Share on email

Mπορείτε να κατεβάσετε σε αρχείο Word ή Pdf της προγραμματικές θέσεις των Πράσινων πατώντας τα παρακάτω κουμπιά.

 Προγραμματικές Θέσεις

για μία Εναλλακτική Πράσινη Διακυβέρνηση στην Ελλάδα

22.03.2020

(Υιοθετήθηκε από το ψηφιακό συνέδριο των Πράσινων ως βάση για παραπέρα επεξεργασία)

 

Πίνακας περιεχομένων

  1. Εισαγωγή. 3
  2. Εναλλακτική Πράσινη Διακυβέρνηση. 4
  3. Οικονομία. 6
  4. Γεωργία, Κτηνοτροφία, Δάση, Αλιεία, Τρόφιμα, Δικαιώματα των ζώων. 10
  5. Ενέργεια. 25
  6. Μεταφορές. 33
  7. Φυσικό Περιβάλλον. 38
  8. Κοινά και Δημόσια Αγαθά. 43
  9. Διαχείριση Απορριμμάτων. 45
  10. Τουρισμός. 48
  11. Εργασία και Κοινωνική Ασφάλιση. 50
  12. Κατοικία. 52
  13. Ανθρώπινα δικαιώματα. 53
  14. Υγεία. 70
  15. Κοινωνική πρόνοια. 81
  16. Παιδεία – Εκπαίδευση. 83
  17. Δημόσια Διοίκηση. 93
  18. Τοπική Αυτοδιοίκηση. 95
  19. Δημοκρατία και ψηφιακή κοινωνία. 104
  20. Δικαιοσύνη. 107
  21. Η Ελλάδα στην Ευρώπη και τον κόσμο. 111
  22. Επίλογος. 116

 

 

1. Εισαγωγή

Καθοριστικός ο ρόλος των Πράσινων στην εποχή της πολλαπλής κρίσης

Εμείς οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ προσπαθούμε να ερμηνεύσουμε τις βαθιές αλλαγές που συντελούνται στον σύγχρονο κόσμο, στο κυρίαρχο οικονομικό μοντέλο και τις επιπτώσεις που έχουν στην κοινωνία και στο μέλλον, προκειμένου να εξασφαλίσουμε τα ουσιώδη συμφέροντα των πολιτών, με ευημερία και καλή ποιότητα ζωής για όλους/ες, διασφάλιση της βιωσιμότητας των φυσικών πόρων και της ποιότητας του περιβάλλοντος και θεμελιωμένα ανθρώπινα δικαιώματα σε κάθε γωνιά του πλανήτη.

Η ανθρωπότητα ως σύνολο, παρά το γεγονός ότι έχει καταγράψει υψηλή ανάπτυξη τις τελευταίες δεκαετίες, με μεγαλύτερη πρόσβαση σε καταναλωτικά προϊόντα και αξιοσημείωτη άνοδο του προσδόκιμου ζωής, βρίσκεται σε μια περίοδο πολλαπλής κρίσης, λόγω φαινομένων όπως:

  • Εντεινόμενη κλιματική ανατροπή, με ακραία καιρικά φαινόμενα παγκοσμίως, που βιώνουμε έντονα και στη χώρα μας,
  • Συνεχιζόμενη φτώχεια, πτώση αμοιβών και εργατικών δικαιωμάτων/κεκτημένων, και αυξανόμενες ανισότητες, με ανάδειξη ολιγάριθμης ελίτ υπερβολικά πλούσιων επιχειρηματιών, εκτός ουσιαστικού ελέγχου από κράτη και διεθνείς οργανισμούς,
  • Όξυνση των διεθνών ανταγωνισμών και αναδυόμενοι εμπορικοί πόλεμοι ως αποτέλεσμα αδιέξοδων λογικών, όπως για παράδειγμα «πρώτα η Αμερική» και επιστροφή στα εθνικά σύνορα και στον απομονωτισμό, που υποσκάπτουν διεθνείς οργανισμούς και συμφωνίες,
  • Άνοδος του εθνικισμού και της μισαλλοδοξίας, με στροφή σημαντικού μέρους των πολιτών της Δύσης προς την ακροδεξιά και νεοφασιστικές πολιτικές δυνάμεις, τάση που απειλεί ευθέως την κοινωνική συνοχή και τα ανθρώπινα δικαιώματα, το κράτος Δικαίου και τη δημοκρατία και υποσκάπτει τα θεμέλια της Ευρώπης,
  • Παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση συνοδευόμενη από κρίση δομικού χαρακτήρα στις χώρες του ευρωπαϊκού Νότου, ανισορροπίες του δημοσιονομικού συστήματος της Ευρωζώνης, παρατεταμένη οικονομική δυσπραγία και εξαθλίωση λόγω επιβολής αδιέξοδων πολιτικών αυστηρής λιτότητας,
  • Αυξανόμενες ροές προσφύγων και μεταναστών, που προσπαθούν να ξεφύγουν από τυραννικά και αυταρχικά καθεστώτα, πολέμους, συνθήκες ακραίας φτώχειας και τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, αλλά και ροές μορφωμένων νέων από τον Νότο προς τον Βορρά της ΕΕ, προς αναζήτηση αξιοπρεπούς απασχόλησης και διαβίωσης,
  • Αμφισβήτηση διεθνών θεσμών και αυξανόμενες γεωπολιτικές εντάσεις σε ένα περιβάλλον νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης,
  • Περιφερειακούς και τοπικούς πολέμους, αυταρχικά καθεστώτα και ηγέτες, τρομοκρατικές ενέργειες και νέες μορφές οργανωμένου εγκλήματος,
  • Νέες τεχνολογίες σε τομείς όπως οι επικοινωνίες και τα κοινωνικά δίκτυα, η τεχνητή νοημοσύνη και η ρομποτική, οι ιατρικές τεχνολογίες, η νανοτεχνολογία κ.α., που αλλάζουν τη μορφή του κόσμου όπως τη γνωρίζαμε μέχρι σήμερα και αναδεικνύουν την ανάγκη επαναπροσδιορισμού της δημοκρατίας, του κοινωνικού ελέγχου, της εργασίας και της ευημερίας.

Εμείς οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ προτείνουμε την ευρεία κοινωνική και πολιτική συνεννόηση ως εναλλακτικό σχέδιο για τη διαμόρφωση ενός βιώσιμου μέλλοντος και επεξεργαζόμαστε ένα Πράσινο Κοινωνικό Συμβόλαιο για την Ελλάδα.

Εμείς οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ καταθέτουμε τις Προγραμματικές Θέσεις για μία εναλλακτική Πράσινη Διακυβέρνηση στην Ελλάδα.

2. Εναλλακτική Πράσινη Διακυβέρνηση

2.1. Έμφαση στο κοινωνικό σκέλος στην Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία

Σήμερα συγκροτείται όλο και περισσότερο μια νέα εν δυνάμει πλειοψηφία, που αποτελείται από χιλιάδες πολίτες, κοινωνικούς και περιβαλλοντικούς φορείς, επιστήμονες κι επαγγελματίες, νέους και νέες, παραγωγικές μονάδες που αντιλαμβάνονται τον κοινωνικό ρόλο τους και τις οικολογικές ευθύνες που έχουν στις νέες οικονομικές δραστηριότητες που γεννιούνται.

Αυτή η νέα πλειοψηφία για ένα βιώσιμο μέλλον επιδιώκει να κατευθύνει τις αλλαγές, οι οποίες έτσι κι αλλιώς έχουν επιταχυνθεί τις τελευταίες δεκαετίες λόγω πολλών παραγόντων (οικολογική κρίση, επιστημονική γνώση, τεχνολογικές εξελίξεις, νέες αξίες, δυναμικά κοινωνικά στρώματα) προς ένα πιο βιώσιμο, δίκαιο μέλλον, μια νέα οικονομία, μια πιο ισορροπημένη κοινωνία.

Με μεγάλη καθυστέρηση και ενώ επικρατεί μεγάλη δυσφορία με το κυρίαρχο κοινωνικοοικονομικό σύστημα και την πολιτική, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υιοθέτησε στοιχεία από την πρόταση των Πράσινων για μια Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία (Green New Deal). Προκύπτει, όμως, το σημαντικό ερώτημα: θα είναι αυτή η Πράσινη Συμφωνία επωφελής και για τους λαούς της Ευρώπης;

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναφέρει σειρά στόχων και εργαλείων που εδώ και πολλά χρόνια έχει θέσει το παγκόσμιο Πράσινο κίνημα, όπως: κλιματικά ουδέτερη οικονομία, μηδενική ρύπανση, βιώσιμη κινητικότητα, καθαρή ενέργεια, καθαρός αέρας και καθαρό νερό για όλους, ένα επενδυτικό πρόγραμμα για τη βιώσιμη Ευρώπη, μια Ευρωπαϊκή Κλιματική Τράπεζα και ένα ευρωπαϊκό σύμφωνο για το κλίμα. Όμως, η Πράσινη Συμφωνία θα είναι ελλιπέστατη εάν δεν συνοδεύεται και από ένα κοινωνικό σκέλος. Δεν θα μπορέσει να κατευνάσει τα αισθήματα αγωνίας, αποτυχίας και εγκατάλειψης που κυριαρχούν σε διάφορες ομάδες του πληθυσμού και σε περιοχές της Ευρώπης, στους «χαμένους της παγκοσμιοποίησης» και σε αυτούς που «έμειναν πίσω».

Μια Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία πρέπει να είναι πολύ πιο φιλόδοξη και να εγκολπώνεται ένα μακροπρόθεσμο όραμα αλλαγής, το οποίο θα συνδυάζει μέτρα για το περιβάλλον αλλά και για την οικονομία και την κοινωνία. Μια Πράσινη Συμφωνία που θα επικεντρώνεται στις επενδύσεις με σκοπό την κλιματικά ουδέτερη οικονομία, δεν θα είναι καλή για τον κόσμο, εάν δεν προβλέπει παράλληλα στήριξη των ευάλωτων ώστε να διασφαλίσει βιώσιμο μέλλον για όλους.

Μια Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, για να είναι καλή για τους ανθρώπους, θα πρέπει να προβλέπει μια καινούργια και δικαιότερη κατανομή των πόρων και ως εκ τούτου να συνδέεται όχι μόνο με τους στόχους της βιώσιμης ανάπτυξης αλλά και τους στόχους που προβλέπει το άρθρο 3.3 της συνθήκης της ΕΕ, δηλαδή ευημερία των ανθρώπων, πλήρη απασχόληση, κοινωνική πρόοδο, υψηλά επίπεδα προστασίας, καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού και των διακρίσεων, προώθηση της κοινωνικής δικαιοσύνης, ισότητα γυναικών και ανδρών, αλληλεγγύη των γενεών και προστασία των δικαιωμάτων του παιδιού.

2.2. Με βαθιές Αλλαγές και Μεταρρυθμίσεις

Λαμβάνοντας υπόψη τόσο τα πλανητικά προβλήματα όσο και τα διαρθρωτικά χαρακτηριστικά της χώρας μας που οδήγησαν στην κρίση, είναι φανερό ότι χρειάζονται βαθιές ανατροπές και δομικές μεταρρυθμίσεις, που θα αλλάξουν το φθαρμένο πολιτικό σύστημα και τη θεσμική ανασυγκρότηση της Ελλάδας.

Ως εκ τούτου, οι αλλαγές και μεταρρυθμίσεις θα εμβάθυναν τη δημοκρατία, θα διευκόλυναν τη μετάβαση σε ένα οικονομικό σύστημα μη εκμεταλλευτικό και καταναλωτικό, που θα θέτει σε προτεραιότητα τον πολίτη, το περιβάλλον, την υπεράσπιση των συλλογικών αγαθών, τις συνεργατικές μορφές της κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας και ένα διαφορετικό μοντέλο ενεργειακής δημοκρατίας, θα υποστήριζαν με ενεργητικό τρόπο τους πολίτες που βρίσκονται σε ανάγκη και κοινωνικό αποκλεισμό, θα ενίσχυαν την κοινωνική συνοχή, θα προστάτευαν τα οικοσυστήματα, τα δάση, τα νερά και τις άλλες μορφές ζωής.

Οι πράσινες επιλογές έχουν ήδη γίνει κτήμα πολύ ευρύτερων κοινωνικών και παραγωγικών δυνάμεων. Η οικολογική πολιτική δεν μπορεί να είναι μια «μόδα» των πλούσιων αλλά μια εκδημοκρατισμένη προσαρμογή στις περιορισμένες συνθήκες του πλανήτη.

Ως εκ τούτου, εμείς οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ προκρίνουμε και υποστηρίζουμε:

  • την επιδίωξη πραγματικών αλλαγών σε όλο το πολιτικό σύστημα, τις κοινωνικές σχέσεις και όλες τις εκφάνσεις της ζωής,
  • την ανασυγκρότηση των πόλεων και της υπαίθρου,
  • την ανάπτυξη εναλλακτικών και βιώσιμων τρόπων ζωής,
  • την ανάπτυξη της κοινωνίας των πολιτών μέσα από διαδικασίες διαβούλευσης, θεσμούς άμεσης και συμμετοχικής δημοκρατίας και σωστά οργανωμένα δημοψηφίσματα,
  • την προώθηση πολιτικών κοινωνικής αλληλεγγύης και υπεράσπισης των δικαιωμάτων των πολιτών,
  • την έμφαση στην τοπική και θεματική δράση,
  • την ανάπτυξη των εγχειρημάτων κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας,
  • την ανάπτυξη στενών δεσμών με τις πρωτοβουλίες πολιτών και τις κοινωνικές και περιβαλλοντικές οργανώσεις,
  • την κοινή πορεία με οικολογικά και κοινωνικά ενεργούς πολίτες και κινήσεις πολιτών, στη βάση προγραμματικών θέσεων.

Τέλος, εμείς οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ επιδιώκουμε και στοχεύουμε στην ανάκαμψη από την οικονομική και κοινωνική κρίση με ένα Πράσινο Κοινωνικό Συμβόλαιο εφαρμοστέο και υλοποιήσιμο για μία βιώσιμη οικονομική και πράσινη προοπτική, αξιοποιώντας και εργαλεία όπως τα Τομεακά Επιχειρησιακά Προγράμματα του τρέχοντος ΕΣΠΑ 2014-2020 καθώς και του νέου ΕΣΠΑ 2021-2027.

2.3. Με τους πολίτες και τα κινήματα

Ταυτόχρονα, νιώθουμε έντονα την ανάγκη να ακούσουμε τη φωνή της κοινωνίας, να συνδιαμορφώσουμε με τα κινήματα και την κοινωνία των πολιτών νέα προτάγματα και διεκδικήσεις, να οικοδομήσουμε νέα μέτωπα αλλά και μια παράλληλη κοινωνία.

Εκτιμούμε ότι χρειάζεται μια εντελώς διαφορετική πολιτική, που θα αντιμετωπίσει με δίκαιους τρόπους την πολυδιάστατη κρίση και θα κάνει αλλαγές προς όφελος της κοινωνίας, με πιο συμμετοχικές μορφές δημοκρατίας και μια νέα στρατηγική για την κοινωνική και οικολογική βιωσιμότητα. Διαπιστώνουμε ότι σήμερα χρειάζεται περισσότερο παρά ποτέ ένα κίνημα των κινημάτων και ένας ελκυστικός και μαζικός Πράσινος πολιτικός φορέας, που θα είναι σε θέση να προωθήσει βαθιές αλλά δίκαιες και προς όφελος της κοινωνίας ανατροπές, σε διάλογο και συνεργασία με την κοινωνία των πολιτών.

3. Οικονομία

3.1. Μπροστά στην κλιματική κρίση: μια άλλη αντίληψη για την οικονομία

Για το πράσινο κίνημα, η οικονομία είναι άρρηκτα δεμένη με την κοινωνία και το περιβάλλον. Οφείλει να υπηρετεί την ευημερία όλης της κοινωνίας και να διατηρεί τους φυσικούς πόρους και τα οικοσυστήματα που τη στηρίζουν. Διαφορετικά, όσο και να αναπτύσσεται σε επίπεδο αριθμών, πριονίζει απλώς το κλαδί όπου κάθεται.

Ειδικά σήμερα, η ελληνική οικονομία βρίσκεται μπροστά στην πιο επείγουσα πρόκληση: απέναντι στην κλιματική κρίση, έχουμε μόλις 5-10 χρόνια για να σχεδιάσουμε και να δρομολογήσουμε την απαραίτητη ριζική στροφή, μόλις 2-3 δεκαετίες για να την υλοποιήσουμε και να την ολοκληρώσουμε. Αν πετύχουμε, θα έχουμε κερδίσει το ζωτικότερο στοίχημα για το μέλλον μας. Αν αποτύχουμε, τα επίσημα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος λένε ότι, μόνο το οικονομικό κόστος, θα είναι διπλάσιο από το σύνολο του σημερινού δυσβάστακτου δημόσιου χρέους.

Την ίδια στιγμή, όμως, βγαίνουμε από μια δεκαετία οδυνηρής οικονομικής κρίσης, με ανοικτές όλες τις κοινωνικές και περιβαλλοντικές πληγές. Επιπλέον, οι δεσμεύσεις απέναντι στους δανειστές, ενθαρρύνουν το κυνήγι μιας κοντόφθαλμης ανάπτυξης παλαιού τύπου, που αναπαράγει τα παλιά αδιέξοδα σε μια εποχή που αποτελούν επικίνδυνη «πολυτέλεια».

Ως ΠΡΑΣΙΝΟΙ, λοιπόν, είμαστε υποχρεωμένοι να συζητήσουμε και να καταθέσουμε μια άλλη αντίληψη για την οικονομία:

  • Θέλουμε μια οικονομία συμφιλιωμένη με το περιβάλλον και τη ζωή. Μια τέτοια οικονομία υπηρετεί τη βιώσιμη ευημερία των ανθρώπων, που διαχωρίζεται από την ευημερία των αριθμών και των οικονομικών δεικτών που προβάλλεται συνήθως ως ανάπτυξη.
  • Βιώσιμη ευημερία σημαίνει για μας ότι ανθρώπινες συνθήκες ζωής δικαιούνται όλοι και όλες, ανεξάρτητα από αγοραστική δύναμη. Τη θετικότερη σχέση με το φυσικό περιβάλλον έχουν, άλλωστε, κυρίως κοινωνίες με περιορισμένες ανισότητες και ισχυρή κοινωνική συνοχή.
  • Μάχη κατά της οικονομικής και κοινωνικής ανισότητας δεν σημαίνει μόνο αναδιανεμητικές πολιτικές, αλλά και αναβάθμιση των συλλογικών αγαθών όπως η κοινωνική στέγαση, η δημόσια συγκοινωνία, η δημόσια υγεία και παιδεία, οι ελκυστικοί δημόσιοι χώροι και η επιστροφή της φύσης στην πόλη.
  • Αποσυνδέουμε την κοινωνική ευημερία από την οικονομική μεγέθυνση. Ως πρώτο βήμα, δημοσιεύονται σε επίσημες εκθέσεις οι επιδόσεις της χώρας και στους εναλλακτικούς Δείκτες Ευημερίας που αναγνωρίζουν οι διεθνείς οργανισμοί. Ανοίγουμε διάλογο και με το διεθνές ρεύμα της αποανάπτυξης, για να εμπνευστούμε νέες προτάσεις ευημερίας χωρίς ιδεολογικές εμμονές και αγκυλώσεις.
  • Επένδυση θεωρούμε μόνο ό,τι αφήνει πραγματικό καθαρό όφελος για την κοινωνία και τις επόμενες γενιές, συνυπολογίζοντας και το συνολικό κοινωνικό και περιβαλλοντικό του κόστος.
  • Στηρίζουμε μια αποκεντρωμένη οικονομία, που σέβεται τους φυσικούς πόρους και τα οικοσυστήματα και ελέγχεται με δημοκρατικές διαδικασίες από ώριμες και υπεύθυνες τοπικές κοινωνίες.
  • Απαιτούμε ριζική μεταρρύθμιση των κανόνων του διεθνούς εμπορίου, που σήμερα αναγορεύουν σε εμπορικό πλεονέκτημα την υποβάθμιση της κοινωνικής και περιβαλλοντικής προστασίας.
  • Αναγνωρίζουμε, τέλος, και τη σημασία των μη εμπορευματικών αγαθών, που μπορούν να καλύπτουν ανάγκες μας χωρίς προσφυγή στους μηχανισμούς της οικονομίας. Στην κατηγορία αυτή ανήκουν αγαθά όπως η ερασιτεχνική πολιτιστική δημιουργία, οι αστικές καλλιέργειες, οι μετακινήσεις με τα πόδια ή η συνεργασία για τη φύλαξη παιδιών.

 

3.2. Νέο μοντέλο παραγωγής και κατανάλωσης

Στηρίζουμε την πράσινη καινοτομία και τις πράσινες υποδομές. Μαζικές επενδύσεις για τον επείγοντα μετασχηματισμό τομέων όπως η ενέργεια, οι μεταφορές, τα κτίρια, μπορούν να είναι κορμός μιας πράσινης στροφής για όλη την οικονομία. Ο σεβασμός στην περιβαλοντική και κοινωνική βιωσιμότητα είναι και εδώ αυτονόητα απαραίτητος.

Ένα εναλλακτικό μοντέλο παραγωγής και κατανάλωσης πρέπει να περιλαμβάνει:

  • Έμφαση στην Κοινωνική Οικονομία ως τρίτο πυλώνα δίπλα στον δημόσιο και ιδιωτικό τομέα. Ενισχύουμε τις αλληλέγγυες και συνεταιριστικές μορφές οικονομίας, με την ενδυνάμωση, αυτοοργάνωση και δικτύωση των μικρών παραγωγών και τη στήριξη της υγιούς βιώσιμης επιχειρηματικότητας, που σέβεται το περιβάλλον και τα εργασιακά δικαιώματα. Στόχος μας είναι να φθάσει η Κοινωνική Οικονομία στην Ελλάδα τουλάχιστον στα επίπεδα των άλλων ευρωπαϊκών χωρών.
  • Προωθούμε παντού την Κυκλική Οικονομία, από την αξιοποίηση των γεωργικών υπολειμμάτων μέχρι τις επιστρεφόμενες συσκευασίες και την επαναχρησιμοποίηση ή ανακύκλωση όσων πετούσαμε στα σκουπίδια. Επιδιώκουμε μια Οικονομία (και κοινωνία) Μηδενικών Αποβλήτων, όπου όλα τα προϊόντα θα έχουν εύκολη επισκευή και μεγάλο χρόνο ζωής.
  • Ευθύνη των παραγωγών και διακινητών για όλο τον κύκλο ζωής των προϊόντων τους, ώστε να διασφαλίζεται περιορισμός της σπατάλης πρώτων υλών και ενέργειας, υιοθέτηση καθαρών τεχνολογιών παραγωγής, ελαχιστοποίηση των επικίνδυνων παραπροϊόντων και μέγιστη ανάκτηση, ανακύκλωση και επαναχρησιμοποίηση προϊόντων και πρώτων υλών. Ολοκληρωμένη οικολογική σήμανση, υποχρεωτική για όλα τα προϊόντα, για διαφάνεια και επαρκή πληροφόρηση για τους καταναλωτές.
  • Ενίσχυση της έρευνας για πράσινη καινοτομία και οικολογικό ανασχεδιασμό των προϊόντων. Σύνδεσή της με τα πανεπιστήμια, αλλά και με πρωτοβουλίες νέων για «νεοφυείς»-start up επιχειρήσεις τέτοιου προσανατολισμού. Πολιτικές για να γίνει η Ελλάδα πόλος έλξης για ανάλογες πρωτοβουλίες νέων και από άλλες χώρες.
  • Δυνατότητες στους καταναλωτές και τα νοικοκυριά να είναι ταυτόχρονα και παραγωγοί, με οικιακές ΑΠΕ, ευρεία συμμετοχή σε ενεργειακές κοινότητες, με συνεταιριστική αξιοποίηση πρώτων υλών από οικιακά απορίμματα.
  • Πράσινες Προμήθειες σε όλο τον Δημόσιο Τομέα και την Αυτοδιοίκηση με υποχρεωτικό χαρακτήρα, δεσμευτικούς κανόνες, υψηλές προδιαγραφές, αποτελεσματικούς μηχανισμούς διαφάνειας και ελέγχου. Το Δημόσιο, ως ο μεγαλύτερος καταναλωτής προϊόντων και υπηρεσιών, χρειάζεται να λειτουργήσει ως καταλύτης για την Πράσινη Στροφή.
  • Θέλουμε τον τραπεζικό τομέα προσανατολισμένο στη χρηματοδότηση της πραγματικής οικονομίας και ιδιαίτερα των αναγκαίων πράσινων επενδύσεων. Σημαντική είναι εδώ η ενίσχυση των Συνεταιριστικών Τραπεζών και η εξασφάλιση εργαλείων χρηματοδότησης της Κοινωνικής Οικονομίας.
  • Αναζωογόνηση της υπαίθρου με οικολογικό προσανατολισμό, ιδιαίτερα στις εγκαταλειμμένες νησιωτικές, ορεινές και μειονεκτικές περιοχές που αποτελούν τα 2/3 της χώρας μας. Βιολογική γεωργία και κτηνοτροφία, συνδυασμένη με ήπιο τουρισμό, ανανεώσιμη ενέργεια και μικρής κλίμακας μεταποίηση, μπορούν να δώσουν ξανά ζωή στα χωριά και τις κωμοπόλεις.
  • Οι προστατευόμενες περιοχές διαθέτουν το συγκριτικό πλεονέκτημα να εξελιχθούν σε πρότυπα ήπιας τοπικής οικονομίας και ευημερίας, με βιώσιμη αξιοποίηση όλων των φυσικών τους πόρων και συσσώρευση πολύτιμης εμπειρίας για τη συμφιλίωση οικονομίας και φύσης.
  • Επιδιώκουμε πολιτικές κατά της ανόδου των αξιών γης, που επηρεάζει αρνητικά το κόστος ζωής και οικονομικής δραστηριότητας.
  • Ανάπτυξη κριτικού πνεύματος και οικολογικής συνείδησης από τους καταναλωτές. Συνειδητές αγοραστικές επιλογές των πολιτών μπορούν να επηρεάσουν σε μεγάλο βαθμό τις κατευθύνσεις της παραγωγής και της οικονομίας. Θέλουμε ένα καταναλωτικό κίνημα που να μην κινείται μόνο αμυντικά, αλλά να αποκτήσει και λόγο που να διεκδικεί να επηρεάσει και τις κατευθύνσεις της παραγωγής.
  • Δίνουμε συνειδητά προτεραιότητα στα προϊόντα της χώρας μας και της περιφέρειάς μας, καθώς η μεταφορά τους επιβαρύνει πολύ λιγότερο το κλίμα. Απαραίτητος όρος, όμως, είναι να παράγονται με σεβασμό στο περιβάλλον και στα δικαιώματα των εργαζομένων.

 3.3. Βιώσιμο πλαίσιο και για τα δημόσια οικονομικά

Τα δημόσια οικονομικά είναι βασικό εργαλείο για τη διασφάλιση της βιώσιμης ευημερίας που επιδιώκουμε για όλους και όλες. Στο πλαίσιο αυτό:

  • Το δημοσιονομικό πλαίσιο της χώρας οφείλει να στηρίζει και να διευκολύνει τις εκτεταμένες δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις, που είναι απαραίτητες για την αντιμετώπιση της κλιματικής και οικολογικής κρίσης. Πέρα από τις ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις, θεωρούμε απαραίτητο οι επενδύσεις αυτές να εξαιρούνται από τους περιορισμούς της δημοσιονομικής πειθαρχίας.
  • Θέλουμε υγιή δημόσια οικονομικά, χωρίς ανεξέλεγκτα ελλείμματα και δανεισμό, στηριγμένα σε δίκαιη φορολογία και αποτελεσματική δημόσια διοίκηση. Το πλαίσιο αυτό πρέπει όμως να συμβαδίζει και με την παροχή επαρκών συλλογικών αγαθών και κοινωνικής προστασίας.
  • Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, απαιτούμε πολιτικές που αναγνωρίζουν την κοινωνική και περιβαλλοντική βιωσιμότητα ως δικαίωμα και υποχρέωση κάθε περιφέρειας και χώρας, όχι ως προνόμιο αποκλειστικά για εύρωστες οικονομίες με διαρκή μεγέθυνση. Ζητάμε λοιπόν τη μεταρρύθμιση του πλαισίου που ισχύει σήμερα για χώρες όπως η Ελλάδα, με ρύθμιση του χρέους και λογικότερα πλεονάσματα. Πρώτο δείγμα γραφής, η αποδέσμευση του 95% του Πράσινου Ταμείου, που σήμερα διατίθεται αλλού.
  • Δημοσιονομικά πλεονάσματα πέρα από τους συμφωνημένους στόχους, προτείνουμε να επενδύονται σε επιπλέον χρηματοδοτήσεις συλλογικών αγαθών που ενισχύουν την ευημερία όλων, αντί να μοιράζονται ως εισοδηματική μικροενίσχυση στις κοινωνικές ομάδες που θέλει να ευνοήσει η εκάστοτε κυβέρνηση.
  • Ευρωπαϊκές πολιτικές και για τα ζητήματα που υπονομεύουν σήμερα τα δημόσια οικονομικά αρκετών χωρών: εξάλειψη φορολογικών παραδείσων, περιορισμό φορολογικού ανταγωνισμού μεταξύ των χωρών μελών, κανόνες για ενιαίο υπολογισμό της φορολογικής βάσης, θέσπιση ιδίων πόρων για την Ε.Ε., πανευρωπαϊκή φορολογία του πλούτου, κοινό ευρωπαϊκό προϋπολογισμό με πολύ μεγαλύτερο ύψος, μεταρρύθμιση της ευρωζώνης σύμφωνα με τις προτάσεις που καταθέτουν από χρόνια οι Πράσινοι.
  • Στηρίζουμε, τέλος, τις προτάσεις για εγγυημένο Βασικό Εισόδημα, για όλους τους πολίτες πανευρωπαϊκά, που θα ενσωματώνει και τα ήδη υπάρχοντα επιδόματα. Ως πρώτο βήμα, στηρίζουμε την πρόταση να θεσπιστεί πιλοτικά το Βασικό Εισόδημα για όλους τους νέους και τις νέες στην ΕΕ, για 2 χρόνια μετά το τέλος των σπουδών τους.

3.4. Μια Πράσινη Φορολογική Μεταρρύθμιση

Κεντρική θέση στις προτάσεις μας για την Ελλάδα, έχει μια Πράσινη Φορολογική Μεταρρύθμιση, ώστε να πάψει η φορολογία να είναι απλός εισπρακτικός μηχανισμός και να γίνει εργαλείο δικαιοσύνης και ενθάρρυνσης ή αποθάρρυνσης δραστηριοτήτων ανάλογα με το κοινωνικό και περιβαλλοντικό τους αποτύπωμα.

Συγκεκριμένα, προτείνουμε:

  • Φορολογία του πλούτου, σε αντικατάσταση του ΕΝΦΙΑ: Περιουσιολόγιο και Πόθεν Έσχες για όλους, προοδευτικοί συντελεστές πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, συνυπολογισμός και των περιουσιακών στοιχείων που αποκτήθηκαν με μεταφορά κεφαλαίων στο εξωτερικό, αφορολόγητο ίσο με τα δηλωμένα εισοδήματα της τελευταίας 10ετίας ώστε οι φοροφυγάδες να επιβαρύνονται περισσότερο.
  • Περιβαλλοντικοί φόροι εισοδηματικά ουδέτεροι, χωρίς εισπρακτικό χαρακτήρα, σχεδιασμένοι κυρίως ως εργαλεία ενθάρρυνσης και αποθάρρυνσης δραστηριοτήτων ανάλογα με τις επιπτώσεις τους στο περιβάλλον. Τα έσοδά τους επιστρέφουν άμεσα στην κοινωνία: μέρος τους χρηματοδοτεί την κοινωνική ασφάλιση με αντίστοιχη μείωση ασφαλιστικών εισφορών και κρατήσεων, τα υπόλοιπα χρηματοδοτούν πράσινες λύσεις σε ενέργεια, μεταφορές, προστασία περιβάλλοντος.
  • Διαφοροποίηση του ΦΠΑ, με βάση την προώθηση προϊόντων και υπηρεσιών φιλικών προς το περιβάλλον (όπως βιολογικά προϊόντα, μονώσεις κτιρίων, συσκευές ενεργειακής κλάσης Α++), με υψηλή συνεισφορά εργασίας, ή με σχετικά μεγάλη ελληνική προστιθέμενη αξία (όπως όλες οι επισκευαστικές εργασίες).
  • Κανόνες δικαιοσύνης και βιωσιμότητας για αφορολόγητα ποσά και εκπτώσεις δαπανών: Για βασικές δαπάνες διαβίωσης και επισκευαστικές εργασίες, πλήρης έκπτωση δαπανών μέχρι ένα ανώτατο όριο. Έκπτωση και για δαπάνες εγκατάστασης ΑΠΕ και μονώσεις κατοικίας, αλλά και (υπό όρους) για κάλυψη ζημιών σε μικρομεσαία προσωπική επιχείρηση ή ΕΠΕ. Για τα υψηλά εισοδήματα, διατήρηση μόνο των φοροαπαλλαγών που αποτελούν κίνητρα για συγκεκριμένες δράσεις.
  • Προστασία θέσεων εργασίας και δημιουργία νέων, με αφορολόγητο ποσό ανά θέση για τις πρώτες 10-15 θέσεις εργασίας κάθε επιχείρησης. Ειδικό, ευνοϊκότερο καθεστώς για τις κοινωνικές μη κερδοσκοπικές επιχειρήσεις, με δικλείδες διασφάλισης από καταχρήσεις επιχειρήσεων με εικονικά μόνο κοινωνικό χαρακτήρα.

 

4. Γεωργία, Κτηνοτροφία, Δάση, Αλιεία, Τρόφιμα, Δικαιώματα των ζώων

4.1. Προτάσσουμε τη βιώσιμη αγροτική και οικολογική ανάπτυξη της υπαίθρου

Η χημικο-συντηρούμενη παραγωγή, οι μονοκαλλιέργειες, τα μεταλλαγμένα και η υποδούλωση των παραγωγών στους πιστωτές τους είναι αδιέξοδες και καταστροφικές πρακτικές.

Προέχει η υποστήριξη των μικροπαραγωγών, της τοπικής τους δικτύωσης και των υγειών συνεταιρισμών τους, της οικολογικής γεωργίας χωρίς αγροχημικές ουσίες, της αστικής γεωργίας, των προϊόντων βιολογικής και οικολογικής παραγωγής και των ποιοτικών προϊόντων, της κοινωνικά υποστηριζόμενης γεωργίας, των αστικών αγρών αλληλεγγύης, της τοπικής διαφοροποίησης και προσαρμογής στις ιδιαίτερες γεωκλιματικές συνθήκες, της βιοποικιλότητας και αυτάρκειας σε εθνικό επίπεδο και γενικά ενός βιώσιμου προσανατολισμού κατανάλωσης τοπικών προϊόντων.

Στηρίζουμε τη βιώσιμη αγροτική-οικολογική ανάπτυξη της υπαίθρου και την εξασφάλιση αξιοπρεπούς εισοδήματος για τους αγρότες, κτηνοτρόφους και αλιείς, με ενθάρρυνση νέων μοντέλων συνεργατισμού και μονάδων παραγωγών, ενίσχυση του βιώσιμου αγροτικού τουρισμού, εξυγίανση δικτύων διάθεσης προϊόντων, αξιοποίηση μέσω κυκλικής οικονομίας των υπολειμμάτων, διευκόλυνση προσαρμογής καλλιεργειών στην κλιματική αλλαγή και τις εκάστοτε υπεύθυνες προτιμήσεις του καταναλωτικού κοινού, δικαιότερη πρόσβαση σε ευρωπαϊκούς πόρους, και για ολοκληρωμένη υποστήριξη της υπαίθρου και των κοινοτήτων.

Η περιβαλλοντική αειφορία δεν είναι πολυτέλεια, είναι ανάγκη. Η κλιματική αλλαγή, η καταστροφή της φύσης και η κατάχρηση των πόρων απειλούν τα θεμέλια της ανθρωπιάς, της ευημερίας, του πλούτου αλλά και της ασφάλειάς μας. Με τη μειωμένη βιοποικιλότητα, τη ρυπασμένη ατμόσφαιρα και την εντεινόμενη κλιματική κρίση, πρέπει να κάνουμε πολύ περισσότερα και να επιταχύνουμε τις δράσεις της σε όλους τους τομείς και ιδιαίτερα σ΄αυτούς της αγροτικής παραγωγής και της παραγωγής τροφίμων. Έχουμε την υποχρέωση να διατηρήσουμε το περιβάλλον για τις σημερινές και τις μελλοντικές γενιές, τα παιδιά και οι νέοι να κληρονομήσουν έναν καθαρό και ασφαλή πλανήτη.

Εμείς οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ θέλουμε βιώσιμες κοινωνίες, μέσα από ισορροπημένες και δίκαιες διαδικασίες. Οι προτάσεις της οικολογικής οικονομίας μας δίνουν τώρα την ιστορική ευκαιρία για να δημιουργηθούν θέσεις εργασίας ταυτόχρονα με τη βελτίωση της ποιότητα ζωής για όλους.

Ο τρόπος που παράγουμε και καταναλώνουμε τρόφιμα έχει μεγάλο αντίκτυπο στην υγεία, το περιβάλλον και τα ζώα με τα οποία συμβιώνουμε. Θέλουμε να μεταρρυθμίσουμε την Κοινή Αγροτική Πολιτική της ΕΕ (ΚΑΠ), ώστε να μεταβούμε από τη βιομηχανική γεωργία και τους Γενετικά Τροποποιημένους Οργανισμούς (ΓΤΟ) σε βιώσιμες μορφές γεωργίας, όπως οι βιολογικές και αγροοικολογικές λύσεις. Η βιώσιμη γεωργία συμβάλλει στη μείωση των εκπομπών, στη διάσωση των μελισσών, σε εύφορα εδάφη, στην αναζωογόνηση των αγροτικών περιοχών και στην προστασία της ποιότητας των τροφίμων μας.

Θέλουμε να ανακατευθύνουμε τις γεωργικές επιδοτήσεις προς τη βιώσιμη γεωργία και αυτές να καταβάλλονται με δίκαιες και αποτελεσματικές προϋποθέσεις. Οι εμπορικοί κανόνες θα πρέπει να επιτρέπουν στα κράτη-μέλη να επιβραβεύουν τους εγχώριους παραγωγούς καθαρών τροφίμων για το πρόσθετο κόστος που έχουν ακολουθώντας υψηλότερα περιβαλλοντικά πρότυπα που προστατεύουν τα οικοσυστήματα και τη δημόσια υγεία.

Εμείς οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ ήμασταν και είμαστε σταθερά αντίθετοι προς τους γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς (ΓΤΟ) σε τρόφιμα και καλλιέργειες και υποστηρίζουμε μια Ευρώπη ελεύθερη από καλλιέργεια και εισαγωγές ΓΤΟ, ακόμη και για προϊόντα που προορίζονται για ζωοτροφές.

Τα χρήματα των φορολογουμένων πρέπει να στηρίζουν μόνο την υγιεινή παραγωγή τροφίμων, αντί να επιδοτούν τη βιομηχανία μονοκαλλιεργειών με ΓΤΟ, γλυφοσάτη και φυτοφάρμακα. Ζητούμε άμεση απαγόρευση των καρκινογόνων ζιζανιοκτόνων και των επικίνδυνων χημικών φυτοφαρμάκων.

Η απώλεια της βιοποικιλότητας και η υπερβολική χρήση φυτοφαρμάκων έχει ως παρενέργεια την καταστροφή των οικοβιότοπων και τη μαζική μείωση των μελισσών και άλλων πληθυσμών εντόμων και την απομείωση της φυσικής αλυσίδας της επικονίασης. Αν θέλουμε υγιή τοπικά φρούτα και λαχανικά, πρέπει λάβουμε όλα τα μέτρα που θα βοηθήσουν να ανακάμψουν οι πληθυσμοί των μελισσών.

Είμαστε αντίθετοι με την περαιτέρω ιδιωτικοποίηση των σπόρων και του φυτικού υλικού στους κανόνες της ΕΕ σχετικά με τους σπόρους. Υποστηρίζουμε την εκστρατεία για τη δίκαιη και απεριόριστη πρόσβαση στο υλικό αναπαραγωγής των φυτών, τασσόμενοι ενάντια στην αποκλειστικά δικαιώματα των ευρεσιτεχνιών σε φυτά και ζώα.

Είμαστε αντίθετοι στα ευρωπαϊκά γεωργικά προϊόντα που αποτελούν αντικείμενο ντάμπινγκ (φτιαχτές χαμηλές τιμές προϊόντων με στόχο την τοπική καταστροφή της αγροτικής παραγωγής) στην παγκόσμια αγορά και που καταστρέφουν την τοπική παραγωγή τροφίμων σε πολλές αναπτυσσόμενες χώρες.

Το ποσό των αγροτικών ενισχύσεων θα πρέπει να εξαρτάται από το κατά πόσο οι συγκεκριμένες καλλιέργειες και εκτροφές προστατεύουν το κλίμα, το έδαφος και το νερό, επενδύουν στην καλή μεταχείριση των ζώων, προστατεύουν τη βιοποικιλότητα και αποφεύγουν τη χρήση ΓΤΟ.

Θέλουμε δίκαιες τιμές προϊόντων για τους αγρότες στις κύριες αγροτικές περιοχές και όχι εξυπηρέτηση της κερδοφορίας λίγων πολυεθνικών με τεράστια έσοδα.

Χρειάζεται να αυξηθεί η γονιμότητα του εδάφους και να εξαλειφθούν οι επιδοτήσεις στις εξαγωγές. Να απομακρυνθούμε από τη βιομηχανική γεωργία και κτηνοτροφία.

Πρέπει να σταματήσει άμεσα η αστική εξάπλωση, ώστε να προστατευτεί η καλλιεργήσιμη γη.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει σαφές μερίδιο ευθύνης για την Κοινή Αγροτική Πολιτική της ΕΕ και τις έως τώρα αποτυχημένες προσπάθειες μεταρρύθμισής της προς την κατεύθυνση ενός βιώσιμου, μη ρυπογόνου μοντέλου γεωργίας και αγροτικής ανάπτυξης.

Χρειαζόμαστε την καθιέρωση μιας ευρωπαϊκής αγροτικής πολιτικής  που να επιφέρει πιο δίκαιη κατανομή των δημόσιων πόρων, που να ενισχύει τους αγρότες, την τοπική παραγωγή και το τοπικό εμπόριο, τη φυσική – βιολογική παραγωγή αγροτικών προϊόντων, που θα απελευθερώνει τους σπόρους και θα υποστηρίζει τη βιοποικιλότητα στη γεωργία.

4.2. Προστατεύουμε τα δάση

Ζητάμε η μη βιώσιμη και παράνομη υλοτομία να παρακολουθείται καλύτερα και οι κυρώσεις να είναι αυστηρότερες, τόσο εντός της ΕΕ όσο και στις περιπτώσεις που γίνονται εισαγωγές προϊόντων για τις οποίες υπάρχουν υπόνοιες ότι η παραγωγή τους βασίζεται σε αποψιλώσεις δασών.

Για τα δάση και τις δασικές εκτάσεις ζητάμε να αναρτηθεί το σύνολο των δασικών χαρτών στην Αττική, να προχωρήσουν οι διαδικασίες με τις «οικιστικές πυκνώσεις», να γίνει νέος νόμος για τους Δασικούς Συνεταιρισμούς, να ολοκληρωθεί η «Εθνική Στρατηγική για τα Δάση», να δημιουργηθεί το «Σώμα Φύλαξης Φυσικού Περιβάλλοντος» με ενοποίηση των δασοφυλάκων και  αγροφυλάκων της Δασικής Υπηρεσίας, των φυλάκων προστατευόμενων περιοχών και της ιδιωτικής θηροφυλακής.

Ζητάμε άμεση συμβασιοποίηση και χρηματοδότηση των Διαχειριστικών Σχεδίων Βόσκησης καθώς και ολοκλήρωση των νέων προδιαγραφών για τις Διαχειριστικές Μελέτες Δασών, αναδιάρθρωση της δασοπυρόσβεσης με στροφή από τα μέσα στον άνθρωπο και την βιοοικονομία, με ενεργό συμμετοχή πυροσβεστών και της δασικής υπηρεσίας στην πρόληψη πυρκαγιών τον χειμώνα, με καθαρισμούς εγκαταλειμμένων καλλιεργειών και βοσκοτόπων, εφαρμογή προδιαγεγραμμένης καύσης, ασκήσεις ετοιμότητας, εφαρμογή σχεδίων πυροπροστασίας, σεμινάρια κτλ.

4.3. Προωθούμε ποιοτικά και ασφαλή τρόφιμα

Η διατροφική μας αλυσίδα είναι δυσλειτουργική. Η βιομηχανική γεωργία, με βάση τα φυτοφάρμακα, τις μονοκαλλιέργειες και τα αντιβιοτικά, ευδοκιμεί την ώρα που η υγεία μας και το περιβάλλον υποβαθμίζονται. Τα διατροφικά σκάνδαλα έχουν προκαλέσει δικαιολογημένα ανασφάλεια στους καταναλωτές για το τι τρώμε και για το πώς παράγεται η τροφή μας.

Καταναλώνουμε όλο και περισσότερο «σκουπίδια», επιβαρυμένα με προστιθέμενα άλατα και σάκχαρα. Ως αποτέλεσμα έχουμε τα γνωστά αυξημένα επίπεδα παχυσαρκίας και αύξηση του ποσοστού καρδιακών νόσων, διαβήτη και καρκίνου.

Χρειάζεται πραγματικά μια επανάσταση στον τομέα των τροφίμων για να αλλάξουν τα πράγματα. Θέλουμε να προωθήσουμε τη βιώσιμη, υγιή, εύγευστη, ποικίλη και ηθική τροφή, που δεν στηρίζεται στην παραπλανητική εμφάνιση των τροφίμων στα ράφια των σούπερ μάρκετ αλλά στην πραγματική τους διατροφική αξία.

Αυτό σημαίνει ενθάρρυνση των τοπικών κύκλων παραγωγής, της βιολογικής γεωργίας και των προϊόντων δίκαιου εμπορίου από τις αναπτυσσόμενες χώρες. Με την Ευρώπη να πετάει 90 εκατομμύρια τόνους τροφής ετησίως, χρειάζεται επίσης δράση για να μειωθεί η σπατάλη στα τρόφιμα.

Θέλουμε να μειώσουμε την κατανάλωση κρέατος υπέρ της υγιεινής, πιο βιώσιμης φυτικής διατροφής, που επίσης συμβάλλει στην αποτροπή του φαινομένου του θερμοκηπίου.

Το αίτημά μας είναι:

  • Παραγωγή καλής ποιότητας τροφίμων, τοπικών, χωρίς μεταλλαγμένα και φυτοφάρμακα, χωρίς κακομεταχείριση στα ζώα.

4.4. Ενισχύουμε την αστική γεωργία και τις περιαστικές καλλιέργειες

Αστική γεωργία είναι η πρακτική της καλλιέργειας, επεξεργασίας και διανομής τροφίμων μέσα ή γύρω από την πόλη. Μπορεί να περιλαμβάνει επίσης κτηνοτροφία, υδατοκαλλιέργειες, δασοκομία και κηπουρική ενώ οι δραστηριότητες αυτές εμφανίζονται και σε περιαστικές περιοχές.

Σε πολλούς Δήμους, όπως π.χ. στη Θεσσαλονίκη ομάδες πολιτών τα τελευταία χρόνια εμφανίστηκαν σε ανεκμετάλλευτους χώρους των πρώην στρατοπέδων της ευρύτερης περιοχής της Θεσσαλονίκης και ξεκίνησαν τη συλλογική καλλιέργεια γης με βάση τις αρχές της βιολογικής, βιοδυναμικής ή φυσικής καλλιέργειας ή άλλες αρχές για την παραγωγή καθαρών, ασφαλών και χρήσιμων για τον ανθρώπινο οργανισμό τροφίμων  συμβάλλοντας στη διατροφική αυτάρκειά τους και στην τοπικοποίηση της παραγωγής.

Εμείς οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ στηρίζουμε αυτές τις πρωτοβουλίες, οι οποίες επιπρόσθετα στοχεύουν στην προαγωγή σχέσεων αλληλεγγύης και η δημιουργία αντιδομών, που χτίζονται στη βάση της κοινωνικής αυτοθέσμισης και αυτοοργάνωσης. Τέτοιες πρωτοβουλίες σε δημοτικές ή ακόμα και ιδιωτικές εκτάσεις που μένουν ανεκμετάλλευτες και συνήθως μετατρέπονται σε εστίες μόλυνσης, πρέπει να στηριχθούν από τους Δήμους και να παραχωρηθούν στους πολίτες που ενδιαφέρονται.

4.5. Στηρίζουμε τον Πρωτογενή Τομέα 

Ο Πρωτογενής Τομέας είναι η βάση της διατροφής στην Ελλάδα και η ενίσχυσή του θα πρέπει να είναι ένας από τους κύριους άξονες μιας πράσινης διακυβέρνησης της χώρας.

Τα μέτρα θα πρέπει να αποβλέπουν μια πράσινη βιολογική Ελλάδα. Η μεταμόρφωση της καλλιεργούμενης έκτασης σε εθνικό επίπεδο σε βιολογική είναι η καλύτερη δυνατή απάντηση στην προστασία του περιβάλλοντος, η μεγαλύτερη πρόσφορα στην κλιματική πρόκληση και τελικά η προστασία της ίδιας της ζωής μας.

Η μέχρι τώρα καταστροφική επέμβαση του ανθρώπινου παράγοντα στη φύση δεν μπορεί παρά να σταματήσει σταδιακά με την εναρμόνιση και συμφιλίωση βιολογικών πρακτικών με την σύγχρονη τεχνολογία, ιδιαίτερα στον τομέα της παρακολούθησης καλλιεργητικών πρακτικών στην εκπαίδευση και στον έλεγχο της ποιότητας. Για να γεφυρώσουμε το χάσμα ή την έλλειψη εκπαίδευσης, η εξέλιξη της τεχνολογίας θα πρέπει να περάσει από τα μονοπώλια σε συλλογικό έλεγχο.

Ο άλλος άξονας θα πρέπει να είναι μια σειρά από μεταρρυθμίσεις γύρω από την οργάνωση του μοντέλου εργασίας, με κύριο στόχο τη μεγιστοποίηση της συνεργασίας στο επίπεδο των παραγωγών, που σημαίνει μεταρρύθμιση των συνεταιριστικών δομών.

Αυτή τη στιγμή ο Πρωτογενής Τομέας προσφέρει περίπου το 3% στο ΑΕΠ, σε ποσό δηλ. 5 δις, εφόσον το ΑΕΠ είναι γύρω στα 180-190 δις. Το ποσοστό αυτό το 1995 ήταν 10% και προς την κατεύθυνση αυτή θα πρέπει να διαμορφωθεί ο στόχος μας.

4.5.1. Προτάσεις πολιτικής στον τομέα της ελαιοκαλλιέργειας

Στη βάση των παραπάνω διαπιστώσεων, επιλέγουμε έναν τομέα, αυτόν της ελαιοκαλλιέργειας και προτείνουμε συγκεκριμένες αλλαγές, ώστε να καταφέρουμε σταδιακά να εγκαταστήσουμε ένα μοντέλο στον Πρωτογενή Τομέα (ΠΤ) που θα φέρει λύσεις σε προβλήματα όπως η χαμηλή παραγωγικότητα, το επίπεδο συνεργασίας, η αύξηση της ποιότητας κλπ.

Σύμφωνα με τοπικές εμπειρίες και μελέτες, πχ στη Λέσβο, η ελαιοκαλλιέργεια πάσχει διαχρονικά από τις παρακάτω παθογένειες:

  • Χαμηλή παραγωγικότητα, το κόστος παραγωγής για 1 κιλό βιολογικό λάδι είναι περίπου 4.1 € η συλλογή, 1 κ ελιάς κοστίζει περίπου 1 € ενώ στην Ιταλία κοστίζει 0.5 € το κιλό.
  • Η συνεργασία / συνέργεια μεταξύ παραγωγών και μεταποίησης είναι σχεδόν ανύπαρκτη.
  • Η μέση ποιότητα του ελαιολάδου είναι σχετικά χαμηλή, πέραν της απαρχαιωμένης καλλιέργειας και έλλειψης ελέγχου ποιότητας στα ελαιοτριβεία.
  • Ο βαθμός μεταποίησης είναι μηδαμινός και αυτή τη στιγμή εμφιαλώνεται μόλις το 10% της ποσότητας ελαιόλαδου ενώ περίπου το 70% (από τους 290.000 τόνους περίπου) εξάγεται χύμα στην Ιταλία με εξευτελιστικές τιμές.
  • Σε σύγκριση με το επίπεδο μάρκετινγκ στην Ιταλία, στον τόπο μας είναι σχεδόν ανύπαρκτο, ιδιαίτερα από θεσμούς όπως περιφέρεια.
  • Το επίπεδο μόρφωσης/εκπαίδευσης είναι χαμηλό, τα υπάρχοντα προγράμματα για νέους αγρότες εκτελούνται χωρίς την παραμικρή παρακολούθηση.
  • Δεν υπάρχει έλεγχος για την προστασία του περιβάλλοντος ούτε προώθηση βιολογικών πρακτικών, η ένταξη σε βιολογικά προγράμματα γίνεται μόνο για χάρη της επιδότησης χωρίς την ανάλογη δημιουργία συνείδησης.
  • Τα ελαιοτριβεία και οι συνεταιρισμοί δεν λειτουργούν ως πόλοι μόρφωσης και συνεργασίας ενώ συχνά ως δεξαμενές για κομματικά οφέλη.

Οι παραπάνω παθογένειες οδηγούν σταδιακά στην αποδόμηση της απασχόλησης στον ΠΤ και τελικά στην εγκατάλειψή του. Ούτε η κρίση τα δέκα τελευταία χρόνια δεν λειτούργησε ως καταλύτης για την ανάκαμψη στον ΠΤ.

Ένα άλλο γεγονός που παρακολουθείται κατ’ επανάληψη τα τελευταία 4 χρόνια είναι οι μεγάλες ζημιές στην παραγωγή, σχεδόν καταστροφή της σοδειάς. Αυτό οφείλεται στις εκτεταμένες περιόδους ξηρασίας και τις υψηλές θερμοκρασίες ενώ ο συνδυασμός των καιρικών συνθηκών με την αποδόμηση και χαμηλή ποιότητα/παραγωγικότητα επιτείνουν την παραπέρα πτώση του ΠΤ.

Κύριος θεσμός και πυρήνας της οργάνωσης πρέπει να είναι το ελαιοτριβείο, που παρόλα τα προβλήματα είναι ο θεσμός που αναγνωρίζεται από όλους τους παραγωγούς.

Σήμερα τα ελαιοτριβεία λειτουργούν εποχιακά, δηλαδή την αλεστική περίοδο. Η μεταρρύθμιση πρέπει να είναι μια λειτουργία ολόκληρη τη χρονιά, έτσι ώστε να αυξηθεί η αποδοτικότητα και να καλυτερεύσει η ποιότητα. Η λειτουργία όλο το χρόνο θα συμπεριλαμβάνει: 1) άλεσμα, 2) κλάδεμα, 3) εμφιάλωση, 4) προετοιμασία για την ελαιοσυλλογή, 5) οργάνωση της συλλογής. Η ανάληψη αυτών των λειτουργιών σημαίνει τη δημιουργία των ανάλογων ομάδων και έτσι τη δημιουργία αρκετών θέσεων εργασίας.

Θα πρέπει να προωθηθεί και ο θεσμός των ΚΟΙΝΣΕΠ, που εδώ και αρκετά χρόνια έχουν θετικές εμπειρίες και μάλιστα στον διεθνή χώρο.

Ένας άλλος θεσμός που πρέπει να υποστηριχθεί είναι οι ομάδες παραγωγών, στη βάση ότι η ομάδα δεν απλά ένας μηχανισμός για την πρόσβαση σε προγράμματα και εκπτώσεις αλλά η υποχρέωση για κοινές πρακτικές στην καλλιέργεια καθώς και στην ομαδοποίηση στις εκτάσεις. Σήμερα στην Ελλάδα ο μέσος όρος ανά παραγωγό είναι περίπου 60 στρέμματα ενώ στην κεντρική Ευρώπη 200 στρ. Με τη ομάδα παραγωγών το κάθε μέλος είναι ο ιδιοκτήτης της έκτασης, δέχεται όμως να τη νοικιάσει στην ομάδα π.χ. για 20 χρόνια, ώστε να έχουμε αύξηση της έκτασης, της ποσότητας και της απόδοσης.

Σημαντική είναι και η προστασία του περιβάλλοντος, εφόσον πχ στην ελιά όλα τα κατάλοιπα μπορούν να αξιοποιηθούν 100% για λίπανση και μπορεί να γίνει απομόνωση ουσιών, όπως οι πολυφαινόλες και το αποτύπωμα της επιβάρυνσης να είναι σχεδόν μηδενικό.

Επίσης, θα πρέπει να εξεταστεί η μέθοδος επιδότησης, ώστε π.χ. από στρεμματική, να δίνεται στη βάση της ποσότητας καρπού, ώστε να εξασφαλίσουμε τη φροντίδα και καλλιέργεια του ελαιώνα.

4.6. Αλιεία: περισσότερα ψάρια στις θάλασσες

Μια επιτυχία των Ευρωπαίων Πράσινων ήταν η γενική αποδοχή και εφαρμογή μιας πιο βιώσιμης Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής. Έτσι, σταμάτησε η τακτική της ρίψης των ανεπιθύμητων ιχθύων στη θάλασσα, μια απερίγραπτη σπατάλη τροφίμων και εισοδημάτων με ταυτόχρονη υποβάθμιση των θαλασσών. Πλέον έγινε καλύτερη η διαχείριση των ιχθυοαποθεμάτων και ρυθμίστηκε προς τη βιώσιμη κατεύθυνση η παραγωγή του ευρωπαϊκού αλιευτικού στόλου. Επιβλήθηκε η ιχνηλάτηση των αλιευμάτων και πλέον οι καταναλωτές είναι σε θέση να δουν, όχι μόνο την προέλευση των ψαριών αλλά και τον τρόπο αλιείας τους.

Η αλιεία στην Ευρώπη πρέπει να πραγματοποιείται με γνώμονα τα «όρια αειφορίας», επιτρέποντας την αποκατάσταση των αλιευτικών αποθεμάτων. Τα κράτη-μέλη θα πρέπει να εφαρμόζουν περιόδους διακοπής της αλιείας, ώστε να μπορούν να ανακάμπτουν τα ιχθυοαποθέματα.

Η παράνομη αλιεία οφείλει να σταματήσει και για τα εισαγόμενα ψάρια θα πρέπει να πληρούνται τα ευρωπαϊκά πρότυπα προστασίας. Πρέπει να σταματήσει η αλιεία με συρόμενα εργαλεία βυθού σε βαθιά ύδατα, και γενικότερα να περιοριστούν οι επιδράσεις αυτών των τρόπων αλιείας στα οικοσυστήματα.

Θα πρέπει να εφαρμόσουμε αειφόρες πολιτικές για την παράκτια αλιεία και απαγόρευση των μεγάλων μέσων καταστροφικής αλιείας στη Μεσόγειο.

Εμείς οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ αγωνιζόμαστε και για καλύτερο έλεγχο των εντατικοποιημένων ιχθυοκαλλιεργειών, οι οποίες είναι ιδιαίτερα ρυπογόνες, όπως επίσης και για δικαιότερη μεταχείριση των μικρής κλίμακας, τοπικών αλιέων, εντός και εκτός Ευρώπης.

4.7. Δικαιώματα των ζώων

4.7.1. Γενικά

Όλα τα έμβια όντα έχουν δικαίωμα σε μια αξιοπρεπή διαβίωση. Υποστηρίζουμε τη συνταγματική κατοχύρωση των δικαιωμάτων των ζώων, τη μεταχείριση των ζώων με σεβασμό, καταδικάζοντας τις πρακτικές ευγονικής και την υποβάθμισή τους ως αντικείμενα, που οδηγεί σε πρακτικές που εξομοιώνονται με αυτές των βασανιστηρίων. Υποστηρίζουμε την προώθηση εναλλακτικών μεθόδων έρευνας, που ήδη εφαρμόζονται ευρέως στα πειράματα, με σκοπό την αντικατάσταση των ζώων.

Αμφισβητούμε εκ βάθρων το βιομηχανικό κτηνοτροφικό μοντέλο και τη μεταχείριση που επιφυλάσσουν στην άγρια ζωή πρακτικές όπως το κυνήγι, η χρήση γούνας, οι παραστάσεις και το εμπόριο ζώων, άγριων ή μη. Υποστηρίζουμε τα κινήματα των vegan, της χορτοφαγίας, της ωμοφαγίας και γενικώς μια υγιεινή διατροφή, που να εξασφαλίζει την υγεία ανθρώπων και περιβάλλοντος αλλά και μια οικολογικά, ανθρωπιστικά και ηθικά υπεύθυνη μεταχείριση των ζώων.

Με βάση την εμπειρία από την πολύχρονη ενασχόληση, προκρίνουμε και προτείνουμε:

4.7.2. Γούνες

Σταδιακή κατάργηση εκτροφής γουνοφόρων ζώων. Σε όλη την Ευρώπη οι εκτροφές γούνας κλείνουν η μία μετά την άλλη και ο αριθμός των χωρών που απαγορεύουν την εκτροφή ζώων για γουνοπαραγωγή συνεχώς μεγαλώνει. Αντίθετα στην Ελλάδα έχουμε μεγάλη αύξηση εκτροφών και γουνοπαραγωγής τα τελευταία χρόνια. Πρόκειται για έναν κλάδο ιδιαίτερα επιβαρυντικό για το περιβάλλον γενικότερα (ισχυρά δηλητήρια χρησιμοποιούνται για την επεξεργασία γούνας και δέρματος) και εξαιρετικά βάρβαρο προς τα ζώα. Στόχος μας είναι η αντικατάστασή του κλάδου από βιώσιμες, οικολογικά ήπιες και ηθικά αποδεκτές επιχειρήσεις, όπως ο οικοτουρισμός, οι καλλιέργειες βοτάνων και βιοκαυσίμων κλπ. Προτείνουμε να τεθεί σαφές χρονοδιάγραμμα με τελικό στόχο την ολική κατάργηση της εκτροφής γουνοφόρων ζώων.

  • Μηδενισμός επιδοτήσεων/φοροαπαλλαγών. Η βιομηχανία της γούνας στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στις επιδοτήσεις που λαμβάνει από τον κρατικό προϋπολογισμό. Όλοι μας, δηλαδή, καλούμαστε να συντηρούμε (με το ζόρι) έναν κλάδο ακόμη κι αν είμαστε ηθικά αντίθετοι στην ύπαρξή του. Τα χρήματα που θα εξοικονομηθούν από την διακοπή των επιδοτήσεων μπορούν να χρησιμοποιηθούν είτε για την ενθάρρυνση νέων οικολογικών επιχειρηματικών δραστηριοτήτων στις ίδιες περιοχές είτε για την προώθηση της ευζωίας των ζώων (π.χ. ανεξάρτητη Θηροφυλακή, στειρώσεις αδέσποτων).
  • Αυστηροί έλεγχοι συνθηκών διαβίωσης των ζώων στις εκτροφές γούνας. Τόσο οι συνθήκες διαβίωσης όσο και οι μέθοδοι θανάτωσης αυτών των ζώων είναι συνήθως εφιαλτικές. Θα πρέπει, στο μεταβατικό διάστημα μέχρι την ολική απαγόρευση, να γίνονται πολύ πιο συστηματικοί έλεγχοι από ανεξάρτητη αρχή, με άμεση, οριστική ανάκληση αδειών για τους παραβάτες.
  • Μηδέν νέες άδειες σε εγκαταστάσεις και αριθμό ζώων. Θα πρέπει να γίνει άμεση καταγραφή τόσο των μέχρι σήμερα αδειοδοτημένων εγκαταστάσεων εκτροφής γουνοφόρων όσο και του αριθμού των ζώων που σύμφωνα με την άδεια μπορούν να διατηρούν. Στη συνέχεια, θα πρέπει να σταματήσει η έκδοση νέων αδειών και να ξεκινήσει το κλείσιμο όσων εγκαταστάσεων παρανομούν ή δεν έχουν καν άδεια.

4.7.3. Αδέσποτα

Οι Δήμοι θα πρέπει να υποχρεωθούν να εφαρμόσουν τους νόμους 4039 & 4235:

  • άμεση επανένταξη των ζώων στο σημείο από όπου περισυλλέχθηκαν
  • κάλυψη όλων των περιστατικών (στειρώσεις και περιθάλψεις αδέσποτων) και όχι επιλεκτικά όπως γίνεται τώρα (πχ. μόνο έγκυα ή μόνο θηλυκά ή μόνο σκυλιά), ούτε με χρονικούς περιορισμούς (υπάρχουν Δήμοι που «τρέχουν» πρόγραμμα μόνο για 2-3 μήνες και άλλοι που δεν έχουν καν πρόγραμμα!)
  • Σωστή λειτουργία 5μελούς με τακτικές συνεδριάσεις και λόγο/ψηφοφορία της 5μελούς σε όλα τα θέματα λειτουργίας του προγράμματος (οικονομικά, συνεργαζόμενοι κτηνίατροι κλπ). Αυτό θα οδηγήσει σε εξοικονόμηση χρημάτων και μείωση θανάτων από μη κατάλληλους γιατρούς.
  • Διαφάνεια. Να αναρτώνται άμεσα (αυθημερόν) στο Internet από τους Δήμους όλες οι πληροφορίες για κάθε ζώο που περισυλλέχθηκε, την πορεία του και την ημερομηνία/σημείο που απελευθερώθηκε, με τρόπο τέτοιον που να μπορεί ο κάθε ενδιαφερόμενος πολίτης να ενημερωθεί (ένας ανέξοδος και εύκολος τρόπος είναι το Facebook).
  • Τηλεφωνικό κέντρο σε κάθε Δήμο, που θα λειτουργεί και τα απογεύματα και τα Σαββατοκύριακα και προώθηση των επειγόντων περιστατικών (π.χ. τραυματισμένα) άμεσα σε συνεργαζόμενους κτηνιάτρους.
  • Νομική και πρακτική στήριξη σε καταγγελίες κακοποίησης ζώων, δηλητηριάσεις, οργάνωση/διεκπεραίωση από τους Δήμους των νομικών διαδικασιών (π.χ. προς Εισαγγελέα, Αστυνομία).
  • Απόρριψη προτάσεων και διακοπή χρηματοδοτήσεων για κυνοκομεία– είμαστε αντίθετοι στην ασυλοποίηση των ζώων και μάλιστα με την τρέχουσα κατάσταση Δημοτικών Κυνοκομείων σε όλη τη χώρα, που συχνά χρησιμοποιούνται για να εξαφανιστούν ζώα ή λειτουργούν σε άθλιες συνθήκες που οδηγούν σε μαζικούς θανάτους.
  • Σχεδιασμό για τη δημιουργία «Δημοτικού Κτηνιατρείου – Κλινικής ζώων» με έμπειρους σε στειρώσεις γιατρούς και χώρο νοσηλείας για τα αδέσποτα στους Δήμους, με παράλληλες διαδικασίες προώθησης της υιοθέτησης αδέσποτων ζώων από φιλόζωους.
  • Αξιοποίηση της εθελοντικής προσφοράς Ελλήνων ή αλλοδαπών κτηνιάτρων, με όλες τις νόμιμες διαδικασίες.

*** Το πώς μπορεί το Κράτος να υποχρεώσει τους Δήμους να συμμορφωθούν, παραμένει ένα ομιχλώδες τοπίο. Είναι όμως κάτι πολύ σημαντικό και πρέπει να επιμείνουμε. Δύο πιθανοί τρόποι είναι: α) με «ποινές» τύπου μείωσης κονδυλίων γενικού προϋπολογισμού από το Κράτος προς τους Δήμους, σε περίπτωση που οι Δήμοι δεν τηρούν όλα τα παραπάνω και β) με σχετική προσθήκη στο νόμο, όπου νομικά υπεύθυνος για την μη τήρηση των παραπάνω να θεωρείται ο Δήμαρχος και να έχει συγκεκριμένες ποινές και πρόστιμα.

Θα πρέπει να γίνουν τροποποιήσεις στη νομοθεσία για την καλύτερη λειτουργία των προγραμμάτων των Δήμων και την, με ηθικό τρόπο, μείωση των αδέσποτων:

  • Να απαγορευτεί η πώληση κατοικίδιων από ιδιώτες, επαγγελματίες και pet shops. Αν κάποιος θέλει καθαρόαιμο, να μπορεί να το αγοράσει μόνο από αδειοδοτημένο εκτροφέα. Θα πρέπει να γίνουν πολύ αυστηροί και εντατικοί έλεγχοι τόσο στις παράνομες πωλήσεις όσο και στους αδειοδοτημένους εκτροφείς.
  • Να απαγορευτούν ρητά και να εντατικοποιηθούν οι έλεγχοι σε back yard breeders με μεγάλα πρόστιμα (στον ισχύοντα νόμο υπάρχει μόνο συμπερασματικά, άρα μπορεί εύκολα ένας δικαστής να το παραβλέψει).
  • Υποχρεωτική συνεργασία των Δήμων με ΟΛΕΣ τις νόμιμες φιλοζωικές οργανώσεις που θα εκδηλώσουν ενδιαφέρον για συνεργασία. Αυτή τη στιγμή, οι Δήμοι παίζουν παιχνίδι «ανταλλαγμάτων» με τις οργανώσεις, προσφέροντάς τους συνεργασία (άρα, δικαίωμα για περισυλλογή/φροντίδα) με αντάλλαγμα να κάνουν τα «στραβά μάτια» σε παρανομίες των Δήμων ή να φορτώνονται περιστατικά πέρα από τις δυνάμεις τους.
  • Η κακοποίηση / θανάτωση να γίνει κακούργημα.
  • Να δικαιούνται Traces όλες οι νόμιμες φιλοζωικές οργανώσεις, χωρίς να απαιτείται συνεργασία με τον Δήμο. Το ίδιο να ισχύσει και για τις υιοθεσίες.
  • Να απαγορευθεί η εισαγωγή κατοικίδιων με σκοπό την πώληση, τουλάχιστον μέχρι να λυθεί το πρόβλημα υπερπληθυσμού των αδέσποτων.
  • Τα διοικητικά πρόστιμα που κόβει η Αστυνομία για θέματα ζώων, να μην μπορούν να μειωθούν ή διαγραφούν από τους Δήμους.
  • Πλήρης απαγόρευση πυροτεχνημάτων (προστασία ανθρώπων, κατοικίδιων, αδέσποτων αλλά κυρίως των πουλιών της αστικής πανίδας).

4.7.4. Ζωολογικοί Κήποι – Δελφινάρια

Παρόλο που οι νόμοι 4039 και 4235 απαγορεύουν ρητά τη χρησιμοποίηση ζώων σε παραστάσεις, έχουν γίνει προσπάθειες να ανοίξουν φωτογραφικά «παραθυράκια» για την εξυπηρέτηση συγκεκριμένων επιχειρηματιών. Προτείνουμε:

Κητώδη: αυστηρή απαγόρευση εισαγωγής κητωδών. Αυστηρή απαγόρευση παραστάσεων. Νομοθετική ρύθμιση για την απαγόρευση λειτουργίας δελφιναρίων και παραστάσεων (υπάρχει ήδη στον νόμο 4039). Σε περιπτώσεις παρανομίας, να επιβάλλονται άμεσα πρόστιμα για κάθε ημέρα συνέχισης των παραστάσεων, τόσο στις επιχειρήσεις όσο και στους αρμόδιους των ΟΤΑ που δεν εφαρμόζουν τα νόμιμα.

Δημόσιοι Ζωολογικοί Κήποι: Οι σημερινοί ζωολογικοί κήποι δίνουν ένα κακό παράδειγμα – κυρίως στα παιδιά – του πώς ένα είδος μπορεί να σκλαβώσει και να επιβληθεί σε άλλα είδη. Είμαστε αντίθετοι με τη λειτουργία ζωολογική πάρκων και προτείνουμε τη μετατροπή τους σε κέντρα περίθαλψης. Για το μεταβατικό διάστημα, προτείνουμε:

  • Μέτρα αποφυγής γέννησης ζώων σε αιχμαλωσία (στείρωση).
  • Σταδιακή μετατροπή τους σε κέντρα περίθαλψης τραυματισμένων άγριων ζώων, σε συνεργασία με τις φιλοζωικές οργανώσεις (Αρκτούρο, Καλλιστώ, ΕΚΠΑΖ, Άγρια Ζωή κλπ).
  • Προσθήκη «σημείων ενημέρωσης» ή μικρής αίθουσας προβολών με βίντεο, φωτογραφίες, πληροφορίες για άγρια είδη.

Ιδιωτικοί (κερδοσκοπικοί) Ζωολογικοί Κήποι: Θα πρέπει να κλείσουν άμεσα, με υποχρέωση του επιχειρηματία να συντηρεί τα ζώα σε καλές συνθήκες διαβίωσης έως ότου τα αναλάβουν φιλοζωικές οργανώσεις και καταφύγια στην Ελλάδα ή το εξωτερικό.

4.7.5. Παραγωγικά ζώα

Απαγόρευση Χαλάλ – Κοσέρ: Σε καμία περίπτωση ο βασανισμός ενός πλάσματος δεν μπορεί να γίνει αποδεκτός στο όνομα οποιασδήποτε θρησκείας ή ιδεολογίας. Άμεση ρητή απαγόρευση σφαγών τύπου Χαλάλ και Κοσέρ και ενδεχομένως απαγόρευση και του σχετικού σήματος που φέρουν κάποια προϊόντα στην αγορά.

Αποεντατικοποίηση παραγωγής: Θεσμοθέτηση των υψηλότερων προδιαγραφών για τις εκτροφές με στόχο σε λίγα χρόνια να έχουμε μόνο εκτροφεία με όσο γίνεται πιο καλές συνθήκες διαβίωσης για τα ζώα. Παραδείγματα: κότες και αυγά μόνο ελευθέρας βοσκής, καθορισμός ελάχιστου χώρου για χοιρομάνες, υποχρεωτικός χρόνος διαβίωσης των μικρών με τη μητέρα τους.

Νομοθέτηση, αυστηροί έλεγχοι και μεγάλα πρόστιμα έως και οριστική ανάκληση άδειας για εκτροφές και σφαγεία όπου τα ζώα θανατώνονται με απαράδεκτους τρόπους (κοτοπουλάκια σε αλεστικές μηχανές, μη ακαριαία θανάτωση, θανάτωση χωρίς αναισθησία κλπ).

Περεταίρω διερεύνηση των τρόπων που ο άνθρωπος βασανίζει τα κάθε είδους ζώα με σκοπό τη βρώση τους (π.χ. φουά-γκρα, βατραχοπόδαρα, ιχθυοκαλλιέργειες, τεχνητή γονιμοποίηση θηλαστικών). Λήψη αυστηρών μέτρων μέσω νομοθεσίας, αυστηροί έλεγχοι, μεγάλα πρόστιμα και αποκλεισμό από την αγορά των παραβατών (οριστική ανάκληση αδειών).

Ενθάρρυνση της χορτοφαγίας, της vegan και της υγιεινής διατροφής, που δεν περιλαμβάνει τη χρήση ζώων και τα ζωικά προϊόντα.

4.7.6. Πειραματόζωα

Σε όλες τις προηγμένες χώρες, τα πειράματα σε ζώα αντικαθίστανται από άλλες μεθόδους, πολύ πιο ασφαλείς για τα συμπεράσματα των πειραμάτων και τελείως αναίμακτες. Πρέπει να ληφθούν και στην Ελλάδα μέτρα για τον σταδιακό περιορισμό έως την ολική απαγόρευση των πειραμάτων σε ζώα.

  • Άμεση καταγραφή χώρων, εργαστηρίων και εταιρειών που χρησιμοποιούν πειραματόζωα.
  • Νομοθετική ρύθμιση με σαφή και μεγάλα πρόστιμα/κυρώσεις (έως και οριστικό κλείσιμο) για αυστηρούς περιορισμούς των πειραμάτων σε ζώα (π.χ. να υποχρεούται η εταιρεία να λάβει συγκεκριμένη κρατική άδεια για κάθε πείραμα, αριθμό ζώων, να τεθεί μέγιστος αριθμός πειραματόζωων ανά έτος κλπ)
  • Υποχρεωτική ανάρτηση αποτελεσμάτων από τις εταιρείες σε κοινό database, έτσι ώστε να μην κάνουν 50 εταιρείες το ίδιο πείραμα σε επιπλέον πειραματόζωα.

4.7.7. Κυνήγι

Το «σπορ» του κυνηγιού και η θανάτωση ζώων για ψυχαγωγία είναι παντελώς αντίθετα με τις αρχές της Οικολογίας. Βασική αρχή μας είναι η επιδίωξη της κατάργησης του κυνηγιού. Μέχρι, όμως, να ωριμάσουν οι συνθήκες και να απαγκιστρωθεί ο πολιτικός κόσμος από τα lobby των κυνηγών, προτείνουμε μέτρα για τον περιορισμό του κυνηγιού:

  • Μείωση χρόνου κυνηγετικής περιόδου, τουλάχιστον κατά 2 μήνες σε πρώτη φάση.
  • Ορισμός συγκεκριμένων περιοχών όπου θα επιτρέπεται το κυνήγι. Σήμερα ισχύει το αντίθετο, δηλαδή ορίζονται περιοχές όπου απαγορεύεται το κυνήγι. Αυτή η τακτική οδηγεί σε ασυδοσία και δυσχεραίνει τους ελέγχους. Αύξηση των ελάχιστων αποστάσεων από κατοικίες. Σταδιακή καθιέρωση «ταρίφας» για κάθε ζώο που σκοτώνεται.
  • Αύξηση ποινών και προστίμων για όλα τα αδικήματα που σχετίζονται με το κυνήγι (βασανισμοί θηραμάτων, λαθροθηρία κλπ.) με ιδιαίτερη έμφαση σε ότι αφορά απειλούμενα είδη.
  • Αυστηρότερα κριτήρια για τις άδειες κυνηγιού, πχ. υποχρεωτική ετήσια επανεξέταση από διαφορετικό κάθε φορά ψυχολόγο Δημόσιου Νοσοκομείου.
  • Αύξηση κόστους άδειας κυνηγιού, που σήμερα βρίσκεται σε υπερβολικά χαμηλά επίπεδα, δεδομένου ότι το κυνήγι στερεί από όλους μας ένα κοινό αγαθό. Τα έσοδα θα πηγαίνουν όλα στις Περιφέρειες και θα χρηματοδοτούν προγράμματα προστασίας της άγριας πανίδας.
  • Υποχρεωτική στείρωση όλων των κυνηγόσκυλων με ετήσιους ελέγχους.
  • Κλείδωμα των όπλων εκτός κυνηγετικής περιόδου σε ασφαλείς εγκαταστάσεις. Αυτό, πέρα από την λαθροθηρία, θα αποθαρρύνει γενικώς την χρήση όπλων αλλά και θα μειώσει την οπλοκατοχή με πρόσχημα το κυνήγι.
  • Αποδέσμευση θηροφυλακής από τους κυνηγετικούς συλλόγους. Ένα από τα μεγαλύτερα παράλογα της εποχής μας, να ελέγχουν κυνηγοί τους κυνηγούς… Οι θηροφύλακες θα πρέπει να είναι εντελώς ανεξάρτητοι από κυνηγετικούς συλλόγους και να επιλέγονται με κριτήρια σεβασμού, αγάπης και αρωγής της φύσης – και όχι της δολοφονίας της.
  • Δυνατότητα Δήμων/Περιφερειών να θέτουν «αυτόματα» επιπλέον περιορισμούς στην επικράτειά τους. Για παράδειγμα, η Τήλος όπου η τοπική κοινωνία δεν επιθυμεί το κυνήγι, κάθε χρόνο υποχρεούται σε μαραθώνιο διαδικασιών για να επιτύχει την εξαίρεση του νησιού για μία μόνο κυνηγετική περίοδο. Η διαδικασία θα πρέπει να γίνεται αυτόματα, να ισχύει έως την ανάκλησή της, απλά με την εκδήλωση ενδιαφέροντος του Δημάρχου/Περιφερειάρχη και μάλιστα χωρίς να απαιτείται αιτιολόγηση ή μελέτες. Πιστεύουμε πως πολλές τοπικές κοινωνίες είναι συνολικά αντίθετες στο κυνήγι και θα πιέσουν τους τοπικούς τους άρχοντες να το απαγορεύσουν.
  • Καταφύγια άγριας ζωής. Αυτή τη στιγμή λειτουργούν στην Ελλάδα λίγα κέντρα περίθαλψης άγριων ζώων και πουλιών, που βασίζονται στην ιδιωτική πρωτοβουλία και χρηματοδότηση. Θα πρέπει να μεριμνήσει η Πολιτεία για τη δημιουργία καταφυγίων άγριας ζωής στα πρότυπα των αντίστοιχων καταφυγίων ευρωπαϊκών χωρών.

4.7.7. 2η πρόταση για το κυνήγι, για σύνθεση με την 1η:

α. Κατάργηση του αναχρονιστικού καθεστώτος των «συνεργαζόμενων» κυνηγετικών συλλόγων με το διαχωρισμό τους από το κράτος.

Όπως έχουμε προαναφέρει εξυπηρετούσε άλλους σκοπούς όταν θεσπίστηκε. Η λειτουργία όλων των συλλόγων καθορίζεται από τις διατάξεις του Αστικού Κώδικα «Περί Σωματείων». Οι συνδρομές των συλλόγων και τα έσοδά τους, να μην συσχετίζονται με την έκδοση άδειας θήρας αλλά να ρυθμίζονται με αποφάσεις των συλλόγων και όχι του κράτους.

β. Καθορισμός ενός εύλογου ποσού για την απόκτηση του δικαιώματος θήρας

Ως στοιχειώδης αποζημίωση για την κάρπωση φυσικού κεφαλαίου. Το ποσό αυτό (που θα κυμαίνεται ανάλογα με τον τύπο της άδειας – τοπική, περιφερειακή, κλπ) αν υποθέσουμε ότι θα είναι μέσου ύψους 100 ευρώ ανά κυνηγό (σήμερα κυμαίνεται από 114 έως 164 ευρώ) δημιουργεί ένα κεφάλαιο της τάξης των 18-20 εκατ. ευρώ ετησίως, ποσό που υπερεπαρκεί για την κάλυψη όλων των επιπλέον εξόδων που προκύπτουν από την αναδιοργάνωση των υπηρεσιών, όπως αναφέρονται στις επόμενες προτάσεις. Έτσι είναι προφανές ότι δεν θα υπάρχει ουδεμία επιβάρυνση του δημόσιου προϋπολογισμού.

γ. Καθιέρωση νέου (ηλεκτρονικού) συστήματος έκδοσης αδειών θήρας

Προτείνουμε την ηλεκτρονική έκδοση αδειών θήρας από τις Δασικές Υπηρεσίες μέσα από το διαδίκτυο (on line έκδοση). Το μέτρο αυτό στοχεύει στη μείωση του κόστους έκδοσης άδειας θήρας, στον καλύτερο έλεγχο κατά την έκδοσή τους, στη μείωση της γραφειοκρατίας και στη δυνατότητα επιβολής ποινών (point system) για τους παραβάτες. Για να γίνει αυτό θα πρέπει να δημιουργηθεί μια ενιαία βάση δεδομένων των κυνηγών για όλη τη χώρα και μέσα από κατάλληλη web εφαρμογή να εκδίδονται οι άδειες αυτόματα (ακόμα και On line από τον ίδιο τον πολίτη εφόσον υπάρχει ή διασύνδεση με βάσεις δεδομένων άλλων Υπηρεσιών).

Μερικά χαρακτηριστικά στοιχεία/στάδια της βάσης δεδομένων θα πρέπει να είναι τα εξής:

  • Σχεδιασμός της βάσης και των εφαρμογών από εξειδικευμένη εταιρία που θα αναλάβει το έργο με διαγωνισμό.
  • Διασύνδεση της βάσης δεδομένων με βάσεις άλλων υπηρεσιών (πχ Δ.Ο.Υ., ΕΟΠΥΥ) με στόχο την αξιοποίηση της τεχνολογίας για την καλύτερη λειτουργία της διοίκησης, αλλά και την ταχύτερη και πιο αξιόπιστη καταχώρηση των προσωπικών στοιχείων των κυνηγών.
  • Σύνδεση με τη βάση δεδομένων της αστυνομίας για ενημέρωση σχετικά με τις άδειες και τα στοιχεία οπλοκατοχής χωρίς να υποχρεώνεται ο πολίτης στην προσκόμιση φωτοτυπιών αδειών κατοχής.
  • Σύνδεση με τη βάση ηλεκτρονικής σήμανσης των ζώων συντροφιάς, όπου θα εμφανίζονται αυτόματα τα στοιχεία χωρίς πάλι να απαιτείται η προσκόμιση φωτοτυπιών για την ηλεκτρονική σήμανση (τσιπ), κ.λπ.
  • Με το συγκεκριμένο σύστημα:
  • Δίνεται στους πολίτες η δυνατότητα υποβολής on line αιτήματος για έκδοση άδειας θήρας χωρίς να συνωστίζονται στις Υπηρεσίες, ενώ θα εκτυπώνεται και η βεβαίωση άδειας θήρας, που, μαζί με τη φωτογραφία του κυνηγού, θα αντικαταστήσουν το βιβλιάριο Θήρας. Η διαδικασία μπορεί να γίνει και μέσω ΚΕΠ.
  • Καταγράφονται οι παραβάσεις και διευκολύνεται η εφαρμογή των ποινών απαγόρευσης έκδοσης άδειας θήρας (επιβολή point-system).
  • Γίνονται αποτελεσματικότεροι οι έλεγχοι για την κατοχή των κυνηγετικών σκύλων με στόχο τον περιορισμό των αδέσποτων (ένα μέρος προέρχεται από κυνηγούς) καθώς και των κινδύνων από μη εμβολιασμένα σκυλιά (με τη σύνδεση των δύο βάσεων).

δ. Δημιουργία ειδικού Ταμείου Διαχείρισης Άγριας Πανίδας

Το Ταμείο θα διαχειρίζεται όλα τα χρήματα από τις ετήσιες εισφορές των κυνηγών, όπως και τα πρόστιμα που θα επιβάλλονται (βλέπε επόμενες προτάσεις). Η δημιουργία του Ταμείου ακυρώνει ένα συχνά επαναλαμβανόμενο από την πλευρά των κυνηγών επιχείρημα για τη μη αξιοποίηση των χρημάτων που εισπράττει το Κράτος από τη θηρευτική διαδικασία. Έργο της νομοπαρασκευαστικής επιτροπής πρέπει να είναι και η εκπόνηση ειδικής οικονομοτεχνικής μελέτης

ε. Ολοκληρωμένος σχεδιασμός διαχείρισης άγριας πανίδας

Επιδιώκουμε τακτικό και επιστημονικό προσδιορισμό των πληθυσμών κάθε θηρεύσιμου είδους, πλήρη παρακολούθηση και εποπτεία, όπως και ενεργητική αποφυγή των επιπτώσεων του κυνηγιού σε άλλα είδη της ελληνικής πανίδας, όπως και στους οικοτόπους τους. Επιπροσθέτως, θα πρέπει να καθοριστούν τα όρια του πληθυσμού κάθε θηρεύσιμου είδους στο επίπεδο της φέρουσας ικανότητας κάθε περιοχής, ώστε να διασφαλίζεται η αειφορική του διατήρηση. Αυτά τα όρια θα πρέπει να επαναπροσδιορίζονται τακτικά, με βάση επιστημονικές μελέτες.

Ο συντονισμός της έρευνας, του σχεδιασμού, της υλοποίησης μέτρων διατήρησης/προστασίας και της ανακοίνωσης των αποτελεσμάτων θα πρέπει να γίνεται από αρμόδιο κρατικό φορέα υπό την εποπτεία του ΥΠΑΠΕΝ, που πρέπει να θεσμοθετηθεί αλλά και να προβλεφθεί η επαρκής επιστημονική του στελέχωση (πχ Οργανισμός Διαχείρισης Άγριας Πανίδας), σε συνεργασία με αντίστοιχα Πανεπιστημιακά τμήματα Βιολογικής και Δασολογικής κατεύθυνσης και με σχετικά Ερευνητικά Ινστιτούτα (π.χ. ΕΘΙΑΓΕ). Η χρηματοδότηση του φορέα θα καλύπτεται από το Ταμείο Διαχείρισης Άγριας Πανίδας.

Η υλοποίηση των απαιτήσεων εφαρμογής των Ευρωπαϊκών οδηγιών  προκειμένου να εξασκηθεί το κυνήγι, προϋποθέτει και απαιτεί άμεσα, την κατάρτιση μιας «Εθνικής Στρατηγικής για το κυνήγι» αλλά και «Εθνικού Προγράμματος Παρακολούθησης των επιπτώσεων του κυνηγιού»[1] που θα ρυθμίζουν αποτελεσματικά την ελαχιστοποίηση των αρνητικών επιπτώσεων στην άγρια πανίδα και στη διατήρηση της βιοποικιλότητας στη χώρα μας.

Η Εθνική Στρατηγική θα πρέπει να εξειδικεύεται με την εκπόνηση «σχεδίων διαχείρισης της θήρας» ανά περιφέρεια που θα καθορίζουν την φέρουσα ικανότητα της κάθε περιοχής και θα προτείνει τον ανώτατο αριθμό αδειών που θα μπορούν να εκδίδονται κάθε έτος και το μέγεθος της κυνηγετικής επιτρεπόμενης κάρπωσης κάθε είδους ανά κυνηγό. Απόλυτη προτεραιότητα θα έχουν οι κάτοικοι της περιφέρειας, ειδικά των χωριών ή μικρών αστικών κέντρων και μετά τη συμπλήρωση του καθορισμένου αριθμού θα σταματούν οι εκδόσεις αδειών. Στο πλαίσιο αυτό προτείνουμε την κατάργηση της γενικής («ισχύουσα δι’ ολόκληρον την επικράτειαν») άδειας κυνηγιού και την εξέταση της πιθανότητας έκδοσης νέας «ειδικής άδειας» που να προσδιορίζει τόσο το συγκεκριμένο είδος ή ομάδα ειδών που κυνηγάει κανείς όσο και την  περιοχή (π.χ. άδεια κυνηγιού αγριογούρουνου/ λαγού/ πτηνών/ υδροβίων κτλ στην περιοχή αρμοδιότητας του τάδε Δασαρχείου).

Θα μπορούσε στα επόμενα χρόνια να καταρτιστεί ένα συνολικότερο Χωροταξικό Σχέδιο Θήρας, το οποίο θα περιλαμβάνει ελεγχόμενες, φυλασσόμενες, σαφώς οριοθετημένες περιοχές κυνηγετικής δραστηριότητας, με συγκεκριμένες προσβάσεις εισόδου και εξόδου, με εξειδικευμένο προσωπικό και με έσοδα από τα τέλη πρόσβασης, σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα.

στ. Δημιουργία ενός αποτελεσματικού ελεγκτικού μηχανισμού

Όπως είναι υποχρέωση της Πολιτείας, καθώς σύμφωνα με το άρθρο 24 του Συντάγματος «Η προστασία του φυσικού περιβάλλοντος είναι υποχρέωση του κράτους». Επιπλέον η υποχρέωση αυτή πρέπει να αποτελεί εθνική προτεραιότητα. Για το λόγο αυτό πρέπει να δημιουργηθεί άμεσα ένα ειδικό σώμα «Φύλαξης Περιβάλλοντος». Το νέο αυτό σώμα πρέπει να έχει τον κατάλληλο εξοπλισμό και τις υποδομές ώστε να λειτουργήσει ως ένστολο σώμα ασφαλείας με αισθητή παρουσία στην ύπαιθρο όλο το εικοσιτετράωρο και ανεξαρτήτως αργιών ή σαββατοκύριακων. Η αρμοδιότητα του σώματος θα είναι το σύνολο των περιβαλλοντικών παραβάσεων όπως, οι λαθροϋλοτομίες, οι εκχερσώσεις – καταλήψεις δημοσίων εκτάσεων δασικού χαρακτήρα, η ανέγερση αυθαιρέτων κτισμάτων, οι παραβάσεις των περί θήρας διατάξεων, η παράνομη ρίψη απορριμμάτων, οι λαθραίες αμμοληψίες και γενικά κάθε είδους αδικήματα που προκαλούν περιβαλλοντική υποβάθμιση. Να έχουν την εκπαίδευση ώστε να παίρνουν δείγματα νερού, εδάφους και αέρα για ρύπανση, ώστε να τα στέλνουν στα αρμόδια εργαστήρια για εξέταση. Λειτουργία τηλεφωνικού κέντρου (με 4ψήφιο αριθμό) για καταγγελίες περιβαλλοντικών παραβάσεων και άμεση επέμβαση.

Επίσης το σώμα θα συνδράμει στην πυροπροστασία και την κατάσβεση δασικών πυρκαγιών.

Εκτός από τους ήδη υπηρετούντες δασοφύλακες στο νέο σώμα θα μπορούν να προσληφθούν με προβλεπόμενη ειδική μοριοδότηση οι ήδη υπηρετούντες ομοσπονδιακοί θηροφύλακες αλλά και οι φύλακες των Φορέων Διαχείρισης, καθώς διαθέτουν αξιόλογη εμπειρία και ιδιαίτερη γνώση της περιοχής ευθύνης τους. Ο συνολικός αριθμός τους υπολογίζεται σε 400 περίπου άτομα (περίπου 255 οι θηροφύλακες και 135 φύλακες ΔΦ). Και αν ο αριθμός των ήδη υπηρετούντων 1.779 δασοφυλάκων φαίνεται υπερβολικός, ιδίως σε σύγκριση με το υπόλοιπο (επιστημονικό) προσωπικό της δασικής υπηρεσίας, στην πραγματικότητα απέχει πολύ από τα διεθνή πρότυπα, σύμφωνα με τα οποία θα έπρεπε να απασχολούνται 4.400 δασοφύλακες[2]. Με δεδομένο ότι κάποιοι θα αποχωρήσουν λόγω συνταξιοδότησης ο συνολικός αριθμός των δασοφυλάκων του νέου σώματος δεν θα υπερβαίνει τους 2.100.

ζ. Καθιέρωση νέου συστήματος ποινών

Το υπάρχον σύστημα απονομής δικαιοσύνης για τους παραβάτες του νόμου περί θήρας, με την υποβολή μηνύσεων και τις δίκες να γίνονται ακόμα και χρόνια μετά την παράβαση, είναι αργό, δυσκίνητο και με πολλές δυνατότητες αποφυγής της ποινής, με αποτέλεσμα οι παραβάτες να παραμένουν ουσιαστικά ατιμώρητοι, ενώ συνήθως όταν και αν καταδικαστούν οι ποινές είναι με τριετή αναστολή. Επιπλέον, τα τελευταία χρόνια, επαναλαμβάνεται η πρακτική της παραγραφής σωρείας ποινικών υποθέσων με σκοπό την αποσυμφόρηση των δικαστηρίων.

Προτείνουμε τον εκσυγχρονισμό του συστήματος με την καθιέρωση χρηματικών προστίμων που θα βεβαιώνονται επί τόπου (όπως με τα πρόστιμα της τροχαίας) και θα πληρώνονται σε κάποιο δημόσιο ταμείο με τις γνωστές επιπτώσεις σε περίπτωση μη καταβολής.  Το ύψος των προστίμων καθορίζεται ανάλογα με την βαρύτητα του αδικήματος και θα προσδιοριστεί από την Νομοπαρασκευαστική Επιτροπή. Για ιδιαίτερες περιπτώσεις, π.χ. παράνομη θήρευση ορισμένων σπάνιων ή απειλούμενων ειδών, σε καταφύγια άγριας ζωής ή προστατευόμενες περιοχές, θα πρέπει να προβλέπεται, εκτός του προστίμου, ποινή φυλάκισης, μη εξαγοράσιμη σε περίπτωση υποτροπής.

Προτείνουμε, επίσης, καθιέρωση συστήματος αθροιστικών ποινών (point system) που θα διπλασιάζει το πρόστιμο σε περίπτωση νέας παράβασης και θα οδηγεί στην οριστική αφαίρεση της άδειας μετά από συγκεκριμένο αριθμό παραβάσεων και ανάλογα με την βαρύτητα κάθε περιστατικού. Τα έσοδα από τα πρόστιμα μπορούν να αποδίδονται στον αρμόδιο κρατικό φορέα που ήδη προτείνουμε (Οργανισμός Διαχείρισης Άγριας Πανίδας) και σε περιπτώσεις προστατευόμενων περιοχών ένα ποσοστό να αποδίδεται στους Φορείς Διαχείρισης.

η. Εκπαίδευση των νέων κυνηγών

Σημαντικό θέμα αποτελεί και το σύστημα εκπαίδευσης των νέων κυνηγών. Οι εξετάσεις σήμερα, αποτελούν μια τυπική γραφειοκρατική διαδικασία, με τυποποιημένο ερωτηματολόγιο και διενεργούνται από «Επιτροπή Κρίσεως Ικανοτήτων Νέων Κυνηγών» που αποτελείται από δύο εκπροσώπους του Δασαρχείου και έναν εκπρόσωπο Κυνηγετικού Συλλόγου. Παρόλο που το ερωτηματολόγιο επικαιροποιήθηκε το 2013, αυξήθηκε ο αριθμός των ερωτήσεων από 10 σε 20, όπως και οι ερωτήσεις που αφορούν αναγνώριση ειδών άγριας πανίδας απέχει πολύ από το να είναι μια ουσιαστική εκπαιδευτική διαδικασία και να εξασφαλίζει την επάρκεια των νέων κυνηγών.

Να υπενθυμίσουμε ότι το ερωτηματολόγιο εξετάσεων νέων κυνηγών αποτελείται από 10 φύλλα, σε κάθε ένα εκ των οποίων έχουν συμπεριληφθεί είκοσι (20) ερωτήσεις και οι υποψήφιοι κυνηγοί, θεωρείται ότι πέτυχαν στις εξετάσεις, εφόσον απαντήσουν σωστά σε 17 από τις 20 ερωτήσεις. Εάν ο υποψήφιος αποτύχει, μπορεί και πάλι να δώσει εξετάσεις σε επόμενη συνεδρίαση της Επιτροπής.

Θα πρέπει να δημιουργηθεί ένα αξιόπιστο εξεταστικό σύστημα που θα περιλαμβάνει εκπαιδευτικά σεμινάρια αναγνώρισης ειδών αλλά και βασικές γνώσεις ζωολογίας, οικολογίας και διαχείρισης του φυσικού περιβάλλοντος καθώς επίσης και να ενισχυθεί ο ελεγκτικός μηχανισμός της διεξαγωγής των εξετάσεων. Αντίστοιχα, θα πρέπει να υπάρχουν και επιπλέον εξετάσεις καταλληλότητας που να σχετίζονται με την ψυχολογική αρτιότητα του αιτούντος, αντίστοιχα με αυτό της αστυνομίας και της άδειας οπλοκατοχής, όπως ισχύει σε άλλες χώρες

Η εκπαίδευση των νέων αλλά και των παλαιότερων κυνηγών πρέπει να είναι διαρκής και να περιλαμβάνει και πρακτικό μέρος στις περιοχές που οι ίδιοι έχουν επιλέξει. Αυτό μπορεί να αφορά συμμετοχή σε εργασίες διαχείρισης της περιοχής (π.χ. για πυροπροστασία), αναγνώριση οικολογικά ευαίσθητων και σημαντικών ειδών και σχηματισμών, ενώ πρέπει να περιλαμβάνει την συμμετοχή στην αποκατάσταση όποιων αλλαγών έχουν προκληθεί από τις κυνηγητικές δραστηριότητες (π.χ. απομάκρυνση των καλύκων, απορριμμάτων κ.λπ.).

θ. Εκσυγχρονισμός του νομικού πλαισίου περί όπλων

Ο νόμος 2168/1993 ορίζει ότι «η οπλοφορία με κυνηγετικά όπλα απαγορεύεται, εκτός των περιπτώσεων της χρήσης για άσκηση θήρας ή σκοποβολής». Στην πράξη όμως, άδειες αγοράς και κατοχής μπορεί να αποκτήσει ο οποιοσδήποτε καθώς στα απαιτούμενα δικαιολογητικά δεν περιλαμβάνεται η κατοχή κυνηγετικής άδειας ή εγγραφή σε σκοπευτικό σύλλογο. Είναι μάλιστα ενδεικτικό ότι ούτε η πολιτεία γνωρίζει τον αριθμό των κυνηγετικών όπλων που κυκλοφορούν. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Διεύθυνσης Κρατικής Ασφάλειας της ΕΛ.ΑΣ., μέχρι τον Μάρτιο του 2010[3], ο αριθμός αδειών κατοχής ανέρχονταν σε 1,5 εκατ. αλλά ο πραγματικός αριθμός των κυνηγετικών όπλων εκτιμούταν τότε σε αρκετά περισσότερα από 2 εκατομμύρια. Είναι χαρακτηριστικό ότι αφού η προβλεπόμενη από τις διατάξεις του άρθρου 29 παρ. 3 του Ν. 2168/1993 προθεσμία δήλωσης των αδήλωτων κυνηγετικών όπλων έληξε μετά από διαδοχικές παρατάσεις, προστέθηκε παράγραφος στο Ν. 3944/2011[4], σύμφωνα με την οποία αδήλωτα όπλα μπορούν να δηλωθούν, χωρίς ποινική ευθύνη του κατόχου, με την καταβολή παραβόλου 120 ευρώ. Και με νεώτερη τροποποίηση (άρθρο 59 του Νόμου 4249/14) το παράβολο μειώθηκε στα 60 ευρώ.

Παρ’ όλα αυτά ενώ οι «δηλωμένοι» κυνηγοί δεν υπερβαίνουν τις 200.000 είναι καίριο το ερώτημα σε ποια χέρια βρίσκονται τα υπόλοιπα όπλα και για ποιο λόγο το κράτος χορηγεί άδειες σε άτομα που δεν έχουν σχέση με το κυνήγι ή τη… σκοποβολή; Ωστόσο κάθε απόπειρα αυστηροποίησης των όρων απόκτησης κυνηγετικών όπλων, «σκοντάφτει» στην πίεση του λόμπυ κατασκευαστών-εμπόρων κυνηγετικών όπλων, δίνοντας έτσι την εντύπωση ότι η πολιτεία έμμεσα συνηγορεί στην δυνατότητα οπλοκατοχής του καθενός, με συνέπειες όχι μόνο την αύξηση της λαθροθηρίας αλλά και της εγκληματικότητας.

Προτείνουμε την άμεση τροποποίηση του νόμου «περί όπλων» που θα επιτρέπει την κατοχή μόνο σε κατόχους αδειών κυνηγιού ή σε μέλη σκοπευτικών συλλόγων. Τη θέση αυτή υποστηρίζουν και οι κυνηγετικές οργανώσεις[5] για ευνόητους βέβαια λόγους, αύξησης των εσόδων τους.

5. Ενέργεια

5.1. Απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα

Θέλουμε νέο ενεργειακό μοντέλο, με απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα. Προτείνουμε, συγκεκριμένα:

  • Μετάβαση σε ένα νέο, ήπιο ενεργειακό μοντέλο, με σταδιακή απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα, με ορθολογική προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (ΑΠΕ) και αποκλεισμό κάθε επικίνδυνης πηγής ενέργειας (όπως αυτή της πυρηνικής σχάσης).
  • Απαγόρευση της εξόρυξης σχιστολιθικών καυσίμων.
  • Εξοικονόμηση ενέργειας, με την επέκταση των δημόσιων μέσων μεταφοράς
  • Κίνητρα για τη μόνωση των κτιρίων, ιδιωτικών και δημόσιων.
  • Έμφαση στα δημοσυνεταιριστικά συστήματα μικρής κλίμακας.
  • Αναζητούμε μεθόδους ενεργειακής αποτελεσματικότητας, ανάπτυξη έξυπνων ενεργειακών δικτύων, εξάλειψη της ενεργειακής φτώχειας με πράσινη και κοινωνική καινοτομία.
  • Υπάρχουν σαφείς και ανησυχητικές εκτιμήσεις για τις περιβαλλοντικές, οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.
  • Υποστηρίζουμε την κοινωνικά δίκαιη κι αποτελεσματική μετάβαση σε ένα νέο, ήπιο ενεργειακό μοντέλο, με σταδιακή απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα, με αποκλεισμό κάθε επικίνδυνης πηγής ενέργειας (όπως αυτή της πυρηνικής σχάσης) και βασισμένο κυρίως στην εξοικονόμηση ενέργειας, τη μόνωση των κτιρίων και την ορθολογική προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας -ΑΠΕ, με έμφαση στα δημοσυνεταιριστικά συστήματα μικρής κλίμακας.

 5.2. Νέο ενεργειακό μοντέλο για την Ελλάδα

Τόσο η κρατική διοίκηση όσο και η Αυτοδιοίκηση έχει καθοριστικό ρόλο στην προσπάθεια για αλλαγή του ενεργειακού μας μοντέλου για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, αλλά ταυτόχρονα και για την προστασία της δημόσιας υγείας, τη δημιουργία βιώσιμων πόλεων, την ενεργειακή ανεξαρτησία, τη δημιουργία πράσινων θέσεων εργασίας.

Στρατηγική μας επιδίωξη είναι η μείωση της κατανάλωσης ενέργειας σε επίπεδα συμβατά με τις απαιτήσεις της βιωσιμότητας και η παραγωγή ενέργειας από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ), στη μικρότερη δυνατή απόσταση από τους τόπους κατανάλωσής της. Ο στρατηγικός στόχος για μείωση κατανάλωσης ενέργειας και εκπομπών ρύπων θα πρέπει να χαρακτηρίζει με ολοκληρωμένο τρόπο όλες τις επιμέρους πολιτικές του Δήμου.

Κάθε κίνηση στις ΑΠΕ θα πρέπει να υλοποιείται με κατάλληλο και προσεκτικό σχεδιασμό ώστε να ελαχιστοποιεί τις επιπτώσεις στο περιβάλλον, να μεγιστοποιεί τις ωφέλειες για το περιβάλλον, την κοινωνία και την οικονομία και να μην οδηγεί σε απαξίωση των ανανεώσιμων πηγών και σε προβλήματα. Πρέπει να τεθεί άμεσα σε διαβούλευση η Στρατηγική Περιβαλλοντική Εκτίμηση (ΣΠΕ), να υιοθετηθούν σε τοπικό επίπεδο οι δεσμεύσεις για μείωση εκπομπών των αερίων του θερμοκηπίου και να σχεδιαστούν μέτρα για την επίτευξη αυτών των δεσμεύσεων, με στρατηγικό στόχο τις μηδενικές εκπομπές.

Οι βασικοί άξονες της πολιτικής μας στον τομέα της ενέργειας είναι:

  • Μετατροπή των δημόσιων κτιρίων σε κτίρια μηδενικού ενεργειακού ισοζυγίου.
  • Τεχνική υποστήριξη προς τους πολίτες για ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών και εγκατάσταση οικιακών συστημάτων ΑΠΕ.
  • Σύνταξη ενεργειακά βέλτιστων οικοδομικών κανονισμών.
  • Δημιουργία Ενεργειακών Κοινοτήτων, όπου μπορεί ο Δήμος να συμμετέχει μόνος του ή σε συνεργασία με άλλους Δήμους.
  • Πολιτική πράσινων προμηθειών.
  • Εγκατάσταση έργων ΑΠΕ μεσαίας κλίμακας από Ενεργειακές Κοινότητες, στις οποίες θα συμμετέχει και ο Δήμος. Έμφαση μπορεί να δοθεί στην εγκατάσταση φωτοβολταϊκών πάνελ στα δημοτικά κτήρια και στα σχολεία σε όλη την Ελλάδα. Ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα εγκατάστασης μικρών ανεμογεννητριών, φωτοβολταϊκών συστημάτων και ηλιακών συστημάτων θέρμανσης στα δημοτικά κτήρια θα έχει ουσιαστική συμβολή στη διείσδυση των ΑΠΕ στο τοπικό ενεργειακό ισοζύγιο, θα ενισχύσει την επιχειρηματικότητα στην πόλη και θα εξασφαλίσει στον Δήμο σημαντικά πρόσθετα έσοδα.

Χρειαζόμαστε ένα Κεντρικό, Περιφερειακό και Δημοτικό Σχέδιο Δράσης για τη Βιώσιμη Ενέργεια. Το σχέδιο αυτό θα περιλάβει την καταγραφή της υφιστάμενης κατάστασης, τον καθορισμό μεσοπρόθεσμων και ενδιάμεσων στόχων, επιμέρους μέτρα και πολιτικές μέσα από διαβούλευση, ένα μηχανισμό παρακολούθησης και επαλήθευσης των αποτελεσμάτων, καθώς και αξιολόγηση για να επανακαθοριστούν τα μέτρα και οι στόχοι.

Οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ υποστηρίζουμε τα μέτρα που μπορούν να παρθούν σήμερα στον τομέα της ενέργειας, όπως:

  • Πρόγραμμα για εξοικονόμηση ενέργειας στα κτίρια. Ο Δήμος μπορεί να αναζητήσει ευρωπαϊκούς πόρους για επιδότηση μέρους της δαπάνης και να μεσολαβήσει για χαμηλότοκη μακροχρόνια δανειοδότηση του υπόλοιπου. Επίσης, μπορούν να εξεταστούν επιπλέον επιλογές, όπως «πράσινων ομολόγων» ή στήριξη συνεταιριστικών εγχειρημάτων ενεργειακών υπηρεσιών.
  • Πρότυπα εξοικονόμησης και ορθολογικής αξιοποίησης της ενέργειας με ενεργειακές παρεμβάσεις σε όλα τα κτίρια και εγκαταστάσεις του Δήμου.
  • Προώθηση της βιοκλιματικής αρχιτεκτονικής και εφαρμογών όπως τα φωτοβολταϊκά για θέρμανση/ψύξη τόσο σε οικονομικό, όσο και σε πολεοδομικό και αδειοδοτικό επίπεδο.
  • Πρόγραμμα για «πράσινες στέγες και προσόψεις» σε κατοικίες και δημόσια κτίρια.
  • Πρόγραμμα για «ηλιακές στέγες» με εγκατάσταση φωτοβολταϊκών σε ταράτσες κτιρίων. Παροχή πληροφόρησης, τεχνικής υποστήριξης και κινήτρων.
  • Προμήθειες ηλεκτροκίνητων δημοτικών οχημάτων (με ενέργεια που θα παράγεται από ανανεώσιμες πηγές). Με πολύ μικρό πρόσθετο κόστος στον κύκλο ζωής παρέχονται πολλαπλά οφέλη.
  • Συνεργασία Δήμου με φορείς της Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικονομίας για ενεργειακές παρεμβάσεις σε μεγάλα κτιριακά συγκροτήματα, με μελέτες θερμομόνωσης και πιθανής συμπαραγωγής θερμότητας και ηλεκτρισμού, με ορισμό Ενεργειακών Υπευθύνων και καθορισμό δεσμευτικών στόχων.
  • Συμμετοχή του Δήμου σε παραγωγικές μονάδες αιολικής και ηλιακής ενέργειας Ενεργειακών Κοινοτήτων.
  • Παράλληλα υπάρχουν και άλλα πεδία για επείγουσες παρεμβάσεις, όπως:
  • Συμμετοχή σε όλα τα σχετικά διεθνή δίκτυα κατά της κλιματικής αλλαγής, με συστηματική παρακολούθηση των εξελίξεων.
  • Εξοπλισμός όλων των σηματοδοτών με λυχνίες LED που εξοικονομούν ενέργεια μέχρι 85%. Εφαρμογές ενεργειακής εξοικονόμησης και στον φωτισμό των δρόμων.
  • Εκστρατείες ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης των πολιτών για πρακτικά θέματα εξοικονόμησης, σε συνεργασία με περιβαλλοντικές οργανώσεις και άλλους φορείς.
  • Σύνδεση με τις πολιτικές του Δήμου και σε άλλους τομείς που επηρεάζουν την κατανάλωση ενέργειας, όπως η χωροταξία, το κυκλοφοριακό, η ανακύκλωση, το πράσινο, ακόμα και η υγεία.
  • Ενεργοποίηση των πολιτών, μέσω της Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικονομίας, για την ενημέρωση σε καταναλωτικά θέματα, ώστε να μπορούν να επιλέγουν για τις αγορές τους προϊόντα και υπηρεσίες φιλικότερες προς το περιβάλλον.
  • Παραγωγή βιοαερίου από αστικά απόβλητα, υπολείμματα κλαδεύσεων, χρησιμοποιημένα μαγειρικά λάδια από καταστήματα φαγητού και απορρίμματα χωρίς επιβλαβείς δήθεν λύσεις όπως η καύση. Γι’ αυτό μπορούν να υπάρχουν ιδιαίτερα προγράμματα συλλογής υπολειμμάτων κλαδεύσεων και χρησιμοποιημένων μαγειρικών λαδιών.
  • Θέσπιση κανονισμών για τα όρια εκπομπών από συσκευές θέρμανσης που χρησιμοποιούν ως πρώτη ύλη τη βιομάζα (ξύλο, πέλετ, μπρικέτες κλπ).

5.3. Αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής

Η κλιματική αλλαγή, η υποβάθμιση του περιβάλλοντος και η απώλεια της βιοποικιλότητας δεν είναι απλά κάποια περιβαλλοντικά προβλήματα, αλλά αποτελούν απειλή για τη συνέχιση της ζωής σε όλον τον πλανήτη και την ύπαρξη του ανθρώπινου πολιτισμού.

Η κλιματική αλλαγή είναι η καθοριστική πρόκληση της εποχής μας. Παρά την αναγνώριση της σοβαρότητας του θέματος από όλο σχεδόν το πολιτικό φάσμα, το περιβαλλοντικό ζήτημα δεν βρίσκεται ακόμη στην πρώτη γραμμή προτεραιότητας, παρόλο που όλες οι μελέτες και οι έρευνες δείχνουν ότι χρειάζεται επειγόντως και κατά προτεραιότητα η λήψη σοβαρών μέτρων.

Χρειαζόμαστε εδώ και τώρα δραματική μεταβολή στην κατανάλωση ενέργειας, στα πρότυπα παραγωγής και διαβίωσης, στην οικονομική οργάνωση των κοινωνιών μας, στη συνύπαρξή μας με τη φύση, ώστε να αποτρέψουμε την οριστική και καταστροφική μεταβολή του κλίματος.

Μετά από αρκετές δεκαετίες ερευνών και αγώνων του παγκόσμιου οικολογικού κινήματος, πλέον έχουμε πρακτικές λύσεις για την αντιμετώπιση του ζητήματος και μάλιστα η εφαρμογή τους θα φέρει τεράστια οικονομικά και κοινωνικά οφέλη και παράλληλα θα βελτιώσει την υγεία των πολιτών. Αυτό είναι το αισιόδοξο μήνυμα της Οικολογίας.

Η ΕΕ παίζει σημαντικό ρόλο στο παγκόσμιο περιβαλλοντικό προσκήνιο και  πρέπει να πάρει τα ηνία στις κλιματικές δράσεις υλοποιώντας κατ’  ελάχιστον την Συμφωνία του Παρισιού. Για να γίνει αυτό πράξη, η ΕΕ χρειάζεται να αυξήσει την διεθνή χρηματοδότηση για το κλίμα. Αν χώρες – κλειδιά έξω από την Ευρωπαϊκή Ένωση αρνηθούν να μειώσουν τις εκπομπές ρύπων, τότε οφείλουν να θεσπιστούν φορολογικές ρυθμίσεις τέτοιες, που να εξασφαλίζουν ίσους όρους για τους Ευρωπαίους εργαζόμενους και εταιρίες που τηρούν τους διεθνείς περιβαλλοντικούς κανόνες.

Η ενέργεια και η παραγωγή της από ορυκτά καύσιμα αποτελεί μία από τις σημαντικότερες αιτίες της κλιματικής μεταβολής.

Εμείς οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ θέλουμε η ΕΕ να καταβάλει όλες τις δυνατές προσπάθειες για τον περιορισμό της θερμοκρασίας σε 1,5 βαθμό πάνω από την θερμοκρασία  της προ-βιομηχανικής εποχής. Θέλουμε μια ισχυρή κατώτερη τιμή εκπομπών άνθρακα στο σύστημα εμπορίας ρύπων.

Ζητάμε ευρωπαϊκές νομικές δεσμεύσεις για μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα της τάξης του 55% μέχρι το 2030 και τον σχεδιασμό όλης της ευρωπαϊκής οικονομίας με σύντομο ορίζοντα μηδενικών εκπομπών. Για να επιτευχθούν οι κλιματικοί στόχοι, η Ευρώπη πρέπει μέσα στη δεκαετία του 2030 (σε 20 χρόνια από τώρα) να καταργήσει εντελώς τον άνθρακα και τα άλλα ορυκτά καύσιμα συμπεριλαμβανομένου και του φυσικού αερίου.

Η πυρηνική ενέργεια και η υδραυλική ρωγμάτωση (fracking) δεν έχουν καμία θέση σε ένα μέλλον καθαρής ενέργειας. Πρέπει να οδηγηθούμε σε 100% ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, να μειώσουμε την κατανάλωση ενέργειας, να χρησιμοποιήσουμε την ενέργεια μας αποδοτικά, δημιουργώντας παράλληλα βιώσιμες θέσεις εργασίας στις περιοχές που θα πληγούν από τη μετάβαση.

Τα ορυκτά καύσιμα δεν πρέπει να χρηματοδοτηθούν ούτε με ένα ευρώ από τους φορολογούμενους. Τα κεφάλαια που εξοικονομούνται από ορυκτές πηγές ενέργειας μπορούν να επανεπενδύονται σε βιώσιμες λύσεις, όπως η ενεργειακή απόδοση, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, οι εναλλακτικές μεταφορές και η αειφόρος γεωργία.

Τα καύσιμα που παράγονται από καλλιέργειες φυτών που παράγουν και τροφή αποδείχθηκε πως δεν είναι βιώσιμη λύση για την κλιματική κρίση, την ενέργεια και τη φτώχεια, αφού εκτίναξαν στα ύψη τις τιμές των τροφίμων και οδήγησαν στην υφαρπαγή της γης των αγροτών, στην καταστροφή των τροπικών δασών και στην ανασφάλεια επισιτισμού εκατομμυρίων ανθρώπων στον αναπτυσσόμενο κόσμο.

Εμείς οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ θα συνεχίσουμε να αγωνιζόμαστε για εναλλακτικές, ανανεώσιμες πηγές 3ης και 4ης γενιάς καυσίμων, που δεν έχουν ως βάση την τροφή, όπως είναι για παράδειγμα κάποια είδη απορριμμάτων, υπολείμματα ξύλου και φύκια, πάντοτε κάτω από  αυστηρές προϋποθέσεις αειφορίας και κοινωνικής συνοχής. Για τις μετακινήσεις και τις μεταφορές, μακροπρόθεσμα, η λύση βρίσκεται σε πιο βιώσιμα μοντέλα μεταφορών, στην ηλεκτροκίνηση με πηγή ενέργειας από ΑΠΕ και στην αύξηση της αποδοτικότητας των καυσίμων για όλα τα οχήματα.

Θέλουμε η ενεργειακή απόδοση και η εξοικονόμηση ενέργειας να καταστούν πρώτη προτεραιότητα, ώστε ταυτόχρονα να αντιμετωπιστεί η ενεργειακή φτώχεια. Αν εφαρμοστεί σωστά, η ενεργειακή μετάβαση σε 100% ανανεώσιμη ενέργεια θα μειώσει τη ρύπανση, θα δημιουργήσει θέσεις εργασίας, θα αυξήσει την ενεργειακή μας ανεξαρτησία και την ασφάλεια εφοδιασμού,  ενώ παράλληλα θα κινητοποιήσει τους πολίτες ώστε να έχουν ένα πιο ενεργητικό ρόλο στην κοινωνία.

Δουλεύουμε για στροφή του κτηριακού κατασκευαστικού τομέα προς την ενεργειακή αποδοτικότητα των κατοικιών και τη βιοκλιματική αρχιτεκτονική.

Η Συμφωνία του Παρισιού είναι ένα πολύ σημαντικό εργαλείο για τη συγκράτηση της κλιματικής αλλαγής και την ελαχιστοποίηση των αρνητικών συνεπειών της, αλλά οι μέχρι στιγμής εθελοντικές δεσμεύσεις κρατών δεν επαρκούν για την επίτευξη των στόχων της.

Η Ευρώπη θα πρέπει να συνεχίζει να υπερασπίζεται τη Συμφωνία του Παρισιού παρά τις πιέσεις από τις ΗΠΑ και κάποιες άλλες χώρες, καθώς και να συνεχίσει να αυξάνει τους ποσοτικούς της στόχους σχετικά με την μείωση έκλυσης αερίων του θερμοκηπίου, την αύξηση της χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο ενεργειακό μείγμα και την αύξηση της ενεργειακής απόδοσης.

5.4. Τέλος στις εξορύξεις υδρογονανθράκων

5.4.1. Ένα γιγαντιαίο πρόγραμμα εξορύξεων

Σε πολλές Ευρωπαϊκές χώρες έχει ήδη ξεκινήσει η πλήρης απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα. Στη χώρα μας όμως, προωθείται ένα γιγαντιαίο πρόγραμμα έρευνας και εξορύξεων:

  • Στα 75.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα από την Ήπειρο, το Ιόνιο, την Δυτική Ελλάδα μέχρι την Δυτική και Νότια Κρήτη προγραμματίζονται ή ήδη προχωράνε έρευνες για εξόρυξη υδρογονανθράκων και παραχωρούνται με μακροχρόνιες συμβάσεις εκμετάλλευσης σε εταιρίες, περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων περιοχές με σημαντικό φυσικό πλούτο, όπως:
  • Η χερσαία περιοχή «Ιωάννινα» που έχει συνολική έκταση 4.187 τ.χλμ., και περιλαμβάνει 20 περιοχές Natura 2000 (ολόκληρες ή τμήματα τους), τμήματα του Εθνικού Πάρκου Β. Πίνδου και της Περιοχής Προστασίας της Φύσης Στενών και Εκβολών των ποταμών Αχέροντα και Καλαμά.
  • Άρτα-Πρέβεζα, που έχει συνολική έκταση 4.763 τ.χλμ. και περιλαμβάνει 10 περιοχές Natura 2000 (ολόκληρες ή τμήματα τους), δυο εθνικά πάρκα, έναν υγρότοπο Ραμσάρ (Αμβρακικός).
  • Κατάκολο, που έχει συνολική έκταση 542 τ.χλμ. και καταλαμβάνει μεγάλο τμήμα της περιοχής Natura GR2330007 «Παράκτια θαλάσσια ζώνη από ακρ. Κυλλήνη έως Τούμπι-Καλογριά».
  • ΒΔ Πελοπόννησος: Συνολική έκταση 3.778,3 τετραγωνικά χιλιόμετρα και καταλαμβάνει 11 περιοχές Natura 2000, μεταξύ των οποίων και το Εθνικό Πάρκο Κοτυχίου Στροφιλιάς.
  • Αιτωλοακαρνανία: Συνολική έκταση 4.360 τ.χλμ. Καταλαμβάνει ολικά ή μερικά 15 περιοχές Natura, δυο εθνικά πάρκα και δύο υγροτόπους διεθνούς σημασίας που προστατεύονται από τη Συνθήκη Ραμσάρ (Λιμνοθάλασσες Μεσολογγίου και Αμβρακικός).

Η 27η Ιουνίου 2019 θα μείνει χαραγμένη ως η ημέρα που το ελληνικό κράτος παρέδωσε τον έλεγχο μιας τεράστιας θαλάσσιας έκτασης 40.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων γύρω από την Κρήτη – η μεγαλύτερη μέχρι σήμερα παραχώρηση -,σε πετρελαϊκές εταιρείες με βαρύ ιστορικό ρύπανσης, υπεύθυνες για μερικές από τις πιο καταστροφικές πετρελαιοκηλίδες στην παγκόσμια ιστορία.

Εμείς οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ συμφωνούμε με τις διαπιστώσεις πολλών περιβαλλοντικών και κοινωνικών φορέων που αντιτίθενται στις εξορύξεις υδρογονανθράκων και υποστηρίζουν ότι τα προγράμματα έρευνας και εξόρυξης υδρογονανθράκων που προχωρούν με ταχείς ρυθμούς στο πλαίσιο συμβάσεων παραχώρησης μεγάλων εκτάσεων της χώρας δημιουργούν εξαιρετικά επικίνδυνα περιβαλλοντικά τετελεσμένα. Σημαντικοί φυσικοί θησαυροί απειλούνται και η προστατευτική για το περιβάλλον νομοθεσία υπονομεύεται, για ένα φημολογούμενο σωτήριο οικονομικό όφελος που δεν προκύπτει ούτε από αξιόπιστα και τεκμηριωμένα δεδομένα ούτε από τη διεθνή εμπειρία. Μαζί με τον περιβαλλοντικό πλούτο, σε διακινδύνευση τίθεται και η άρρηκτα δεμένη με το φυσικό περιβάλλον οικονομική δραστηριότητα των ευρύτερων περιοχών, κυρίως ο τουρισμός και η πρωτογενής παραγωγή. Εκτός από τους προφανείς κινδύνους για τις περιοχές εκμετάλλευσης, η εξόρυξη υδρογονανθράκων αποτελεί πρακτική που αντίκειται προκλητικά στην παγκόσμια ανάγκη για αναχαίτιση της κλιματικής αλλαγής.

5.4.2. Ο πλούτος της Ελλάδας είναι γαλάζιος και πράσινος, όχι μαύρος

Εμείς οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ είμαστε σαφώς αντίθετοι με την προωθούμενη εξόρυξη πετρελαίου στη Ελλάδα, για τους εξής τρεις (3) λόγους που έχουν να κάνουν με:

  1. Τεράστιοι κίνδυνοι για την περιοχή, που είναι περιβαλλοντικοί (ρύπανση του εδάφους, των υπόγειων κι επιφανειακών νερών και της ατμόσφαιρας, εκχερσώσεις δασών και υποβάθμιση του τοπίου στην ξηρά, ρύπανση και απειλή της βιοποικιλότητας και του θαλάσσιου περιβάλλοντος) και κοινωνικο-οικονομικοί (ανατροπή των ευκαιριών για καινοτόμες πράσινες οικονομικές δραστηριότητες, ανταγωνισμός και εξαφάνιση υπαρκτών θέσεων εργασίας, απώλεια της αυτονομίας των τοπικών κοινοτήτων, εξάρτηση των εργαζόμενων από πρόσκαιρες θέσεις εργασίας), που επιφυλάσσει μια τέτοια επιλογή, μετατρέποντας για παράδειγμα την Ήπειρο, με έρευνα και εξορύξεις στην ξηρά, σε μια νέα «Ελευσίνα» όπως αυτή υποβαθμίστηκε στα χρόνια 1970-2000 ή ολόκληρες θαλάσσιες περιοχές σε διαρκή απειλή για τον γαλάζιο πλούτο και τις τοπικές κοινωνίες.

Σωστά οι νησιωτικές κοινωνίες του Ιονίου επισημαίνουν ότι τα έσοδα από το πετρέλαιο είναι ασύγκριτα λιγότερα από την πραγματική οικονομία των νησιών, αλλά η βλάβη που μπορεί να προκαλέσουν στην οικονομία οι εξορύξεις μπορεί να είναι ανυπολόγιστες. Αν και κάποιοι ονειρεύονται ότι η περιοχή μας θα μετατραπεί σε «Σαουδική Αραβία», το πιο πιθανόν είναι να μας απομείνουν μόνο το ερείπια του «τέλους της εποχής του πετρελαίου».

  1. Δραματική αλλαγή στο τοπίο και στο χώρο (εξέδρες εξόρυξης, δεξαμενές αποθήκευσης, δρόμοι, αγωγοί εκατοντάδων χιλιομέτρων κ.α.) που θα προκαλέσει η διασύνδεσή τους για τη μεταφορά του πετρελαίου ου, υποβαθμίζοντας τον φυσικό και πολιτισμικό πλούτο μας. Είναι χαρακτηριστικό, για παράδειγμα, ότι η άδεια ερευνών στην Ήπειρο αφορά σχεδόν στη μισή έκτασή της (από τη συνολική έκταση των 9203 km2). Στις περιβαλλοντικές πιέσεις θα πρέπει να περιληφθούν και οι υποδομές που απαιτούνται για την εξόρυξη, αποθήκευση, μεταφορά του πετρελαίου, που θα αντιστοιχούν σε εκατοντάδες τετραγωνικά χιλιόμετρα με βάση την υπάρχουσα εμπειρία.
  2. Παραχώρηση με μεγάλη ευκολία από την ελληνική κυβέρνηση του 1/3 της χώρας στις πετρελαϊκές εταιρίες. Με την παραχώρηση συμβάσεων έρευνας κι εξόρυξης, – κυβέρνηση κι αντιπολίτευση στην πράξη συμφωνούν απολύτως σε αυτό – ανοίγει διάπλατα τις πόρτες για να μπούμε ως χώρα πιο βαθιά στη βρώμικη ενέργεια (ακόμα και αν αυτή ονομάζεται «μαύρος χρυσός»), σε μια εποχή που θα έπρεπε να στρέψουμε όλες τις προσπάθειες και τις δυνάμεις μας στην πράσινη ενέργεια, την εξοικονόμηση ενέργειας, την οικονομία μετά το πετρέλαιο και το κάρβουνο, την προστασία του κλίματος και την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή.

5.4.3. Υπάρχει ένας άλλος δρόμος βιωσιμότητας και ευημερίας

Εμείς οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ θέλουμε ένα πραγματικά βιώσιμο μέλλον για την Ήπειρο και τις άλλες περιοχές της χώρας, και για αυτόν ακριβώς το λόγο είμαστε απολύτως ενάντιοι στην εξόρυξη πετρελαίου στην όμορφη αυτή περιοχή. Η Ήπειρος έχει ένα από τα πιο ωραία φυσικά και πολιτισμικά περιβάλλοντα. Αν η κεντρική, η περιφερειακή και οι τοπικές εξουσίες αντιλαμβάνονταν ότι σήμερα οι περιοχές που διατηρούν τον φυσικό και πολιτισμικό τους πλούτο έχουν συγκριτικά πλεονεκτήματα, θα είχαν προωθήσει μέσα από διάλογο ένα καινοτόμο σχέδιο οικολογικής και κοινωνικής ανάπτυξης για την περιοχή, που θα βασίζονταν στην διαχείριση και προστασία του πραγματικού πλούτου της. Παραδείγματα, εξάλλου, έχουμε πολλά, από παρόμοιες περιοχές στην Ευρώπη κι όχι μόνο, που συνδυάζουν προστασία του περιβάλλοντος και βιώσιμες μορφές οικονομίας συμβατές με το ιδιαίτερο φυσικό και πολιτισμικό περιβάλλον.

Αντί για τον «Πράσινο θησαυρό», δηλαδή τη διατήρηση και διαχείριση του φυσικού και πολιτιστικού πλούτου της Ηπείρου (με τις 27 περιοχές Natura 2000 αλλά και τις πολύ περισσότερες αξιοθαύμαστες περιοχές και «μνημεία πολιτισμού ή περιβάλλοντος), επιβάλλεται δυστυχώς ένα μοντέλο που μπορεί να μετατρέψει την περιοχή σε έρημο. Αντί για το δρόμο της οικολογικής και κοινωνικής βιωσιμότητας, οι πονηροί πολιτικάντηδες ανοίγουν στα κρυφά και με παραπλανητικό τρόπο τον δρόμο για εξορύξεις πετρελαίου, χωρίς να ενημερώνουν σοβαρά τις τοπικές κοινωνίες, με λήψη αποφάσεων από δημοτικά συμβούλια στα μουλωχτά, ενώ ψηφίζουν παραχωρήσεις δεσμευτικές για πολλές δεκαετίες.

 5.5. Συνεκτικές θέσεις για ενέργεια, περιβάλλον, οικονομία

Εμείς οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ στηρίζουμε τους πολίτες στην Ήπειρο, τα Ιόνια, την Δυτική Ελλάδα και την Κρήτη στην προσπάθειά τους να αναχαιτίσουν την προπαγάνδα, δυναμώνοντας τη φωνή τους. Πρέπει να σταματήσουμε να επενδύουμε στο πετρέλαιο που μπορεί να μας δεσμεύσει για δεκαετίες σε έναν ακόμα κύκλο χρήσης βρώμικων ορυκτών καυσίμων. Ο δρόμος για την απεξάρτησή μας από τις εισαγωγές πετρελαίου δεν περνά μέσα από τη χρήση αυτής της επικίνδυνης τεχνολογίας αλλά μέσα από την επένδυση στην ενεργειακή αποδοτικότητα και την ταχεία διείσδυση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ) με την συμμετοχή των πολιτών. Χρειαζόμαστε πραγματικά πράσινες λύσεις και όχι επικίνδυνες επιλογές.

Για να βγούμε από την κρίση σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο πρέπει να στραφούμε προς τα συγκριτικά πλεονεκτήματά μας που είναι η διαχείριση και προστασία του φυσικού και πολιτισμικού πλούτου μας και όχι να επιστρέψουμε σε ένα παρελθόν που κατέστρεψε περιοχές, όπως π.χ. Ελευσίνα, Ασπρόπυργος, Αλιβέρι, κλπ. που για να αποκατασταθούν απαιτούνται σήμερα ανυπολόγιστοι πόροι.

5.6. Μια νέα ενεργειακή πολιτική

Πρέπει να περάσουμε οργανωμένα και γρήγορα στην μετά τα ορυκτά καύσιμα εποχή. Πολλές φορές όμως ο τρόπος που προωθούνται επενδύσεις στις ΑΠΕ προκαλεί αντιδράσεις, κάποιες φορές χωρίς λόγο, κάποιες άλλες δικαιολογημένα, κυρίως για λόγους αγνόησης των τοπικών κοινωνιών ή χωροθέτησης σε περιοχές που παραμένουν φυσικές. Οι επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας μπορούν και πρέπει να γίνονται με κάποια προτεραιότητα εκεί που υπάρχει ήδη έντονη ανθρώπινη δραστηριότητα, μέσα στις πόλεις, σε γειτονιές, σε κτίρια, σε λιμάνια, βιομηχανικούς χώρους, αυτοκινητοδρόμους και κοντά σε δίκτυα μεταφοράς ενέργειας. Έτσι θα μειωθεί η πίεση σε φυσικές περιοχές για νέα δίκτυα μεταφοράς ενέργειας.

Εμείς οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ υποστηρίζουμε μια μετάβαση σε ένα νέο ενεργειακό και παραγωγικό-οικονομικό μοντέλο με την συμμετοχή των πολιτών, αυτό που ονομάζουμε “ενεργειακή δημοκρατία”. Σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες δεν είναι μόνο οι τεχνολογικές εξελίξεις αλλά και οι πολίτες, οι ενεργειακοί συνεταιρισμοί και οι ενεργειακές κοινότητες που παίζουν καθοριστικό ρόλο, αποτελούν την κινητήρια δύναμη των αλλαγών που συντελούνται στο ίδιο το μοντέλο. Οι αλλαγές δεν είναι μόνο τεχνολογικές και παραγωγικές, αλλά μεταβαίνουμε από ένα συγκεντρωτικό και ελεγχόμενο από λίγες επιχειρήσεις με τεράστια κέρδη ενεργειακό μοντέλο, σε ένα νέο, όπου η ενέργεια παράγεται από εκατομμύρια καταναλωτές-παραγωγούς (pro-sumers), κυρίως αποκεντρωμένα, σε σπίτια, γειτονιές, μαγαζιά, κάθε είδους κτίρια και χώρους εργασίας, αποθηκεύεται κι ανταλλάσσεται τοπικά, ενώ ο πλούτος από την ενέργεια διαχέεται στην κοινωνία, δεν συγκεντρώνεται πλέον σε λίγους.

Τα ενεργειακά δίκτυα πρέπει να προσαρμοστούν πλέον στην νέα στρατηγική απεξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα, αντί να σχεδιάζονται μεγάλης έκτασης εξορύξεις και δίκτυα αγωγών πετρελαίου και φυσικού αερίου που συντηρούν ένα ξεπερασμένο από την πραγματικότητα μοντέλο παραγωγής και κατανάλωσης ενέργειας.

Η μετάβαση στη μετά τον άνθρακα εποχή απαιτεί τη συνεργασία όλων των τομέων και όλων των συντελεστών της οικονομίας, όπως επίσης και των ίδιων των πολιτών.

Η εκπαίδευση και η κατάρτιση πρέπει να προσαρμοστούν στην ανάγκη υποστήριξης με γρήγορους ρυθμούς των τεράστιων αλλαγών που απαιτούνται μέσα σε λίγα χρόνια. Η κλιματική αλλαγή δεν είναι ένα ακόμα περιβαλλοντικό πρόβλημα. Καλύπτει όλο το φάσμα των ανθρώπινων δραστηριοτήτων και πρέπει να αντιμετωπιστεί με μέσα που καλύπτουν το φάσμα αυτό.

Εμείς οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ πιστεύουμε ότι είναι θέμα επιβίωσης πλέον η δράση για το κλίμα σε όλα τα επίπεδα, ήτοι:

  • Ενσωμάτωση της κλιματικής διάστασης σε όλες τις πολιτικές (ενέργεια, οικονομία, κοινωνική πολιτική, απασχόληση, υποδομές, υγεία, μετακινήσεις, περιφερειακή ανάπτυξη, τεχνολογία, εκπαίδευση κ.ά).
  • Ενίσχυση της ενεργειακής δημοκρατίας και η ενεργειακή μετάβαση από τα ορυκτά καύσιμα στην εποχή της ενεργειακής αποτελεσματικότητας και των ανανεώσιμων πηγών με δίκαιο και αποτελεσματικό τρόπο.
  • Εξάλειψη της ενεργειακής φτώχειας με βάση την πράσινη και κοινωνική καινοτομία.

6. Μεταφορές

6.1. Οικοδομούμε αξιοβίωτες πόλεις

Το παγκόσμιο οικολογικό κίνημα έχει συμβάλει όχι μόνο στην ανάπτυξη των πράσινων προτάσεων αλλά και στην υλοποίηση τους στις σύγχρονες πόλεις, μέσα από πρότυπες αυτοδιοικητικές πολιτικές.

Θέλουμε να οικοδομήσουμε και στην Ελλάδα αξιοβίωτες πόλεις, με χαμηλό οικολογικό αποτύπωμα, με γειτονιές που εξασφαλίζουν ποιότητα ζωής για όλους, με επιστροφή της φύσης μέσα στον πολεοδομικό ιστό, με καθαρή ατμόσφαιρα, με βιώσιμες μορφές κινητικότητας, με υιοθέτηση καλών πρακτικών από πρωτοπόρες ευρωπαϊκές πόλεις.

Υποστηρίζουμε ένα μοντέλο μεταφορών βασισμένο στην εξοικονόμηση, σε ταχείς επίγειες νέες τεχνολογίες μεταφοράς συμπεριλαμβανομένου του σιδηροδρόμου, στα δημόσια μέσα μεταφοράς και ιδιαίτερα στα επιφανειακά μέσα σταθερής τροχιάς, στις συνδυασμένες μεταφορές, στον περιορισμό του αυτοκινήτου, τη διευκόλυνση των πεζών, των ποδηλατών και των ατόμων με κινητικές δυσκολίες.

6.2. Πρασίνισμα στις οδικές, ακτοπλοϊκές και αεροπορικές μεταφορές

Οι οδικές, ακτοπλοϊκές και αεροπορικές μεταφορές αποτελούν βασικούς παράγοντες στην πρόκληση του φαινόμενου του θερμοκηπίου, στη ρύπανση της ατμόσφαιρας όπως και στην ηχορύπανση, αφού χρησιμοποιούν μεγάλες ποσότητες ορυκτών καυσίμων. Η χρήση τους στον τομέα των μεταφορών δημιουργεί στην ΕΕ σημαντική εξάρτηση από τις ενεργειακές εισαγωγές, οδηγώντας συχνά σε άνοδο των τιμών και πολιτική αποσταθεροποίηση. Είναι ανάγκη να στραφούμε το συντομότερο δυνατόν σε πιο βιώσιμες και λιγότερο επιβλαβείς για το περιβάλλον λύσεις, όπως πχ οι σιδηροδρομικές γραμμές.

Η οικοδόμηση ενός βιώσιμου συστήματος μεταφορών απαιτεί επενδύσεις σε σιδηροδρομικές συγκοινωνίες, συνδέοντας τις ευρωπαϊκές χώρες και περιφέρειες με πιο προσιτά, οικονομικά, γρήγορα τρένα που θα λειτουργούν όλο το 24ωρο. Η διευκόλυνση των μεταφορών και συγκοινωνιών στην ευρωπαϊκή ήπειρο, εκτός από τη μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης και της κυκλοφοριακής συμφόρησης, θα ενισχύσει και την έννοια του Ευρωπαίου πολίτη.

Η Ευρώπη δεν πρέπει να αφήνει απομονωμένο κανέναν πολίτη της, είτε πρόκειται για απομακρυσμένες ή αραιοκατοικημένες περιοχές είτε για ευάλωτες ομάδες ανθρώπων. Χρειάζεται να αναλάβει ηγετικό ρόλο στην εφαρμογή της σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία, τόσο σε εσωτερικό όσο και σε παγκόσμιο επίπεδο. Θέλουμε να καταστήσουμε τις υποδομές, τις μεταφορές και τις επικοινωνίες προσβάσιμες  σε όλους και ιδιαίτερα στα άτομα με αναπηρίες.

Οι ταξιδιώτες θα πρέπει να μπορούν να αγοράζουν εισιτήρια από μια ενιαία δημόσια διαδικτυακή υπηρεσία για όλα τα σιδηροδρομικά δίκτυα της Ευρώπης. Από την άλλη, η οργάνωση της ζωής, της επιχειρηματικότητας και του εμπορίου θα πρέπει να γίνεται έτσι ώστε να προκύπτει μείωση της ανάγκης για μεταφορές και ένα σημαντικό μέρος της μεταφοράς εμπορευμάτων να πραγματοποιείται με τρένα και μάλιστα ηλεκτροκίνητα. Οι υπόλοιπες μεταφορές μπορούν να γίνονται με μεγάλα και μικρά φορτηγά, με πλοία και αεροσκάφη υπό την προϋπόθεση ότι και αυτά θα αντικαθίστανται σταδιακά αλλά γρήγορα από οχήματα με κινητήρες μηδενικών εκπομπών ρύπων.

Στις ιδιωτικές μετακινήσεις, η βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης των κινητήρων τους θα βοηθήσει στην μείωση των ρύπων και του κόστους των καυσίμων για τους Ευρωπαίους πολίτες και αυτό αποτελεί μια ενδιάμεση λύση. Υποστηρίζουμε, όμως την έρευνα και καινοτομία στον τομέα αυτό, με στόχο να καταστεί η ηλεκτροκίνηση μια πιο ελκυστική και συμφέρουσα επιλογή. Βεβαίως, παράλληλα προωθούμε την μείωση της κατανάλωσης ενέργειας για μετακινήσεις καθώς και την καθαρή παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, αλλιώς η προτεινόμενη μετάβαση δεν θα είχε κανένα νόημα.

Κανένα νέο αυτοκίνητο με ορυκτά καύσιμα δεν θα πρέπει να πωληθεί στην Ευρώπη μετά το 2030. Οφείλουμε να υποστηρίξουμε τη δημιουργία ζωνών χαμηλών εκπομπών σε πόλεις και κωμοπόλεις, την ποδηλασία και την πεζοπορία.

Η χρηματοδότηση για βιώσιμες μεταφορές μπορεί να γίνει με αναδιανομή από τις επιδοτήσεις για αεροπορικά ταξίδια μέσω της καθιέρωσης ευρωπαϊκού φόρου πτήσης, του ευρωπαϊκού ΦΠΑ στα εισιτήρια, καθώς και με την κατάργηση της φοροαπαλλαγής στην αεροπορική κηροζίνη. Εξαίρεση σ΄ αυτό αποτελούν οι απομακρυσμένες περιοχές, όπως πχ νησιά που δεν διαθέτουν άλλα μέσα σύνδεσης με την ηπειρωτική χώρα. Η φορολόγηση των πτήσεων και των οδικών μεταφορών σύμφωνα αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει» θα δημιουργήσει ισότιμους όρους ανταγωνισμού στα μεταφορικά συστήματα και τα δίκτυα συγκοινωνιών.

Στόχος μας είναι να πρασινίσουν οι μεταφορές σε εθνικό κι ευρωπαϊκό επίπεδο, να αναπτυχθούν οικολογικά και οικονομικά βιώσιμα ευρωπαϊκά δίκτυα μεταφορών και να συνδεθούν οι πολιτικές για τις μεταφορές με τις άλλες ευρωπαϊκές πολιτικές (προστασίας του κλίματος, απασχόλησης, αναζωογόνησης της οικονομίας, περιφερειακής ανάπτυξης) αλλά και να μη μένουν εκτός των Διευρωπαϊκών Δικτύων Μεταφορών τα νησιά και οι αραιοκατοικημένες περιοχές.

Επιπλέον, προτείνουμε:

  • Ένταξη στους κτιριοδομικούς κανονισμούς υποχρέωσης για ύπαρξη σταθμού φόρτισης ηλεκτροκίνητων οχημάτων σε κάθε νέο κτήριο αστικών περιοχών.
  • Στηρίζουμε τα δίκτυα συνεργατικής μετακίνησης και συνεπιβατισμού καθώς και κάθε πρωτοβουλία πολιτών που αποσκοπεί στη μείωση της χρήσης οχημάτων μέσα στις πόλεις.

6.3. Ενίσχυση του σιδηροδρόμου

Η Ελλάδα έχει ήδη το αραιότερο σιδηροδρομικό δίκτυο στην Ευρώπη, τρεις φορείς κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο ενώ την ίδια στιγμή διαθέτει δίκτυο 2.500 χιλιομέτρων κλειστών αυτοκινητοδρόμων, ολοκληρωμένων ή υπό κατασκευή, ένα δίκτυο πυκνότερο από αυτό της Γαλλίας ή της Βρετανίας.

Η περιθωριοποίηση του σιδηροδρόμου προς όφελος των αυτοκινητοδρόμων, είναι μια επιλογή που αντιβαίνει στις σύγχρονες απαιτήσεις για οικολογικές λύσεις στις μεταφορές, είναι μια αδιέξοδη πολιτική μεταφορών, πολύ περισσότερο που πολλοί από τους αυτοκινητόδρομους αποδεικνύονται οικονομικά μη βιώσιμοι και η χρήση του ΙΧ είναι πραγματικά δυσβάστακτη.

Εμείς οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ αγωνιζόμαστε για μια συντονισμένη πολιτική συνδυασμένων μεταφορών με επίκεντρο τον σιδηρόδρομο. Αυτό σημαίνει ότι τα υπόλοιπα μέσα μεταφοράς διαρθρώνονται γύρω από και συντονίζονται με το σιδηροδρομικό δίκτυο, ενώ διευκολύνονται οι μετακινήσεις των πολιτών, των εμπορευμάτων, των φορτηγών αλλά και των ποδηλάτων με το τρένο, και το τρένο φτάνει μέχρι τα βασικά λιμάνια.

Είναι ανάγκη να αξιοποιηθεί αποτελεσματικά το υπάρχον σιδηροδρομικό δίκτυο με σωστή συντήρηση και ολοκλήρωση ημιτελών κομβικών έργων σε όλη την Ελλάδα και στη συνέχεια να προχωρήσουμε μέσω ευρωπαϊκών συγχρηματοδοτούμενων προγραμμάτων σε νέες χαράξεις που θα συνδέσουν την Ελλάδα με τα Βαλκάνια και την υπόλοιπη Ευρώπη, στο πλαίσιο του Κοινού Ευρωπαϊκού Σιδηροδρομικού Χώρου.

Για να είναι οικονομικά βιώσιμος ο σιδηρόδρομος πρέπει να προσελκύσει ένα μεγάλο ποσοστό του μεταφορικού έργου όσον αφορά ανθρώπους, πρώτες ύλες, αγροτικά προϊόντα και εμπορεύματα. Ένα συμμετοχικό/συνεργατικό σχήμα που θα έδινε την δυνατότητα να συμμετάσχουν στον φορέα παροχής σιδηροδρομικού έργου πολιτών, τοπικών επιχειρήσεων, πελατών και κοινωνικών φορέων, σε συνδυασμό με νέες υπηρεσίες και καινοτόμους ρόλους (πχ ανάδειξη φυσικού πλούτου, προβολή τοπικών ποιοτικών προϊόντων και γαστρονομίας, σύνδεση με περιπατητικό, θεραπευτικό, οικολογικό και ποδηλατικό τουρισμό κα) θα έδινε μεγαλύτερη ώθηση στον σιδηρόδρομο και στο μεταφορικό του έργο, καθιστώντας τον βιώσιμο.

Ο σιδηρόδρομος θα μπορούσε επίσης, να μεταφέρει ένα μεγάλο ποσοστό από τις νταλίκες αλλά και τα αυτοκίνητα που σήμερα διασχίζουν τους αυτοκινητοδρόμους, για μεγάλες αποστάσεις, προσφέροντας ανταγωνιστικές τιμές, με δεδομένο το υψηλό κόστος πλέον των αυτοκινητοδρόμων, των δυστυχημάτων σε αυτούς αλλά και της προκαλούμενης ατμοσφαιρικής ρύπανσης.

Ο προαστιακός σιδηρόδρομος με πυκνή συχνότητα και προσιτή τιμή είναι μια βιώσιμη και οικονομική λύση για ανθρώπους που κατοικούν σε προάστια ή άλλες πόλεις, μακριά από τον τόπο εργασίας τους.

Υποστηρίζουμε τον πλήρη εξηλεκτρισμό του σιδηροδρόμου, που θα βασίζεται όμως πλήρως στις ανανεώσιμες πηγές, έτσι ώστε να είναι και οικονομικά βιώσιμος και οικολογικά ασυναγώνιστος. Η πώληση της περίσσεια της παραγόμενης από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας θα μπορούσε να συμβάλει στην συγχρηματοδότηση της επέκτασης και εκσυγχρονισμού του δικτύου. Η λειτουργία του σιδηροδρόμου που βασίζεται σε ανανεώσιμες πηγές δεν αποτελεί υπόθεση επιστημονικής φαντασίας, προχωράει σήμερα σε χώρες όπως η Ολλανδία, η Γερμανία και η Αυστραλία.

Συνεχίζεται η σπατάλη οικονομικών πόρων σε βάρος βιώσιμων επιλογών

Ο σιδηρόδρομος θα μπορούσε να αποτελέσει μέρος της λύσης της κρίσης αλλά και να αποτελέσει τον κορμό ενός οικολογικά και οικονομικά βιώσιμου μοντέλου μεταφορών στην Ελλάδα. Όλες, όμως, οι ελληνικές κυβερνήσεις – και η σημερινή – επικέντρωσαν στους αυτοκινητοδρόμους και στην αυτοκίνηση.

Το δίκτυο σιδηροδρόμων για την Ελλάδα πρέπει να αναπτυχθεί ώστε ο σιδηρόδρομος να καταστεί το βασικό μέσο μεταφοράς για τη χώρα μας.

  • Ζητάμε την πλήρη ηλεκτροδότηση της σιδηροδρομικής γραμμής Αθήνας- Θεσσαλονίκης.
  • Η διαδρομή προς ένα βιώσιμο μέλλον περνάει μέσα από την ανάπτυξη του σιδηρόδρομου και των ολοκληρωμένων σχεδίων βιώσιμων μεταφορών και μετακινήσεων στη χώρα μας.

6.4. Αξιόπιστες και οικολογικές αστικές συγκοινωνίες

Οι Αστικές Συγκοινωνίες αποτελούν υποδομή με χαρακτήρα δημόσιου αγαθού, που παίζει σημαντικό ρόλο σε όλες τις πτυχές της κοινωνικής και οικονομικής ζωής μιας πόλης, με άμεσες επιπτώσεις στο περιβάλλον της και στην ποιότητα ζωής των κατοίκων της. Πρέπει όμως, να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα που ταλαιπωρούν καθημερινά τους επιβάτες, όπως τα ανεκτέλεστα προγραμματισμένα δρομολόγια, με αποτέλεσμα τον έντονο συνωστισμό στα λεωφορεία.

Η αδυναμία να μπει κανείς στα λεωφορεία είναι σύνηθες πλέον φαινόμενο, με αποτέλεσμα ταλαιπωρία και μεγάλες καθυστερήσεις στις μετακινήσεις στις μεγάλες πόλεις της χώρας μας. Χρειάζεται, λοιπόν, άμεσος επανα-προγραμματισμός, ώστε να μοιράζονται τα ανεκτέλεστα δρομολόγια με ομαλό τρόπο. Επίσης, χρειάζεται προμήθεια νέων ηλεκτροκίνητων λεωφορείων (με πρόβλεψη για χρήση ανανεώσιμης ενέργειας) και διεξαγωγή νυκτερινών δρομολογίων.

Ο κάθε Δήμος πρέπει να επιδιώξει καθοριστική συμμετοχή στην αστική συγκοινωνία και τελικά να καλύψει τα κενά της με δημοτική συγκοινωνία. Να υπάρξει υπηρεσία του Δήμου για την κάλυψη των αναγκών μετακίνησης ανθρώπων με κινητικές δυσκολίες (αναπήρων, ηλικιωμένων) για την εξυπηρέτηση των βασικών τους αναγκών και την ανάγκη κοινωνικής συναναστροφής.

Προτείνουμε:

  • Τον επανασχεδιασμό των γραμμών των αστικών συγκοινωνιών, την αλλαγή των αναγκών και την αποσυμφόρηση του κέντρου από πολλαπλές γραμμές, με τη δημιουργία τακτικότατων κυκλικών γραμμών κορμού.
  • Προμήθεια ηλεκτροκίνητων λεωφορείων και πρόβλεψη για χρήση ανανεώσιμης ενέργειας.
  • Δημιουργία βασικού δικτύου νυχτερινών γραμμών, με έμφαση τις μέρες εξόδου της νεολαίας (ακόμα και με διπλάσιο εισιτήριο).
  • Συνεπή και αξιόπιστη τήρηση του προγράμματος δρομολογίων (να λειτουργεί το σύστημα αναγγελίας θέσης σε όλα τα λεωφορεία)
  • Επέκταση των λεωφορειόδρομων.
  • Δημιουργία δημοτικών μέσων συγκοινωνίας, για την κάλυψη ειδικών και συμπληρωματικών αναγκών.
  • Απόδοση δημόσιου χώρου σε πεζούς και ποδηλάτες (σε συνδυασμό με τα πράσινα δίκτυα και τους ποδηλατόδρομους).
  • Επέκταση του δικτύου πεζοδρόμων στο ιστορικό κέντρο και σε ολόκληρο το πολεοδομικό συγκρότημα, συνδέοντας και αναδεικνύοντας τους αρχαιολογικούς χώρους και τα σημεία ενδιαφέροντος της πόλης.
  • Δημιουργία δρόμων ήπιας κυκλοφορίας (woonerf) σε γειτονιές σε όλους τους Δήμους, με στόχο τη δημιουργία βασικών περιπατητικών και ποδηλατοδρομικών διαδρομών ενοποίησης του αστικού χώρου συμβάλλοντας στις ασφαλείς καθημερινές μετακινήσεις προς το σχολείο, την εργασία, την αναψυχή και για προσωπικές υποθέσεις.
  • Προώθηση του συνεπιβατισμού ως μια πρακτική μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα που έχει διττή στόχευση: αφενός την εξοικονόμηση πόρων και αφετέρου τη βελτίωση του περιβάλλοντος όχι με τη στενή του έννοια αλλά με της έννοια των κοινωνικών σχέσεων. Με τον συνεπιβατισμό χτίζεται με καθημερινή προσπάθεια, εμπιστοσύνη και ευγενής άμιλλα με τους συμπολίτες μας και θεωρητικά μπορεί να αλλάξει και ο τρόπος θέασης του συνανθρώπου μας και των κοινωνικών μας συμπεριφορών. Και όλα αυτά για την περίπτωση που οι δημόσιες αστικές συγκοινωνίες που πρέπει να βρίσκονται σε πρώτη προτεραιότητα για κάποιους λόγους δεν επαρκούν.

Η λύση του Τραμ, είναι ένα λειτουργικό και αξιόπιστο σύστημα μαζικής μεταφοράς, που θα είχε λύσει πολλαπλά προβλήματα. Στην Αθήνα θα πρέπει να επεκταθεί και να έχει προτεραιότητα. Στη Θεσσαλονίκη θα μπορούσε να προωθηθεί συμπληρωματικά προς το Μετρό, ιδιαίτερα προς γειτονιές με μεγαλύτερο υψόμετρο και να συνδέεται με τις γραμμές του προαστιακού – περιαστικού σιδηροδρόμου.

Θα πρέπει, επίσης, σε πόλεις σαν τη Θεσσαλονίκη, να εφαρμοστεί επιτέλους η λύση της αστικής θαλάσσιας συγκοινωνίας με σύγχρονα ταχύπλοα κατά μήκος της παραλίας και των ακτών του Θερμαϊκού, με ξεπέρασμα των γραφειοκρατικών αγκυλώσεων και με αξιοποίηση των σχεδιαστικών προτάσεων που είχαν βραβευτεί το 1997, στα πλαίσια της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας.

6.5. Ανάπτυξη Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας και ποδηλάτων

Εμείς οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ έχουμε πρωτοπορήσει στη διάδοση χρήσης του ποδηλάτου μέσα στις πόλεις. Οι προτάσεις μας για ένα πλήρες δίκτυο ποδηλατοδρόμων παραμένουν ακόμη επίκαιρες, μιας και ένα μέρος τους μόνον έχει υλοποιηθεί.

Κάποιες πόλεις της Ελλάδας διαθέτουν λειτουργικά δίκτυα. Η Καρδίτσα πχ θεωρείται ως «πόλη του ποδηλάτου», με ένα δίκτυο μήκους 7.300 μ. στον αστικό ιστό και 10.500 μ. περιαστικό. Όμως γενικά στο ποδήλατο δεν δίνεται η σημασία που πρέπει, με τη δημιουργία ολοκληρωμένου ασφαλούς δικτύου ποδηλατόδρομων, ενιαίου συστήματος κοινόχρηστων ποδηλάτων, προτεραιότητα στους σηματοδότες και άλλα μέτρα για τη διευκόλυνση και αύξηση της ανταγωνιστικότητας χρήσης του. Είναι ένα θέμα κατεπείγον για την προστασία της δημόσιας υγείας αλλά και την αντιμετώπιση των κλιματικών αλλαγών.

Γι’ αυτό προτείνουμε:

  • Πρόβλεψη για κατασκευή προστατευμένων ποδηλατόδρομων αποκλειστικής χρήσης, ασφαλτοστρωμένων, διπλής κατεύθυνσης, με μόνιμη διαχωριστική νησίδα μεγάλου ύψους για την αποφυγή παράνομης στάθμευσης και κίνησης άλλων οχημάτων. Τα υλικά κατασκευής της διαχωριστικής νησίδας θα πρέπει να εξεταστούν ιδιαίτερα και να αφορούν και φυσικά στοιχεία, όπως θάμνους, δέντρα, κ.ά.
  • Αναβάθμιση των Σχεδίων Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας, με γρηγορότερους ρυθμούς και πιο σφιχτά χρονοδιαγράμματα. Να ενταχθούν και ενημερωτικές συνεδριάσεις για τους συμμετέχοντες σχετικά με τους στόχους και τις προϋποθέσεις της βιώσιμης αστικής κινητικότητας.
  • Ευρύτερη πεζοδρόμηση των ιστορικών κέντρων και των κέντρων γειτονιών.
  • 30χλμ προκαθορισμένο όριο ταχύτητας στους δρόμους των πόλεων για τα μηχανοκίνητα. Το οποίο μπορεί να πλαισιωθεί από ανυψωμένες διαβάσεις ώστε να γίνεται πιο διακριτό.
  • Συνδυαστική μετακίνηση. Να προβλέπεται η μεταφορά ποδηλάτου σε όλα τα ΜΜΜ.
  • Προτεραιότητα στα ποδήλατα με έξυπνα φανάρια που πρασινίζουν νωρίτερα από τα μηχανοκίνητα.
  • Μετατροπή των σηματοδοτών και STOP, σε παραχώρηση προτεραιότητας για τους ποδηλάτες.

 

7. Φυσικό Περιβάλλον

7.1. Προτεραιότητα στην προστασία του περιβάλλοντος

Οι δράσεις για την αποτροπή της κλιματικής αλλαγής, το διαφορετικό μοντέλο στην παραγωγή – διανομή – κατανάλωση ενέργειας αποτελούν ταυτόχρονα δράσεις για την προστασία του περιβάλλοντος και της φύσης.

Η αποφασιστική δράση για το περιβάλλον μπορεί να βελτιώσει τη ζωή όλων. Σήμερα η ατμοσφαιρική ρύπανση, όχι μόνο προκαλεί περισσότερους από 400.000 πρόωρους θανάτους κάθε χρόνο στην ΕΕ, αλλά και αποδυναμώνει την ποιότητα ζωής για εκατομμύρια ακόμα.

Ο καθορισμός αυστηρότερων ορίων για τη ρύπανση προστατεύει τον αέρα που αναπνέουμε, το νερό που πίνουμε, τη γη πάνω στην οποία παράγουμε και κινούμαστε. Η απαγόρευση επικίνδυνων χημικών ουσιών βοηθά στην πρόληψη προβλημάτων υγείας. Οι χημικές ουσίες, οι ορμόνες, τα νιτρικά ή τα μικροπλαστικά στην τροφική μας αλυσίδα δημιουργούν μεγάλους κινδύνους και για την υγεία. Χρειάζεται να  αντιμετωπισθούν άμεσα οι αιτίες των προβλημάτων και να αναληφθούν πρωτοβουλίες για την κατάργηση των πηγών που τις δημιουργούν.

Οι καθαρές πράσινες λύσεις δημιουργούν παράλληλα μια ταχέως αναπτυσσόμενη παγκόσμια αγορά, προσφέροντας θέσεις εργασίας αλλά και εισόδημα.

Οι υποδομές και άλλα έργα δεν επιτρέπεται να θέτουν σε κίνδυνο τη βιοποικιλότητα και τη φυσική ισορροπία αλλά θα πρέπει να συμβάλλουν στην παγκόσμια προστασία και αποκατάστασή τους.

Θεμέλιο για τη βιωσιμότητα αποτελεί η ενίσχυση της περιβαλλοντικής νομοθεσίας και η τήρηση της σε όλα τα επίπεδα – συμπεριλαμβανομένης της λήψης μέτρων εναντίον εκείνων που την παραβιάζουν. Πρέπει να εξασφαλιστεί το δικαίωμα πρόσβασης στην πληροφόρηση και στην περιβαλλοντική δικαιοσύνη για τους πολίτες, ιδιαίτερα αυτούς με χαμηλό εισόδημα, καθώς και για τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών. Οι περιβαλλοντικές ζημίες συχνά πλήττουν δυσανάλογα τους ανθρώπους που ήδη βρίσκονται σε μειονεκτική θέση, όπως οι κοινότητες χαμηλού εισοδήματος και οι φτωχές χώρες – για να μην αναφέρουμε και τις μελλοντικές γενιές.

Εμείς οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ δίνουμε προτεραιότητα στην προστασία των κοινών αγαθών: νερό, αέρας, αιγιαλοί, δάση, υγρότοποι, ελεύθερες αστικές εκτάσεις, πολιτιστική κληρονομιά, υγεία.

Δεν μπορούμε να μετρήσουμε την ποιότητα της ζωής μας μόνο με τους τυπικούς οικονομικούς όρους, χρειαζόμαστε νέους δείκτες που να αξιολογούν το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν με το  μέτρο της βιώσιμης ευημερίας, που θα λαμβάνουν υπόψη τους πεπερασμένους πόρους της γης τώρα και στο μέλλον.

7.2. Προστασία της βιοποικιλότητας και των οικοσυστημάτων

Ο σεβασμός και των υπόλοιπων κατοίκων του πλανήτη, απαιτεί μια νέα σχέση με τη φύση και τα ζώα. Αυτή είναι η βάση για την οικολογική ισορροπία του πλανήτη, πάνω στην οποία οικοδομείται μια καλύτερη ανθρώπινη ζωή.

Προστατεύουμε τη βιοποικιλότητα, τη φύση, το πόσιμο νερό και άλλα κοινά αγαθά και προτείνουμε:

  • Κατάργηση των προϊόντων μιας χρήσης και κυρίως των πλαστικών.
  • Μείωση, επαναχρησιμοποίηση και ολοκληρωμένη διαχείριση των απορριμμάτων, των αποβλήτων και κατάλοιπων στην ξηρά και τη θάλασσα,.
  • Πρασίνισμα σκαφών και λιμανιών.
  • Εξασφάλιση πρόσβασης σε καλής ποιότητας πόσιμο νερό ως κοινωνικό δικαίωμα, και δημόσια διαχείρισή του ως κοινωνικό αγαθό και κρατική υποχρέωση.
  • Προστασία βιοτόπων και υγροτόπων, αύξηση των περιοχών Natura στην ξηρά και τη θάλασσα.

Τοποθετούμε σε κυρίαρχη θέση την ανάγκη προστασίας της βιοποικιλότητας και των οικοσυστημάτων, γιατί αποτελούν τη βάση της οικολογικής ισορροπίας του πλανήτη, πάνω στην οποία όλα οικοδομούνται.

Η προστασία του περιβάλλοντος δεν είναι απλώς μια σημαντική θέση, που σήμερα είναι αποδεκτή ως ανάγκη από όλους -έστω φραστικά- αλλά αποτελεί για μας τη βάση για μια καλύτερη ζωή. Ο σεβασμός και των υπόλοιπων κατοίκων του πλανήτη, απαιτεί μια νέα σχέση με τη φύση και τα ζώα.

Η προστασία του φυσικού πλούτου, των θαλασσών και της βιοποικιλότητας, ο πράσινος μετασχηματισμός της παραγωγής, η υιοθέτηση μέτρων όπως η κατάργηση των προϊόντων μιας χρήσης και κυρίως των πλαστικών, η μείωση, επαναχρησιμοποίηση και ολοκληρωμένη διαχείριση των απορριμμάτων, των αποβλήτων και κατάλοιπων στην ξηρά και τη θάλασσα, το πρασίνισμα σκαφών και λιμανιών, είναι μερικά μόνο από τα επείγοντα μέτρα άμεσης πολιτικής.

Η πρόσβαση σε καλής ποιότητας πόσιμο νερό είναι κοινωνικό δικαίωμα, η εξασφάλιση επαρκούς και καλής ποιότητας νερού για τις ανθρώπινες κοινωνίες και τα οικοσυστήματα είναι ζωτική ανάγκη.

Τα οικοσυστήματα υποστηρίζουν όλη την ανθρώπινη ζωή και δραστηριότητα. Τα προϊόντα και οι υπηρεσίες που παρέχουν είναι ζωτικής σημασίας για τη διατήρηση της ευημερίας, αλλά και για την ισόρροπη ανάπτυξη των κοινωνιών. Παρότι στη σημερινή εποχή παράγουμε και καταναλώνουμε περισσότερο από ποτέ αυτό γίνεται σε βάρος της δυνατότητας του πλανήτη να συνεχίσει να παρέχει του ίδιου επιπέδου υπηρεσίες και στις μελλοντικές γενιές.

Η βιόσφαιρα, το σύνολο δηλαδή των οικοσυστήματων, μεταλλάσεται ραγδαίως σε όλα τα γεωγραφικά μήκη και πλάτη του πλανήτη. Η βιοποικιλότητα -δηλαδή η ποικολομορφία των ειδών αλλά και η ποικιλότητα μεταξύ των διαφόρων ειδών- μειώνεται με ανησυχητικούς ρυθμούς. Αυτή η απώλεια της βιοποικιλότητας, περιλαμβανομένης της γενετικής ποικιλότητας, συνιστά μείζον κίνδυνο για την παγκόσμια διατροφική ασφάλεια καθώς υπονομεύει την ανθεκτικότητα πολλών γεωργικών συστημάτων σε απειλές όπως τα παράσιτα, τα παθογόνα και η κλιματική αλλαγή.

Η στροφή προς τις πράσινες υποδομές και τις οικοσυστημικές προσεγγίσεις μπορεί να αποτελέσει βάση για μια βιώσιμη αστική ανάπτυξη, ικανής να προσαρμοστεί στα νέα κλιματολογικά δεδομένα. Είναι ανάγκη να διατηρηθούν τα κέντρα βιοποικιλότητας εντός των πόλεων και να δοθεί έμφαση στον εκσυγχρονισμό υποδομών, όπως η δημιουργία και η διατήρηση χώρων πρασίνου και υδατικών συστημάτων φιλικών προς τη βιοποικιλότητα. Επίσης να ενισχυθεί/ενθαρρυνθεί η αστική γεωργία και να πολλαπλασιαστούν οι κήποι στις ταράτσες πολυκατοικιών που μετριάζουν τις έντονες θερμοκρασίες και συμβάλλουν στην ήπια ροή του βρόχινου νερού.

7.3. Οικολογικές πολιτικές

Για την υλοποίηση μιας οικολογικής πολιτικής, προτείνουμε:

  • Η προστασία του περιβάλλοντος και η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής να αναδειχθούν στον Πυλώνα του Εθνικού Στρατηγικού Σχεδίου.
  • Να επεκταθούν σημαντικά οι προστατευόμενες περιοχές, να διασφαλίσουμε ότι αυτές μπορούν να καλύψουν τα βασικά οικοσυστήματα και να εγγυηθούμε ότι η προστασία τους λειτουργεί πραγματικά. Η χρηματοδοτική στήριξη προς την κατεύθυνση αυτή θα πρέπει να είναι ανάλογη με τους στόχους προστασίας των οικοσυστημάτων και τον κίνδυνο ανατροπής τους. Θέλουμε να αυξήσουμε τις θαλάσσιες προστατευόμενες περιοχές στο 20% των θαλασσών μας, ώστε να εξασφαλίζεται η διατήρησή τους.
  • Δημιουργία ενός Παγκόσμιου Οργανισμού Περιβάλλοντος βασισμένου στους φορείς που αποσπασματικά υπάρχουν ήδη στους κόλπους των Ηνωμένων Εθνών, αλλά αδυνατούν -λόγω διάσπασης- να συνδράμουν ουσιαστικά στην προστασία του πλανήτη.
  • Ίδρυση ενός διεθνούς περιβαλλοντικού δικαστηρίου για την αντιμετώπιση των πιο σοβαρών παραβιάσεων της περιβαλλοντικής νομοθεσίας.
  • Τα μεγάλα κατασκευαστικά έργα πρέπει να υλοποιούνται μόνο μετά από κατάλληλες διαβουλεύσεις με τις τοπικές κοινωνίες.
  • Προτεραιότητα σε χρηματοδοτήσεις έργων και επενδύσεων προστασίας του περιβάλλοντος, αλλά και σαφής ενίσχυση σχετικών Ταμείων που θα διαθέτουν το υπερπλεόνασμα σε έργα αειφορίας.
  • Ολοκλήρωση όλων των Προεδρικών Διαταγμάτων για τις προστατευόμενες περιοχές και τους υγροτόπους που βρίσκονται σε εξέλιξη, καθώς και νομοθετική ρύθμιση για την προστασία του συνόλου των υγροτόπων.
  • Αναστολή της εκτός σχεδίου δόμησης, τουλάχιστον μέχρι να οριοθετηθούν σε ορθοφωτοχάρτες οι πλημμυρικές ζώνες των ρεμάτων, ο αιγιαλός, η γεωργική γη και οι υγροβιότοποι της σύμβασης Rasmsar, να κυρωθεί το σύνολο των δασικών χαρτών, να εκδοθούν τα ΠΔ των περιοχών Natura και μελέτες φέρουσας ικανότητας νησιών.
  • Στροφή του εξορυκτικού τομέα σε αποκλειστικά υπόγειες εξορύξεις, με αυστηρές προδιαγραφές ασφάλειας και προστασίας του περιβάλλοντος.
  • Αλλαγή του τουριστικού μοντέλου προς εναλλακτικές μορφές σε συνέργεια με πολιτικές προστασίας και ανάδειξης του περιβάλλοντος.

7.4. Να επιστρέψει η φύση στις πόλεις

Το αστικό πράσινο αποτελεί ένα βασικό παράγοντα βελτίωσης της ποιότητας ζωής σε μια πόλη, προσφέροντας στους πολίτες προστασία από τη ρύπανση του περιβάλλοντος, οξυγόνο, αναψυχή, αισθητική απόλαυση και υγιεινότερες συνθήκες διαβίωσης.

Οι συνέπειες είναι η επιδείνωση του αστικού μικροκλίματος, με αύξηση της θερμοκρασίας κατά τη θερμή εποχή, περισσότερο νέφος και αισθητική υποβάθμιση της πόλης.

Θέλοντας να αναδείξουμε την αναγκαιότητα μιας διαφορετικής αντιμετώπισης του ενδοαστικού πράσινου ως αναπόσπαστου συστατικού μιας υγιούς και εύρυθμης πόλης, αλληλένδετου με την ψυχική και σωματική υγεία των πολιτών της, προτείνουμε την ολοκληρωμένη αντιμετώπιση και διαχείριση των πράσινων χώρων.

Ενώ μέχρι σήμερα η πόλη θεωρούνταν ως ένα συμπαγές αστικό σώμα με λίγο πράσινο, πρέπει να αναδειχτεί η λογική της διασποράς μικρότερων αστικών ενοτήτων (και ιδανικά γειτονιών) μέσα σε ένα ενοποιημένο δίκτυο βλάστησης υψηλής οικολογικής και αναψυχικής αξίας. Αντί η πόλη να εισδύει αργά και καταστροφικά στα γύρω δάση, προτείνουμε να δημιουργηθούν διάδρομοι/προεκτάσεις του δάσους μέσα στην ίδια την πόλη.

Επιπλέον, η συνολική αυτή θεώρηση του ενδοαστικού πράσινου δεν πρέπει να αγνοήσει την ιστορία της πόλης και ιδιαίτερα τα πολιτιστικά της μνημεία και κτίρια, που αναδεικνύουν μια πολιτιστική πορεία ανά τους αιώνες. Έτσι, προβλέπουμε την ένταξη πολιτιστικών μνημείων, με ανάδειξη του περιβάλλοντος χώρου τους, μέσα στο πράσινο δίκτυο που προαναφέρθηκε. Κάτι παρόμοιο αποτελεί και το σχέδιο ενοποίησης αρχαιολογικών χώρων στην Αθήνα, εμπνευστής του οποίου ήταν ο αείμνηστος Α. Τρίτσης. Ωστόσο, εκείνο εντοπίζεται μόνο στο κέντρο της πόλης.

Θέλουμε πόλεις όπου η φύση θα επιστρέφει εντός της, που θα διαχειρίζεται με σύνεση τους ενεργειακούς και φυσικούς της πόρους, και θα διαθέτει δίκαια τα δημόσια αγαθά της.

Ιδιαίτερα οξύ πρόβλημα αποτελεί, πλέον η θερμική ρύπανση (ημερήσιοι και νυκτερινοί καύσωνες) που ταλαιπωρεί κάθε καλοκαίρι την πόλη. Η κύρια λύση είναι η εκτεταμένη δημιουργία πάρκων σε στρατηγικά σημεία και η εκμετάλλευση της θαλάσσιας αύρας, όπου υπάρχει, και των αέριων ρευμάτων του δροσερού αέρα που έρχεται από τα γειτονικά δάση. Πρέπει να διαμορφωθεί ένα μακροπρόθεσμο πρόγραμμα απόκτησης και φύτευσης άκτιστων οικοπέδων, ακόμα και κατεδαφίσεων οικοδομικών τετραγώνων και δημιουργίας χώρων πρασίνου σε επιλεγμένα σημεία πυκνοδομημένων συνοικιών.

Τα μικρά αλλά πολυάριθμα αυτά πάρκα θα έχουν διπλό κοινωνικό ρόλο: τη μείωση της θερμορρύπανσης, της ατμοσφαιρικής ρύπανσης και του θορύβου αλλά και την εξασφάλιση αναψυχής κοντά στην κατοικία, κάτι που θα ενισχύσει την αίσθηση της γειτονιάς και της φροντίδας του δημόσιου χώρου δίπλα στο σπίτι μας, που έχει εκλείψει τα τελευταία χρόνια από την πόλη μας.

Το δίκτυο πράσινων χώρων θα πρέπει να έχει κατά το δυνατόν ενιαία διαχείριση και να μην αποτελείται από διάσπαρτα πάρκα διαφορετικού χαρακτήρα. Κατά το μεγαλύτερο μέρος μπορεί να αποτελείται από τοπικά είδη της βλαστητικής ζώνης στην οποία εντάσσεται κάθε πόλη. Ως παράδειγμα χρήσης της τοπικής βλάστησης έχουμε στην Αθήνα, στον πράσινο χώρο της Ακρόπολης και της αρχαίας αγοράς, με ελιές, χαρουπιές, μυρτιές, δάφνες, αλογοθύμαρα, κουτσουπιές, ροδιές, κ.ά. που έκανε ο περίφημος αρχιτέκτονας Δ. Πικιώνης. Θα μπορούσε άραγε να φανταστεί κάποιος την Ακρόπολη να ξεπηδά μέσα από ένα πυκνοφυτεμένο μονότονο πευκώνα;

Η σύνθεση μεγάλου μέρους των πράσινων χώρων από ένα μίγμα τοπικών ειδών μπορεί να λειτουργήσει και εκπαιδευτικά για τα παιδιά της πόλης που δε γνωρίζουν πώς είναι η φυσική βλάστηση του τόπου στον οποίο ζουν και μεγαλώνουν. Ωστόσο, μπορούν να υπάρχουν και άλλοι, απομονωμένοι λίγο ή πολύ χώροι, με βλάστηση διαφορετικής σύνθεσης, προσφέροντας διαφορετικές και ίσως σε ορισμένες περιπτώσεις εξειδικευμένες απεικονίσεις τεχνητών προκηπίων (π.χ. τριανταφυλλώνες).

Η συντήρηση ιδιαίτερα των δένδρων θα πρέπει να γίνεται με στόχο τη διατήρηση της φυσικής τους κώμης και γι’ αυτό τα κλαδέματα θα πρέπει να περιοριστούν στο ελάχιστο.

Με βάση αυτά, προτείνουμε:

  • Να υιοθετηθεί μια ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΦΥΤΕΥΣΗΣ: Φύτευση κάθε ελάχιστου, μικρού και μεγαλυτέρου εμβαδού με ποικιλίες δένδρων και εθελοντική συμμετοχή των κατοίκων στην επίβλεψη και την προστασία τους. Δενδροφύτευση όλων των ανοικτών χώρων σε συνδυασμό με ικανό δημόσιο εξοπλισμό (καθίσματα, καθιστικά) ώστε να υποστηρίζονται μικρές συγκεντρώσεις-συζητήσεις-συναντήσεις. Φυτεύουμε δένδρα γιατί χρειαζόμαστε τη σκιά τους για τις συναντήσεις μας, τις συζητήσεις, τα μικρά συλλογικά γεύματα την ημέρα και το απόγευμα.
  • Συμμετοχή-εκπροσώπηση περιβαλλοντικών και οικολογικών οργανώσεων στη διαμόρφωση, αλλά και συμβουλευτικά στον τρόπο διαχείρισης του ενιαίου πράσινου δικτύου των πόλεων.
  • Πλαισίωση από εναλλακτικές δραστηριότητες που να αποφέρουν έσοδα για την υποστήριξή του. Παράδειγμα τέτοιων δραστηριοτήτων αποτελούν οι οργανωμένες ξεναγήσεις σε μονοπάτια πολιτιστικού και περιβαλλοντικού ενδιαφέροντος και η είσοδος σε αναπαλαιωμένους και διαμορφωμένους χώρους πολιτισμού.
  • Επί μέρους και βραχυπρόθεσμες προτάσεις μπορούν να είναι:
  • Να διατηρηθεί το υπάρχον πράσινο και η φυσική διαμόρφωση των ρεμάτων, με παράλληλο καθαρισμό και προστασία τους.
  • Να φυτευτούν όλοι οι χώροι οι χαρακτηρισμένοι ως προκήπια και οι ακάλυπτοι χώροι των πολυκατοικιών.
  • Δέσμευση όλων των ελεύθερων χώρων που βρίσκονται μέσα στο πολεοδομικό συγκρότημα.
  • Να μην ανεγείρονται κτίρια για οποιαδήποτε χρήση σε ελεύθερους ή και πράσινους χώρους.
  • Τα πέραν κάθε αμφισβήτησης υπό κατεδάφιση παλιά κτίρια να δίνουν τη θέση τους σε χώρους πράσινου.
  • Να καταβληθεί κάθε προσπάθεια αύξησης της παρόδιας βλάστησης σε όλους τους δρόμους των πόλεων.
  • Να δοθούν κίνητρα (όπως η μείωση των δημοτικών τελών για κάποια χρόνια) ώστε να φυτευτούν ταράτσες και δώματα.
  • Να υποστηριχτούν οι αυτοδιαχειριζόμενοι κήποι.

 

8. Κοινά και Δημόσια Αγαθά

8.1. Για μια δίκαιη και βιώσιμη χρήση των κοινών

Τα συλλογικά αγαθά έχουν σήμερα ακόμη μεγαλύτερη σημασία, καθώς μεγάλο μέρος της ελληνικής κοινωνίας είναι πια οικονομικά αδύναμο και η υπονόμευση των κοινών αγαθών τους κάνει ακόμα πιο φτωχούς. Παράλληλα, έχουν καταρρεύσει και οι ψευδαισθήσεις ότι η ατομική κατανάλωση μπορεί να τα υποκαταστήσει. Αντιστεκόμαστε στην εμπορευματοποίηση και υπερεκμετάλλευση κοινών αγαθών όπως το νερό, το έδαφος, το υπέδαφος, η φύση, η βιοποικιλότητα, το τοπίο, τα δάση, η θάλασσα, ο αιγιαλός, η παραλία, ο δημόσιος χώρος, οι ελεύθερες αστικές εκτάσεις, οι υποδομές, η ενέργεια, η υγεία, η παιδεία, η στέγη, ο πολιτισμός, η πολιτιστική κληρονομιά, η ιστορία κ.λπ.

Θεωρούμε ότι η κοινωνία έχει υποχρέωση να προστατεύει τα δημόσια αγαθά και να ελέγχει αποτελεσματικά τους θεσμούς στους οποίους αναθέτει τη διαχείρισή τους, ώστε να διασφαλίζεται η δίκαιη και βιώσιμη χρήση τους

8.2. Νερό, ένα δημόσιο αγαθό σε ανεπάρκεια

8.2.1. Όχι στην ιδιωτικοποίηση του νερού

Το πρόβλημα του νερού σήμερα είναι ένα πρόβλημα βαθύτατα πολιτικό. Απαιτείται μια συνολική, ολοκληρωμένη και συνδυασμένη επέμβαση σε όλα τα μέτωπα και τους τομείς, γεγονός που απαιτεί σχεδιασμό και συγκρότηση οργανωμένου στρατηγικού σχεδίου. Το νερό είναι δημόσιο αναπαλλοτρίωτο αγαθό απαραίτητο για τη ζωή, στο οποίο πρέπει να έχουν πρόσβαση όλοι οι πολίτες ανεξαρτήτως της οικονομικής τους κατάστασης και δεν πρέπει να αποτελεί πηγή κέρδους.

Όπως έχει αποδειχθεί από την ευρωπαϊκή και παγκόσμια εμπειρία, η ιδιωτικοποίηση του νερού είναι ένα αποτυχημένο μοντέλο και δεν είναι προς όφελος των κοινωνιών, καθώς οδηγεί σε σημαντική αύξηση της τιμής του, αλλά και επιδείνωση της ποιότητας του. Αντιθέτως πρέπει να αυξηθεί ο δημόσιος έλεγχος και η συμμετοχή των πολιτών στις εταιρίες ύδρευσης και αποχέτευσης με γνώμονα πάντα τη βιωσιμότητα του φυσικού πόρου, καθώς πρόκειται πάνω από όλα για ένα περιβαλλοντικό αγαθό που οφείλουμε να το διαχειριζόμαστε με σύνεση. Το σημαντικότερο ζητούμενο είναι να αποτραπεί η πώληση της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ ΑΕ.

Οι απώλειες νερού από το δίκτυο εκτιμάται ότι φτάνουν μέχρι και 25%. Αν οι εταιρείες περάσουν σε ιδιωτικά χέρια, όπως έχει δείξει και η ευρωπαϊκή, αλλά και η παγκόσμια εμπειρία, υπάρχει μεγάλη πιθανότητα οι απώλειες αυτές να αυξηθούν αλλά και να μειωθούν οι επενδύσεις σε έργα συντήρησης και εκσυγχρονισμού του δικτύου, με ότι αυτό συνεπάγεται για την ποιότητα του νερού.

Το πρόβλημα της εξάντλησης των υδροφορέων θα πρέπει να αντιμετωπιστεί συνολικά, με φορείς διαχείρισης νερού ανά λεκάνη απορροής (ή υδατικό διαμέρισμα), σύμφωνα και με τις προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Οδηγίας 2000/60 για το νερό. Θα πρέπει να αντιμετωπιστούν συνδυαστικά τα ζητήματα της ύδρευσης, της άρδευσης, της βιομηχανικής χρήσης.

Η επέκταση και η εντατικοποίηση των αρδεύσεων στη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών, με την εισαγωγή των σύγχρονων υδροβόρων καλλιεργειών και την εφαρμογή σπάταλων σε νερό αρδευτικών μεθόδων στον αγροτικό τομέα, που είναι και ο μεγαλύτερος χρήστης με συμμετοχή 85% στην ετήσια κατανάλωση νερού στη χώρα μας, καθώς και οι αυξημένες σε νερό απαιτήσεις επεξεργασίας των προϊόντων στον βιομηχανικό τομέα, ο οποίος αν και δεν συμμετέχει σημαντικά στην κατανάλωση εντούτοις συμβάλλει καθοριστικά στη ρύπανση του νερού (που είναι κι αυτή μια μορφή υποβάθμισης και άρα καταστροφής των υδατικών αποθεμάτων), επαληθεύουν τη μεγάλη αλλαγή που έχει επιτελεσθεί τα τελευταία χρόνια.

Δέκα χρόνια μετά την ψήφιση του του νόμου 3199/03 για τη διαχείριση και προστασία των υδάτων της χώρας τον Νοέμβριο του 2003 (σε εναρμόνιση με την ευρωπαϊκή Οδηγία-πλαίσιο για το νερό), η ορθή εφαρμογή του νόμου αποτελεί ακόμα ζητούμενο για την επίτευξη των αρχών της βιώσιμης ανάπτυξης για την αξιοποίηση του υδατικού δυναμικού της χώρας.

8.2.2. Το νερό είναι συλλογικό αγαθό και όχι εμπόρευμα

H βιώσιμη διαχείριση των υδάτινων πόρων δεν εξασφαλίζεται από μια ιδιωτική εταιρεία, που θα θεωρεί καλύτερους πελάτες της όσους καταναλώνουν περισσότερο. Ιδιαίτερα σήμερα που η κλιματική αλλαγή, οι καθημερινές ανάγκες του πληθυσμού, αλλά και οι απαιτήσεις της αγροτικής παραγωγής και των τουριστικών υπηρεσιών καθιστούν το νερό εξαιρετικά πολύτιμο, καμία εκχώρηση-ιδιωτικοποίηση φυσικών πόρων όπως το νερό δεν δικαιολογείται.

Στο Δημοψήφισμα της 18ης Μαίου 2014 για την ΕΥΑΘ, πολίτες, Κινήματα του Νερού, Αυτοδιοίκηση και εργαζόμενοι, όλη η κοινωνία της Θεσσαλονίκης, σε μια ΜΕΓΑΛΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΤΟΥ ΟΧΙ, έδωσαν μια ηχηρή απάντηση σε όσους επιχειρούσαν την ιδιωτικοποίηση. Ήταν μια χρυσή σελίδα στον παγκόσμιο χάρτη των αγώνων για το Νερό. Ο αγώνας θα πρέπει να συνεχιστεί πανελλαδικά, προς δύο κατευθύνσεις: α) την αποτροπή κάθε προσπάθειας ιδιωτικοποίησης του νερού και β) τη διαμόρφωση της ΜΕΓΑΛΗΣ ΣΥΜΜΑΧΙΑΣ ΤΟΥ ΝΑΙ πάνω σε μια κοινή πρόταση για να περάσει το Νερό συνεργατικά στα χέρια των πολιτών.

Οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ υποστηρίζουν το διεθνώς αποδεδειγμένα πιο επιτυχημένο μοντέλο διαχείρισης του Νερού, με πρωτοβάθμιους μη κερδοσκοπικούς συνεταιρισμούς νερού σε κάθε υδροδοτούμενο Δήμο της πόλης, η Ένωση των οποίων θα διοικεί την ΕΥΔΑΠ ή την ΕΥΑΘ των πολιτών, των εργαζομένων και της Αυτοδιοίκησης, με σκοπό την παροχή υψηλής ποιότητας νερού στα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις με χαμηλές τιμές, προστασία του περιβάλλοντος, δημοκρατική λειτουργία και κοινωνική δικαιοσύνη.

Σε ό,τι αφορά την εξοικονόμηση και ορθολογική χρήση του νερού, ο κάθε Δήμος μπορεί και πρέπει να συμβάλει ουσιαστικά:

  • Στη στήριξη του κοινωνικού χαρακτήρα ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ, ώστε να αποφεύγεται η ενθάρρυνση ή και ανταμοιβή της υψηλής κατανάλωσης, με παρεμβάσεις στην τιμολογιακή πολιτική που πρέπει να ενθαρρύνει την εξοικονόμηση νερού χωρίς να ρίχνει όλο το βάρος στα φτωχότερα νοικοκυριά.
  • Με τακτικό έλεγχο για διαρροές νερού σε χώρους ευθύνης του.
  • Με παράλληλο δίκτυο για επαναχρησιμοποίηση του νερού από τον βιολογικό καθαρισμό ή και εκμετάλλευση των υπόγειων υδάτων των ρεμάτων της πόλης για χρήσεις μη πόσιμου νερού.
  • Με ενημερωτικές εκστρατείες σε πρακτικά θέματα εξοικονόμησης νερού, σε συνεργασία με περιβαλλοντικές οργανώσεις.
  • Με επιδότηση για αλλαγή οικιακών υδραυλικών συσκευών με άλλες χαμηλότερης κατανάλωσης.
  • Με ειδικό δημοτικό τέλος σε όλες τις μη κοινόχρηστες πισίνες που υπάρχουν στην πόλη.

 

9. Διαχείριση Απορριμμάτων

9.1. Τα σκουπίδια δεν είναι για πέταμα – Ούτε θάψιμο ούτε κάψιμο

Το πρόβλημα των σκουπιδιών δεν λύνεται οριστικά με εργολάβους και μεγάλα έργα. Το πρόβλημα δεν λύνεται ούτε με εργοστάσια καύσης, διότι:

  • για να πετύχουν τα εργοστάσια αυτά, πρέπει πρώτα να αποτύχουν οι πολιτικές μείωσης, επαναχρησιμοποίησης, ανακύκλωσης και λιπασματοποίησης των απορριμμάτων
  • εκπέμπονται αέριοι ρύποι, μέταλλα, διοξίνες και φουράνια (τοξικές ουσίες, που μπορούν να προκαλέσουν μεταλλάξεις και τερατογενέσεις), καθώς και πολυαρωματικές ενώσεις (ουσίες καρκινογόνες και μεταλλαξιογόνες)
  • παρά την υπάρχουσα τεχνολογία αντιρύπανσης, καμία εγγύηση δεν υπάρχει για 100% απόδοση, ούτε βέβαια για την αποφυγή ατυχήματος. Η καύση απορριμμάτων είναι υπεύθυνη στο μεγαλύτερο ποσοστό παγκόσμια για τις εκπομπές διοξινών και φουρανίων
  • η λειτουργία τους από ιδιωτική επιχείρηση είναι πολλές φορές ακριβότερη από τη λύση της ανακύκλωσης από δημόσιο ή αυτοδιοικητικό φορέα ή άλλο φορέα της τοπικής κοινωνίας
  • οδηγεί σε οικονομικά και περιβαλλοντικά βάρη, που πληρώνουν οι πολίτες (διαμέσου των υπέρογκα αυξημένων δημοτικών τελών για τη διαχείριση των απορριμμάτων και των φόρων που αντιστοιχούν στο κόστος της περιβαλλοντικής βλάβης) και σε κέρδη για την επιχείρηση, που θα αναλάβει τη διαχείριση των απορριμμάτων
  • σχεδιάζονται εργοστάσια, που για να λειτουργήσουν με το μεγαλύτερο δυνατό κέρδος, θα εισάγουν απορρίμματα από το εξωτερικό, μετατρέποντας έτσι την Ελλάδα σε σκουπιδότοπο της Ευρώπης
  • για να πετύχουν τα εργοστάσια αυτά, πρέπει πρώτα να αποτύχουν οι πολιτικές μείωσης, επαναχρησιμοποίησης, ανακύκλωσης και λιπασματοποίησης των απορριμμάτων.

9.2. Μείωση, Επαναχρησιμοποίηση, Ανακύκλωση

Εκείνο που χρειάζεται είναι η ενεργοποίηση του κάθε κάτοικου αυτής της πόλης, για την εφαρμογή των καλύτερων λύσεων, με κοινωνικά, οικονομικά και περιβαλλοντικά  κριτήρια, που είναι με σειρά προτεραιότητας:

  • η πρόληψη-μείωση,
  • η επαναχρησιμοποίηση και
  • η ανακύκλωση-λιπασματοποίηση των απορριμμάτων.

Οι τρεις αυτές λύσεις (σε συνδυασμό) είναι οι φθηνότερες, προστατεύουν το περιβάλλον, μπορούν να υλοποιηθούν από τις τοπικές κοινωνίες και τα οφέλη να τα καρπωθεί η κοινωνία και όχι οι κερδοσκόποι. Για να υπάρξουν καλά αποτελέσματα, ωστόσο, απαιτείται η συμμετοχή των πολιτών.

Είναι σαφές ότι έχουμε καθυστερήσει στην ανακύκλωση. Στοχεύουμε σε μια κοινωνία ΜΗΔΕΝΙΚΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ και προτείνουμε την υιοθέτηση ως στόχο τη μείωση των παραγόμενων απορριμμάτων κατά 80-90% μέσα στην επόμενη δεκαετία. Ο στόχος αυτός είναι εφικτός.

Γι’ αυτό προτείνουμε:

  • Αποκεντρωμένη κοινωνική διαχείριση των απορριμμάτων, σε συνεργασία με τα εγχειρήματα ΚΑΛΟ, για την ανάπτυξη πράσινων θέσεων εργασίας σε δραστηριότητες επαναχρησιμοποίησης, κομποστοποίησης, ανακύκλωσης.
  • Περιφερειακούς σχεδιασμούς που θα ενσωματώνουν πλήρως τις απαιτήσεις του νέου Εθνικού Σχεδίου Διαχείρισης Απορριμμάτων (ΕΣΔΑ). Ταχύτερες διαδικασίες δημιουργίας Πράσινων Σημείων.
  • Μεγάλη έμφαση στα προγράμματα δημοτικής κομποστοποίησης.
  • Κλείσιμο και αποκατάσταση όσων ανεξέλεγκτων χωματερών εξακολουθούν να υφίστανται.
  • Εφαρμογή της αρχής «Πληρώνω ανάλογα με τα απόβλητα που παράγω» σε κάθε παραγωγό αποβλήτων. Τα νοικοκυριά να χρεώνονται τα τέλη καθαριότητας ανάλογα με την ποσότητα των απορριμμάτων τους και όχι ανάλογα με τα τετραγωνικά του σπιτιού τους, αλλά και να ανταμείβονται για τα απορρίμματα που ανακυκλώνουν.
  • Οι Δήμοι να πληρώνουν τέλη στους χώρους τελικής διάθεσης ανάλογα με τον όγκο των απορριμμάτων που καταλήγουν σε ταφή. Μια Κοινή Υπουργική Απόφαση να ρυθμίζει ότι οι Δήμοι που θα κάνουν τη μεγαλύτερη ανακύκλωση, θα πληρώνουν λιγότερα τέλη στον ΦοΔΣΑ της περιοχής τους, ενώ οι Δήμοι που θα επιλέγουν την ταφή των απορριμμάτων τους, θα πληρώνουν περισσότερα.
  • Να δοθεί στους Δήμους νέος πρότυπος κανονισμός καθαριότητας, με υποχρεωτική διαλογή στην πηγή και των οργανικών.
  • Η χρηματοδότηση των Δήμων να είναι ανάλογη με τα ποσοστά μείωσης των απορριμμάτων τους.
  • Διαμόρφωση ενός Εθνικού Σχεδίου Διαχείρισης Επικίνδυνων Αποβλήτων μετά από διαβούλευση με επαγγελματικούς/ επιστημονικούς φορείς και την κοινωνία των πολιτών, με εφαρμογή της αρχής της πρόληψης παραγωγής αποβλήτων και την στροφή σε καθαρές παραγωγικές διεργασίες για λιγότερα ή καθόλου επικίνδυνα απόβλητα. Δεσμευτικοί ποσοτικοί στόχοι και χρονοδιαγράμματα μείωσης επικίνδυνων αποβλήτων. Αποτελεσματικός έλεγχος ΟΛΩΝ των παραγωγών επικίνδυνων αποβλήτων με ενδυνάμωση των περιφερειακών ελεγκτικών υπηρεσιών αλλά και μέσω της ΕΥΕΠ.

9.3. Δημόσια-κοινωνική διαχείριση των απορριμμάτων

Η κυρίαρχη μορφή ιδιωτικοποίησης της διαχείρισης των απορριμμάτων είναι το μοντέλο της σύμπραξης δημόσιου-ιδιωτικού τομέα (ΣΔΙΤ), κατά το οποίο ένα μέρος των υποδομών ή/και της διαχείρισης ανήκει στο δημόσιο (κράτος ή τοπική αυτοδιοίκηση) και ένα άλλο μέρος στον ιδιωτικό τομέα.

Η επιχειρούμενη ιδιωτικοποίηση της διαχείρισης των απορριμμάτων δεν είναι τυχαία, αλλά αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της επιχειρούμενης ιδιωτικοποίησης κοινωνικών αγαθών, φυσικών πόρων και τομέων στρατηγικής σημασίας για την κοινωνία, την οικονομία και το περιβάλλον (όπως είναι επίσης η ενέργεια, οι τηλεπικοινωνίες, οι σιδηροδρομικές μεταφορές, η ύδρευση κλπ) στα πλαίσια του νεοφιλελευθερισμού.

Στον αντίποδα της ιδιωτικοποίησης, βρίσκεται το μοντέλο δημόσιας-κοινωνικής διαχείρισης των απορριμμάτων, κατά το οποίο η συνολική διαχείριση (συμπεριλαμβανομένων των υποδομών) στηρίζεται στη συνεργασία μεταξύ δημόσιων φορέων (κράτος ή τοπική αυτοδιοίκηση), συνεταιρισμών (κοινωνικής αλληλέγγυας οικονομίας και άμεσης δημοκρατίας), εργατικών σωματείων και άλλων συλλογικοτήτων μιας κοινότητας, δίνοντας προτεραιότητα στον κοινωνικό έλεγχο, στη συμμετοχή των πολιτών και στις διαδικασίες δημοκρατικού προγραμματισμού (λαϊκές συνελεύσεις όπου εκεί λαμβάνονται όλες οι αποφάσεις).

Μια διαχείριση των αστικών στερεών απορριμμάτων με το χαμηλότερο κόστος, με τις περισσότερες νέες θέσεις εργασίας, με την αποτελεσματικότερη προστασία του περιβάλλοντος και με κοινωνικά δίκαιη κατανομή του παραγόμενου πλούτου είναι εφικτή, όταν πρόκειται για δημόσια-κοινωνική διαχείριση, αποκεντρωμένη (σε επίπεδο Δήμου ή διαχειριστικής ενότητας δήμων, με μικρής κλίμακας εγκαταστάσεις) και ολοκληρωμένη, δηλαδή, όταν βασίζεται στους τρεις άξονες: μείωση-πρόληψη, επαναχρησιμοποίηση και ανακύκλωση-λιπασματοποίηση, έτσι ώστε μια πολύ μικρή – έως μηδενική – ποσότητα αδρανών απορριμμάτων να καταλήγει σε χώρο υγειονομικής ταφής υπολειμμάτων (ΧΥΤΥ).

 

10. Τουρισμός

Η ορθή, εκ πρώτης όψεως, ενίσχυση του τουριστικού τομέα των πόλεων μπορεί να οδηγήσει σε στρεβλώσεις και σοβαρές επιπτώσεις στις λειτουργίες της πόλης. Παρά την ανησυχία για την εμφάνιση του φαινομένου του «υπερ-τουρισμού», στελέχη της Παγκόσμιας Τράπεζας προσβλέπουν δυστυχώς προς την κατεύθυνση της δημιουργίας μεγάλων ξενοδοχειακών μονάδων πρώτης τάξης.

Εμείς οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ πιστεύουμε ότι χρειάζεται μια επανεξέταση του σημερινού τουριστικού μοντέλου, με βάση τις αρχές της βιώσιμης τουριστικής ανάπτυξης, που είναι:

  • Να βοηθήσει τους ανθρώπους να ακολουθήσουν μια υγιή και παραγωγική ζωή σε αρμονία με τη φύση.
  • Να συνεισφέρει στη διατήρηση, προστασία και αποκατάσταση των φυσικών οικοσυστημάτων.
  • Να βασίζεται σε βιώσιμα παραγωγικά και καταναλωτικά πρότυπα.
  • Να συνιστά η περιβαλλοντική προστασία ένα υποχρεωτικό κριτήριο των σχεδίων τουριστικής ανάπτυξης.
  • Να αντιμετωπίζονται τα ζητήματα της τουριστικής ανάπτυξης με τη συμμετοχή των ενδιαφερομένων πολιτών στις αποφάσεις σχεδιασμού, προσαρμοσμένες στα τοπικά δεδομένα.
  • Να αναγνωρίζει και να υποστηρίζει η τουριστική ανάπτυξη την ταυτότητα, τον πολιτισμό και τα ενδιαφέροντα του ντόπιου πληθυσμού.

Για να υπάρξει σχέση ισορροπίας μεταξύ τουρισμού και περιβάλλοντος, που θα εξυπηρετεί και τις αρχές της βιώσιμης τουριστικής ανάπτυξης, χρειάζεται να θεσπιστούν ειδικές πολιτικές:

  • στήριξη του ποιοτικού και οικολογικού τουρισμού, των περιβαλλοντικών και πολιτιστικών ξεναγήσεων,
  • αναβάθμιση της ζήτησης μέσω ανοίγματος προς νέες μορφές τουρισμού για την προσέλκυση διαφοροποιημένης πελατείας σε δωδεκάμηνη βάση,
  • δημιουργία υποδομών υποστήριξης και ανάπτυξη του θεματικού τουρισμού (πολιτιστικού, θαλάσσιου, συνεδριακού, γαστρονομικού, θεραπευτικού, υγείας, θρησκευτικού κ.α.) ή του οικογενειακού τουρισμού (family friendly) και των μεγαλύτερων ηλικιών (silver tourism),
  • στήριξη των ΜΜΕ του τουρισμού και της κοινωνικής επιχειρηματικότητας,
  • αναβάθμιση του πληροφοριακού δικτύου του Ε.Ο.Τ., με επικέντρωσή του στη διαφήμιση και προβολή, στην εκπαίδευση, στην πιστοποίηση και στον έλεγχο,
  • αξιοποίηση των ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων και συνεργασία με Πανεπιστήμια, ΑΤΕΙ, κλπ.

Επίσης εμείς οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ προκρίνουμε και υποστηρίζουμε ότι πρέπει να παρθούν συγκεκριμένα μέτρα, όπως:

  • Θα πρέπει να προσδιοριστεί η τουριστική φέρουσα ικανότητα ή τουριστική χωρητικότητα.
  • Κατά την εκπόνηση των χωροταξικών σχεδίων και ιδιαίτερα κατά τη διαδικασία καθορισμού των χρήσεων γης και την κατανομή των τουριστικών και λοιπών δραστηριοτήτων στο χώρο, να τηρούνται οι αναγκαίες ισορροπίες ανάμεσα στον τουρισμό και το περιβάλλον.
  • Να αναδειχθούν και να προβληθούν τα φυσικά πολιτιστικά και οικολογικά στοιχεία που αποτελούν προϋπόθεση για την ανάπτυξη των εναλλακτικών μορφών τουρισμού συμβατών με το περιβάλλον.
  • Οι προβλεπόμενες Μελέτες Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ) πρέπει να αποκτήσουν ουσιαστικό περιεχόμενο και προπάντων να εφαρμόζονται.
  • Προσδιορισμένα κίνητρα μπορούν να εφαρμοστούν για την απόσυρση κτιρίων που προσβάλλουν την αισθητική σε μητροπολιτικές περιοχές.
  • Να θεσπιστεί ειδικό τέλος υπέρ της ανάπτυξης δικτύου πράσινων και ελεύθερων χώρων της πόλης.
  • Να συσταθεί σε κάθε περιφέρεια της χώρας Συμβούλιο Περιβάλλοντος, που θα συντονίζει τις ενέργειες όλων των φορέων και οργανώσεων που εμπλέκονται στα θέματα του περιβάλλοντος και θα καθορίζει μια ενιαία πολιτική που θα βασίζεται στις αρχές της βιώσιμης ανάπτυξης. Το Συμβούλιο αυτό δεν θα συντονίζει μόνο, αλλά θα πρέπει και να ελέγχει αν οι φορείς αναλαμβάνουν τις ευθύνες που τους ανήκουν.

Βέβαια, οι πόλεις στην Ελλάδα δεν μπορεί να στηρίζουν την οικονομία τους στον τουρισμό, αλλά χρειάζονται να έχουν στέρεα παραγωγική δομή. Δεν αρκεί μία πόλη να έχει πλούσια ιστορία και αρχαία μνημεία, αλλά πρέπει και να αναδεικνύονται σωστά. Χρειάζονται, επίσης, να είναι ελκυστικές και με υψηλή ποιότητα ζωής και για τους μόνιμους κατοίκους και για τους επισκέπτες.

 

11. Εργασία και Κοινωνική Ασφάλιση

11.1. Αναζητούμε εργασία με νόημα

Η εργασία είναι ανθρώπινο δικαίωμα. Πρωταρχικό μέλημα του κράτους είναι να μεριμνά για την απρόσκοπτη και αξιοκρατική πρόσβαση στην εργασία για όλους τους ενήλικες. Η εργασία πρέπει να ασκείται σε ένα περιβάλλον το οποίο να προστατεύει τη σωματική και την ψυχική υγεία, να εξασφαλίζει δίκαιο καταμερισμό ελεύθερου χρόνου. Η αμοιβή της θα πρέπει να παρέχει ένα αξιοπρεπές επίπεδο διαβίωσης. Το δικαίωμα σε ένα βασικό εισόδημα είναι ανεξάρτητο από το δικαίωμα στην εργασία.

Υποστηρίζουμε την προστασία και την κατοχύρωση των δικαιωμάτων όσων αντιμετωπίζουν ειδικότερα προβλήματα στην αναζήτηση απασχόλησης. Εμείς οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ είμαστε απέναντι στον υπερ-εντατικό τρόπο παραγωγής και την απάνθρωπη εκμετάλλευση της ανθρώπινης εργασίας. Υποστηρίζουμε τη σταδιακή ρύθμιση των συνθηκών για μικρότερα ωράρια εργασίας, περισσότερο ελεύθερο χρόνο, δουλειά με περισσότερο νόημα και συμμετοχή στη λήψη των αποφάσεων.

Προσβλέπουμε στη μείωση των οικονομικών ανισοτήτων, την ενίσχυση της κοινωνικής ένταξης και συνοχής, την υποστήριξη δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας και την εξασφάλιση αξιοπρεπούς διαβίωσης για όλους/ες, με σταδιακή εισαγωγή ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος, στήριξη της κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας, επανεκπαίδευση ανέργων σε τομείς με ιδιαίτερο κοινωνικό και περιβαλλοντικό ενδιαφέρον.

11.2. Φρενάρουμε τη φτώχεια και τον κοινωνικό αποκλεισμό

Οι πολιτικές «πρόνοιας» έχουν τον χαρακτήρα της ανακούφισης από τη φτώχεια αλλά δεν πετυχαίνουν ή δεν προσπαθούν καν να εξαλείψουν τη φτώχεια και ουσιαστικά αποδέχονται τις ανισότητες. Οφείλουμε να δημιουργήσουμε δομές και πολιτικές που εξασφαλίζουν την αδιάκοπη παροχή κοινωνικών αγαθών προς όλους τους πολίτες, που εξαλείφουν τη φτώχεια, μειώνουν τις ανισότητες, στηρίζουν τις μορφές κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας και προωθούν μια οικονομία που από τη φύση της ενσωματώνει το δημόσιο, οικολογικό και μακροχρόνιο συμφέρον και όφελος.

Υποστηρίζουμε την παροχή υπηρεσιών φροντίδας και την οικονομική υποστήριξη των ανθρώπων που υφίστανται κοινωνικό αποκλεισμό λόγω φτώχειας, με τη δημιουργία αποθέματος κοινωνικής κατοικίας, με αξιοποίηση εγκαταλειμμένων κτιρίων.

11.3. Ολοκληρωμένες πολιτικές και νέες προσεγγίσεις

Η αντιμετώπιση της φτώχειας χρειάζεται στρατηγική. Παρά το γεγονός ότι έχει αυξηθεί κατακόρυφα ο αριθμός των ατόμων που βρίσκονται στα όρια της φτώχειας, η δημόσια συζήτηση περιορίζεται σε «λύσεις – μπαλώματα», που βασίζονται σε επιδοματική προσέγγιση, χωρίς να υπάρχει μια ολοκληρωμένη στρατηγική τόσο από τις προηγούμενες κυβερνήσεις όσο και από την νέα επί του παρόντος.

Η Ελλάδα δεν έχει παρουσιάσει μια αξιόπιστη στρατηγική που να έχει προκύψει μέσα από ουσιαστικό διάλογο και συμμετοχή φορέων για το πώς θα πετύχει τους στόχους για μείωση της φτώχειας, όπως είχαμε υποχρέωση να πετύχουμε ήδη και πριν την έναρξη της κρίσης, με βάση τη Στρατηγική Ευρώπη 2020. Η κρίση αλλά και οι πολιτικές που εφαρμόστηκαν αύξησαν τα επίπεδα φτώχειας και σήμερα κανονικά η Ελλάδα θα έπρεπε να έχει παρουσιάσει και να υλοποιεί στρατηγική για μείωση του αριθμού των ατόμων που βρίσκονται στα όρια της φτώχειας κατά 1.000.000 περίπου.

Χρειάζονται καινοτόμες πολιτικές για εξάλειψη της φτώχειας. Εμείς οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ για την αντιμετώπιση προβλημάτων που προκύπτουν από την πολύ-επίπεδη κρίση προτείνουμε και υποστηρίζουμε μια στρατηγική που συνδυάζει την εξάλειψη της φτώχειας με μέτρα που ενισχύουν βιώσιμα μοντέλα οικονομίας και την κοινωνική συνοχή, ενώ παράλληλα ενδυναμώνουν πολιτικές προστασίας του κλίματος και μετάβασης του ενεργειακού μοντέλου από τα ορυκτά καύσιμα στην εξοικονόμηση ενέργειας και τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ).

 

12. Κατοικία

Πολιτική για τη στέγη και μία αξιοπρεπή διαβίωση

Εμείς οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ υποστηρίξαμε και υποστηρίζουμε την ανάγκη να βελτιωθούν οι πολιτικές για την στέγη, την εργασία και την αξιοπρεπή διαβίωση όλων.

Η Ελλάδα είναι η μόνη ευρωπαϊκή χώρα που δεν έχει πολιτική για την κοινωνική κατοικία καθώς και από τις ελάχιστες χώρες που δεν έχουν στο κέντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης και συζήτησης το θέμα της πολιτικής για την στέγη. Οι άστοχες πολιτικές και η απουσία συνεκτικών και σύγχρονων πολιτικών για την κατοικία ευθύνονται σε μεγάλο βαθμό για την χρεοκοπία μεγάλου αριθμού νοικοκυριών, ποσοστό πάνω από 30% των κόκκινων δανείων και ένα μεγάλο ποσοστό του χρέους 89 δις προς τις τράπεζες.

 

13. Ανθρώπινα δικαιώματα

13.1. Αγωνιζόμαστε για τα δικαιώματα όλων των πολιτών

Υποστηρίζουμε την ισότητα, την ισονομία και την ίση πρόσβαση στις ευκαιρίες όλων των ανθρώπων, ανεξαρτήτως φυλής, χρώματος, εθνοτικής καταγωγής, κοινωνικής προέλευσης, γενετικών χαρακτηριστικών, γλώσσας, θρησκείας, πεποιθήσεων, πολιτικών φρονημάτων, γνώμης, μόρφωσης, οικονομικής κατάστασης, αναπηρίας, ηλικίας, σεξουαλικού προσανατολισμού ή ταυτότητας φύλου.

Αγωνιζόμαστε για την εξάλειψη της βίας κατά των γυναικών, την καταπολέμηση της σωματεμπορίας και της σεξουαλικής παρενόχλησης, την εργασιακή και φορολογική ισότητα, την ενίσχυση της συμμετοχής των γυναικών στη δημόσια ζωή, την καταπολέμηση των στερεοτύπων και των προκαταλήψεων με την εισαγωγή προγραμμάτων ισότητας στην εκπαίδευση.

Αγωνιζόμαστε για την εξάλειψη κάθε μορφής βίας και σωματικής τιμωρίας σε βάρος των παιδιών, την απαγόρευση της κράτησης όλων των παιδιών μεταναστών και προσφύγων χωρίς χαρτιά ή αιτούντων άσυλο, την εξάλειψη της σεξουαλικής εκμετάλλευσης και της εργασιακής εκμετάλλευσης παιδιών.

Επιδιώκουμε την ευαισθητοποίηση της κοινωνίας προς τις καταστροφικές επιπτώσεις της ρητορικής μίσους για τα άτομα και την ευρύτερη κοινωνία, έμπρακτη συμπαράσταση και προστασία με στρατηγικές κοινωνικής ένταξης αυτών που στοχοποιούνται και διασφάλιση του δικαιώματος στην ιδιαιτερότητα, στο πλαίσιο του κράτους Δικαίου και των παγκόσμια κατοχυρωμένων ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Υποστηρίζουμε την εφαρμογή των ευρωπαϊκών συνθηκών για τις μειονότητες και τις λιγότερο ομιλούμενες γλώσσες, την αποφυγή της δημιουργίας γκέτο, θετικές «διακρίσεις» σε τομείς όπου η ισότητα ευκαιριών δεν είναι δεδομένη.

Αντιστεκόμαστε στη μετατροπή της Ευρώπης σε φρούριο. Επιδιώκουμε κοινή ευρωπαϊκή πολιτική ασύλου και μετανάστευσης, αναθεώρηση του κανονισμού που επιβαρύνει τα κράτη πρώτης εισόδου προσφύγων και μεταναστών, ευρωπαϊκή εξωτερική πολιτική που στοχεύει στην πρόληψη των συγκρούσεων και την προώθηση της ειρήνης, χορήγηση ασύλου και καθεστώτος επικουρικής προστασίας σε όσους/ες το δικαιούνται αλλά και την παροχή ανθρωπιστικής βίζας σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Υποστηρίζουμε τη λειτουργία κέντρων υποδοχής και φιλοξενίας και όχι κράτησης, ιδιαίτερη μέριμνα για τα άτομα που ανήκουν σε ευπαθείς ομάδες, διευκόλυνση των προσπαθειών μεταναστών και προσφύγων να αποκτήσουν δικούς τους χώρους λατρείας και πολιτισμού.

Υποστηρίζουμε την ίση πρόσβαση της κοινότητας των Ρομά ως Ελλήνων πολιτών σε όλες τις δομές υγείας, πρόληψης και παιδείας χωρίς διαχωρισμούς, προγράμματα γεφύρωσης των ανισοτήτων, παύση κάθε βίαιης έξωσης και προγράμματα στέγασης με σεβασμό του πολιτισμού τους.

Υποστηρίζουμε την εξαίρεση των ΑμεΑ από την εφαρμογή μέτρων που μειώνουν τα εισοδήματά τους μέχρι να εφαρμοστεί ένα δίκαιο και ενιαίο φορολογικό σύστημα, προστασία από τις απολύσεις και τις διακρίσεις, προσαρμογή όλων των δημόσιων χώρων και μέσων, ώστε είναι προσβάσιμα για όλα τα άτομα με αναπηρία, άρση όλων των διοικητικών διατάξεων που αναπαράγουν ρατσιστικά στερεότυπα, θεσμική κατοχύρωση των ίσων ευκαιριών πρόσβασης στην εκπαίδευση, την περίθαλψη, την επικοινωνία και την πληροφόρηση, στην απασχόληση και την κοινωνική ασφάλιση. Υποστηρίζουμε, επιπλέον, την υποχρεωτική παροχή διερμηνείας νοηματικής γλώσσας σε όλες τις δημόσιες ομιλίες κρατικών και αυτοδιοικητικών φορέων αλλά και του ελληνικού συστήματος Braille στα δημόσια έντυπα, καθώς και την τοποθέτηση υποτίτλων σε όλα τα τηλεοπτικά προγράμματα και υπερτίτλων στις θεατρικές δραστηριότητες, στην κατεύθυνση της ίσης πρόσβασης στην πληροφόρηση για όλους τους πολίτες.

Υποστηρίζουμε την εξάλειψη των νομοθετικών ρυθμίσεων, συμπεριφορών και κοινωνικών προτύπων που οδηγούν σε διακρίσεις με βάση τον σεξουαλικό προσανατολισμό και την ταυτότητα φύλου. Υποστηρίζουμε την επέκταση του συμφώνου συμβίωσης στα ζευγάρια του ίδιου φύλου, με ίσα δικαιώματα με τα ετερόφυλα ζευγάρια και στην τεκνοθεσία.

Υποστηρίζουμε την ανάπτυξη πολιτικών για τις εξαρτήσεις με κριτήριο την ελαχιστοποίηση της βλάβης και όχι την τιμωρία. Διεκδικούμε πολιτικές αποποινικοποίησης της χρήσης των ψυχοτρόπων ουσιών, με ανακατεύθυνση πόρων από την καταστολή στην πρόληψη και την παροχή στήριξης για απεξάρτηση, ακολουθώντας λαμπρά παραδείγματα άλλων χωρών, που με αυτόν τον τρόπο πέτυχαν την κατακόρυφη μείωση της χρήσης τέτοιων ουσιών. Οι χρήστες ουσιών είναι ασθενείς, όχι εγκληματίες. Διεκδικούμε, επιπλέον, την ανοχή στην αυτοκαλλιέργεια για προσωπική, ακόμα και ψυχαγωγική, χρήση και μια, κρατικά ελεγχόμενη χορήγηση των ουσιών στους τοξικο-εξαρτημένους.

Ειδικότερα, και κατά τομέα, οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ υποστηρίζουν με συνέπεια τα εξής:

13.2. Κοινωνική Πολιτική και Δικαιώματα για όλους

Για μας, συμπολίτες μας είναι όλοι/ες όσοι/ες μοιράζονται μαζί μας τον τόπο που ζούμε, ανεξάρτητα από καταγωγή, ιθαγένεια, θρήσκευμα, ηλικία, φύλο, αναπηρία, αγοραστική δύναμη, κοινωνική θέση, πολιτισμική ταυτότητα, σεξουαλικό προσανατολισμό ή/και ταυτότητα κοινωνικού φύλου. Δυστυχώς η χώρα μας έχασε πρόσφατα μία ευκαιρία να διασφαλίσει και τη συνταγματική, καθολική προστασία όλων των δικαιωμάτων όσων ανθρώπων διαβιούν στην επικράτειά της. Η μη αναθεώρηση του άρθρου 5 παράγραφος 2 του Συντάγματος που αφορά σε διακρίσεις και η μη συμπερίληψη του φύλου, της ταυτότητας φύλου, του σεξουαλικό προσανατολισμό, της αναπηρίας, της ηλικίας, της εθνικής ταυτότητας όπως είχε προταθεί, απομακρύνει ακόμη περισσότερο τη εναρμόνιση  της χώρα μας με τις αρχές του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ και πλήττει τον πυρήνα της δημοκρατίας μας.

Αγωνιζόμαστε για την κατάργηση όλων των διακρίσεων, των προκαταλήψεων, των στερεοτύπων, των αποκλεισμών και την εξάλειψη κάθε είδους βίας, λεκτικής, σωματικής και ψυχολογικής και διεκδικούμε ίσες ευκαιρίες και δικαιώματα για όλες και όλους.

Δεν αρκεί η ανεκτικότητα, η φιλευσπλαχνία, η ελεημοσύνη και τα αποσπασματικά μέτρα που πολλές φορές προσβάλλουν τους/τις συμπολίτες/τισες μας.

Οφείλουμε να δημιουργήσουμε εκείνες τις συνθήκες που θα επιτρέπουν την ενδυνάμωση, την αυτονομία, την πλήρη πολιτική και κοινωνική συμμετοχή όλων.

Βασικός άξονας της πολιτικής μας είναι:

  • Όχι στις διακρίσεις και τους αποκλεισμούς οποιασδήποτε κοινωνικής ομάδας, όπως γυναίκες, παιδιά, μετανάστες/στριες, άτομα με ειδικές ανάγκες, άστεγοι/ες.

13.3. Ισότητα των φύλων

Η ισότητα των φύλων βρίσκεται στο επίκεντρο των Πράσινων πολιτικών. Με τον σημερινό ρυθμό επίτευξης της ισότητας των φύλων, όμως, θα χρειασθούμε άλλα 70 χρόνια για να φτάσουμε στη μισθολογική ισότητα, 40 χρόνια μέχρι την ισοκατανομή στην εγχώρια εργασία και 20 χρόνια για να επιτευχθεί ίση εκπροσώπηση στην πολιτική. Προφανώς δεν είμαστε διατεθειμένοι/ες να περιμένουμε τόσο πολύ.

Θέλουμε ισχυρούς νόμους για την ίση αμοιβή σε ίση εργασία. Επειδή οι γυναίκες σε όλη την Ευρώπη εξακολουθούν να κάνουν την κατά τα δύο τρίτα μη αμειβόμενη οικιακή εργασία, η γονική άδεια πρέπει να παραταθεί και να διανεμηθεί ισότιμα μεταξύ των γονέων. Θέλουμε να προσφέρουμε καλύτερη προστασία για τις εγκύους εργαζόμενες. Ζητάμε, επίσης, βελτίωση ως προς την πραγματικά προσιτή και οικονομική παιδική φροντίδα υψηλής ποιότητας.

Θέλουμε να ενισχύσουμε τη σεξουαλική και αναπαραγωγική υγεία και τα δικαιώματα, συμπεριλαμβανομένης της καθιέρωσης δωρεάν αντισύλληψης που να είναι προσβάσιμη σε όλους/ες.

Οι ποσοστώσεις των φύλων θα βοηθούσαν στην καλύτερη εκπροσώπηση των γυναικών στη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Για να επιτευχθεί ισότητα ο προϋπολογισμός πρέπει να διαμορφώνεται έτσι ώστε να εγγυάται ότι ωφελούνται εξίσου τα δύο φύλα.

Εμείς οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ αγωνιζόμαστε για την αυτοδιάθεση και ενδυνάμωση των γυναικών, που έχουν άνιση πρόσβαση στη σεξουαλική και αναπαραγωγική υγεία και στα αντίστοιχα δικαιώματα. Θέλουμε να κάνουμε την αντισύλληψη και τις συναφείς υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένης και της άμβλωσης, δωρεάν και προσβάσιμες σε όλες/ους. Πρέπει να ενισχυθεί και να προστατευτεί το δικαίωμα των γυναικών να αποφασίζουν για την άμβλωση. Η πληροφόρηση σχετικά με την αντισύλληψη και την έκτρωση θα πρέπει να είναι άμεσα διαθέσιμη σε όλες τις χώρες. Η σεξουαλική αγωγή πρέπει να εισαχθεί επίσημα στο πρόγραμμα όλων των βαθμίδων εκπαίδευσης.

13.4. Γυναίκες και έμφυλη βία

Πρέπει να καταπολεμήσουμε αποφασιστικά τη έμφυλη βία με το να εφαρμόσουν όλες οι ευρωπαϊκές χώρες κατά προτεραιότητα τη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης.

Η βία κατά των γυναικών (ενδοοικογενειακή βία, σεξουαλική βία και παρενόχληση, καταναγκαστική πορνεία) έχει αναγνωριστεί διεθνώς ως κατάφωρη παραβίαση ανθρωπίνων δικαιωμάτων  και ως κοινωνικό πρόβλημα το οποίο μαστίζει όλες τις κοινωνίες. Το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα οξυμένο και στη χώρα μας και κλιμακώθηκε σημαντικά στα χρόνια της κρίσης ακόμη  και στην πιο ακραία του εκδοχή καθώς μετράμε εκατοντάδες δολοφονίες γυναικών στην τελευταία δεκαετία, θύματα ενδοοικογενειακής, συντροφική βίας και χιλιάδες κρούσματα σεξουαλικής βίας ενώ ταυτόχρονα οι δομές υποστήριξης των γυναικών παραμένουν υποτυπώδεις (ψήφισμά του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου το 1986 προβλέπει τη λειτουργία ενός ξενώνα κακοποιημένων γυναικών ανά 10.000 κατοίκους).

Οι μετανάστριες συμπολίτισσές μας, εκτός από τις προαναφερόμενες μορφές βίας, πολλές φορές  αντιμετωπίζουν και την καταναγκαστική πορνεία καθώς συνιστούν την κύρια κοινωνική ομάδα από όπου προέρχονται τα περισσότερα θύματα trafficking.

Στην ήδη ζοφερή εικόνα τα τελευταία χρόνια έρχονται να προστεθούν και οι γυναίκες πρόσφυγες και η έμφυλη βία που υφίστανται (κυρίως σεξουαλική και συνήθως στους χώρους φιλοξενίας) Τα ιδιαίτερα προβλήματα που έχουν οι γυναίκες και τα κορίτσια ειδικά στα καμπς και αφορούν τη σωματική ή τη σεξουαλική βία συνιστούν ένα πολύ σημαντικό ζήτημα το οποίο οφείλει να είναι υψηλά στις προτεραιότητες των φορέων και των υπηρεσιών που ασχολούνται με το προσφυγικό.

Εμείς οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ προκρίνουμε και υποστηρίζουμε μέτρα που μπορούν να ληφθούν σήμερα περιλαμβάνονται:

  • δομές στήριξης θυμάτων έμφυλης βίας, αντίστοιχες σε αριθμό με τις αυξημένες ανάγκες των γυναικών, με πλήρη ψυχολογική, νομική και επαγγελματική υποστήριξη
  • επαρκώς και κατάλληλα στελεχωμένοι -με εξειδικευμένο προσωπικό- ξενώνες φιλοξενίας για τα θύματα trafficking.
  • δομές/γραφεία μέσα στους χώρους φιλοξενίας προσφύγων με ανάλογο στελεχιακό προσωπικό (διερμηνείς, ψυχολόγους, κοινωνικούς λειτουργούς) το οποίο θα ασχολείται αποκλειστικά με τις ανάγκες των γυναικών και το πρόβλημα της έμφυλης βίας.
  • διαχωρισμός των καταλυμάτων και των χώρων υγιεινής στα καμπς με βάση το φύλο σε συνδυασμό με επαρκή φωτισμό και φύλαξη.
  • Ασφαλείς δημόσιοι χώροι. Οι πόλεις μας πρέπει να είναι προσβάσιμες και ασφαλείς για όλους τους ανθρώπους που την κατοικούν. Και σε μια πόλη όπου πληρούνται οι  προϋποθέσεις αυτές  οι γυναίκες και τα κορίτσια μπορούν να κυκλοφορούν και να απολαμβάνουν τον δημόσιο χώρο χωρίς το φόβο της βίας ή της παρενόχλησης. Για τους λόγους αυτούς ο σχεδιασμός και η υλοποίηση έργων στους δημόσιους χώρους θα πρέπει πάντα να λαμβάνει υπόψη τους την ιδιαίτερη οπτική και θέση των γυναικών. Οι δρόμοι, τα πάρκα, οι στάσεις λεωφορείων, οι χώροι άθλησης, οι πλατείες, οι χώροι στάθμευσης κλπ θα πρέπει να έχουν τα εξής χαρακτηριστικά: εύκολη πρόσβαση, πλήρη ορατότητα του χώρου, εύκολη κίνηση μέσα στο χώρο, καλό φωτισμό και σήμανση, εγγύτητα με άλλους δημόσιους χώρους και εύκολη πρόσβαση στα ΜΜΜ
  • Συνεχής επιμόρφωση και εκπαίδευση των εργαζόμενων όλων των υπηρεσιών και των επαγγελματικών κλάδων με τις οποίες έρχονται σε επαφή οι γυναίκες θύματα βίας (από την αστυνομία, το δικαστικό σώμα και το προσωπικό των νοσοκομείων μέχρι τους οδηγούς στα ΜΜΜ με σκοπό την ευκολότερη αναγνώριση και αντιμετώπιση των κρουσμάτων της παρενόχλησης μέσα στα λεωφορεία τα οποία παρουσιάζουν έξαρση)
  • Καμπάνιες ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης για την έμφυλη βία και συνεχής προβολή των δομών στήριξης.

13.5. Νεολαία

Χρόνια μετά τη χρηματοπιστωτική κρίση, οι νέοι εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν πολλές προκλήσεις αλλά και δυσάρεστες καταστάσεις. Όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, η ανεργία των νέων εξακολουθεί να αγγίζει το 40%. Πολλοί αισθάνονται άγχος-και δικαιολογημένα-για το μέλλον, καθώς γίνονται μάρτυρες της αδράνειας των πολιτικών του κατεστημένου στάτους κβο. Βλέπουν ένα μέλλον αβέβαιο οικονομικά και περιβαλλοντικά. Βλέπουν δικαιώματα εργαζομένων να χάνονται και τον ανταγωνισμό να αυξάνεται.

Συμπαραστεκόμαστε στους νέους, οικοδομώντας κοινωνίες που να έχουν πλήρη πρόσβαση στην κοινωνική προστασία και τα δικαιώματα, όπως η στέγαση, η εκπαίδευση και η πολιτική συμμετοχή. Πρέπει να βοηθήσουμε τους νέους να δημιουργήσουν καινοτομία και επιχειρηματικότητα. Ένας τρόπος στήριξης είναι μέσα από το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα, ξεκινώντας από τους νέους. Ζητάμε ποιοτικές θέσεις εργασίας, απαγόρευση των μισθολογικών διακρίσεων σε βάρος τους και σωστή αμοιβή για την πρακτική άσκηση.

Η «Ευρωπαϊκή Εγγύηση για τη Νεολαία», που προβλέπει ότι κάθε νέος μπορεί να επιλέξει να βρει εργασία ή να συνεχίσει την εκπαίδευση του, ή να κάνει μαθητεία ή πρακτική άσκηση μέσα σε τέσσερις μήνες μετά την ολοκλήρωση της εκπαίδευσης του, πρέπει να εφαρμοστεί πολύ αποτελεσματικότερα. Η Εγγύηση για τη Νεολαία θα πρέπει να καταστεί υποχρεωτική για όλα τα κράτη μέλη, καθιστώντας πρωταρχικό στόχο την εγγύηση σταθερής, αμειβόμενης και ποιοτικής απασχόλησης. Η επαρκής χρηματοδότηση για το σκέλος εθελοντισμού του Σώματος Ευρωπαϊκής Αλληλεγγύης θα δώσει στους νέους την ευκαιρία και τα οικονομικά μέσα για να αναπτύξουν τα δικά τους προγράμματα εθελοντισμού.

Οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ υποστηρίζουμε την ανάγκη σχεδιασμού, με την ενεργή συμμετοχή των ίδιων των νέων, μιας ολοκληρωμένης στρατηγικής για τους νέους και τις νέες που να  δίνει βιώσιμες απαντήσεις στα θέματα εκπαίδευσης, κατάρτισης, εργασίας, αυτόνομης διαβίωσης, στέγασης, υγείας, διασκέδασης, πολιτισμού, ανθρωπίνων δικαιωμάτων, εξάλειψης διακρίσεων καθώς και κοινωνικής ένταξής τους.

Η μείωση της δημόσιας δαπάνης και η λιτότητα είχαν σημαντικές επιπτώσεις στην ποιότητα ζωής των νέων. Αλλά κι όταν διατίθενται δημόσιοι πόροι για πολιτικές «υπέρ των νέων», πολλές φορές διαπιστώνουμε την σπατάλη των πόρων, διάθεση πόρων χωρίς να παράγεται βιώσιμο αποτέλεσμα. Εργαλεία όπως η «Εγγύηση για την Νεολαία» που σε ορισμένες χώρες έχουν χρησιμοποιηθεί αποτελεσματικά για τη συνέχιση των σπουδών ή τη μετάβαση σε μια αξιοπρεπή εργασία, σε χώρες όπως η δική μας δεν έχουν αποτελεσματικότητα και δεν έχουν ορατά αποτελέσματα.

Προγράμματα όπως η «Κοινωφελής Εργασία» που υποστηρίζονται από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (ΕΚΤ) έχουν μετατραπεί σε ένα ελεημοσύνης και μικρού επιδόματος ανεργίας για τους νέους/ες αλλά και μπάλωμα για τα κενά σε δημόσιους οργανισμούς, επιχειρήσεις (πολύ λιγότερο) και Δήμους, αντί να είναι αποτελεσματικό εργαλείο για απόκτηση πραγματικών δεξιοτήτων και ικανοτήτων για ένταξη στην αγορά εργασίας.

Το πλαίσιο εκπαίδευσης και κατάρτισης συνεχίζει να είναι αναποτελεσματικό, να μην συνδυάζει την αναγκαία θεωρητική κατάρτιση με την διαμόρφωση ολοκληρωμένων προσωπικοτήτων, ανθρώπων που μπορούν να εφαρμόσουν στην πράξη όσα έχουν μάθει θεωρητικά, ενώ ο συνδυασμός θεωρίας και πρακτικής παραμένει ξέχωρα. Η επαγγελματική εκπαίδευση έχει σχεδόν διαλυθεί, και η εκπαίδευση παράγει μεγάλες στρατιές ανέργων, ενώ σε πολλούς τομείς υπάρχουν κενά που δεν μπορούν να καλυφθούν.

Ελάχιστη προετοιμασία υπάρχει για τα επαγγέλματα και τις ανάγκες του μέλλοντος, όπως πχ η ενεργειακή και οικολογική μετάβαση, η πράσινη/κυκλική οικονομία, οι «πράσινες λύσεις», ενώ τα προγράμματα σπουδών αργούν απελπιστικά να προσαρμοστούν στα σύγχρονα δεδομένα ώστε να αντιστοιχούνται οι σύγχρονες επιστημονικές αντιλήψεις με τα όσα διδάσκονται στις διάφορες εκπαιδευτικές βαθμίδες. Η εκπαίδευση παραμένει συγκεντρωτικά, ασφυκτικά καθοριζόμενη κεντρικά από το υπουργείο, με ελάχιστη ευελιξία και ελευθερία.

Αλλά, εκτός από εκπαίδευση, κατάρτιση, εργασία και κοινωνική ασφάλιση/ασφάλεια, οι νέοι και οι νέες χρειάζονται πρόσβαση σε ποιοτική κατοικία (όχι κατ’ ανάγκη ιδιόκτητη). Όμως, δυστυχώς, τώρα που η φούσκα της ιδιόκτητες κατοικίας έσκασε αφήνοντας στα νοικοκυριά χρέη δεκάδων δις μέσω των κόκκινων δανείων, η απουσία ολοκληρωμένης πολιτικής για κοινωνική κατοικία μέσα από συνεργατικά σχήματα, καινοτόμα προγράμματα φοιτητικής στέγης και ανασυγκρότησης υποβαθμισμένων κατοικιών και  γειτονιών κάνουν τα προβλήματα στέγασης για νέους/νέα ακόμα πιο έντονα. Πολλοί νέοι και νέες επιστρέφουν υποχρεωτικά στα σπίτια των γονιών τους ή εξαρτιόνται απολύτως από τα εισοδήματα των γονιών τους για μια αξιοπρεπή λύση στέγασης.

Είναι ανάγκη όμως σε όλα αυτά και οι ίδιοι οι νέοι να αναλάβουν πρωτοβουλίες και να αξιοποιήσουν υπάρχουσα εμπειρία από άλλες χώρες για σχήματα στέγασης που βασίζονται σε κοινοτικά και κοινωνικά μοντέλα κατοικία, ανακαίνισης, ενεργειακής αναβάθμισης και χρήσης μέσα από μακροχρόνια συμβόλαια αξιοποίησης εγκαταλειμμένων χώρων (κατοικιών αλλά κι άλλου είδους κτιρίων).

ΟΙ ΠΡΑΣΙΝΟΙ πιστεύουμε και υποστηρίζουμε ότι η διαμόρφωση πολιτικών για τους νέους και τις νέες δεν μπορεί να γίνει εκ των πάνω, και χωρίς την συμμετοχή τόσο των κοινωνικών κι επαγγελματικών φορέων όσο και -κυρίως- των ίδιων των νέων. Η ποιότητα της δημοκρατίας μας είναι πολύ χαμηλή, και όσον αφορά την δυνατότητα των νέων να επηρεάσουν πραγματικά τις εξελίξεις αυτή είναι ανύπαρκτη. Οι νέοι πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να επηρεάζουν με θεσμικό και δημοκρατικό τρόπο την λήψη των αποφάσεων, ιδιαίτερα όταν αυτές επηρεάζουν την ίδια τη ζωή τους (εκπαίδευση, εργασία, στέγη, δικαιώματα, ερωτικές επιλογές, σεξουαλικότητα, ασφάλιση, στέγαση κα).

Ως εκ τούτου, εμείς οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ θεωρούμε ότι η διαδικασία διαμόρφωσης της πολιτικής για τους νέους και τις νέες όσο και το ίδιο το περιεχόμενό της είναι σημαντικό να είναι το αποτέλεσμα μιας ουσιαστικής συμμετοχικής διαδικασίας. Η διαμόρφωση τους πρέπει να είναι το αποτέλεσμα ενός καινοτόμου, δομημένου και αποτελεσματικού διαλόγου με κοινωνικές οργανώσεις και οργανώσεις που εργάζονται με νέους αλλά και απευθείας με τους ίδιους τους νέους και νέες, αξιοποιώντας τα σύγχρονα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

13.6. Ηλικιωμένοι

Το ποσοστό των ηλικιωμένων αυξάνεται ραγδαία. Με το κατάλληλο επιτρεπόμενο πλαίσιο, οι εμπειρότεροι έχουν πολλά ακόμα να προσφέρουν με τη μετάδοση της εμπειρίας τους στην εργασία και στον εθελοντισμό,  ο οποίος θα αποτελέσει και ένα είδος αναγνώρισης για αυτούς. Κανείς δεν πρέπει να ζει σε συνθήκες φτώχειας λόγω συνταξιοδότησης.

Οι πιο έμπειροι/ες εργαζόμενοι/ες πρέπει επίσης να έχουν το δικαίωμα στη δια βίου μάθηση. Να επιτρέπεται στους ανθρώπους να συνταξιοδοτούνται ευέλικτα, για παράδειγμα συνδυάζοντας τη μειωμένη διάρκεια εργασίας με τις συντάξεις μερικής απασχόλησης. Πρέπει να καταπολεμήσουμε τις προκαταλήψεις και τις διακρίσεις κατά των ηλικιωμένων εργαζομένων.

13.7. Δικαιώματα ΛΟΑΤΚΙ

Παρατηρούμε μία Ευρώπη διαφορετικών ταχυτήτων αναφορικά με την ίση πρόσβαση σε δικαιώματα κι ελευθερίες για τα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα. Στην Ελλάδα έχουμε ακόμα σημαντικά βήματα να κάνουμε που αφορούν στα ίσα δικαιώματα στον γάμο, στην παιδοθεσία και στην απαγόρευση των διακρίσεων στην κοινωνική και ιδιωτική ζωή. Θέλουμε αυτά τα δικαιώματα να διευρυνθούν.

Θέλουμε νομική αναγνώριση της ταυτότητας φύλου, για όλες τις ηλικίες, εξωδικαστικά, με απλοποίηση της γραφειοκρατίας, χωρίς ιατρικές ή ψυχιατρικές εξετάσεις.

Θέλουμε θεσµοθέτηση τρίτης επιλογής για το φύλο, ώστε να καλύπτονται όσα άτομα δεν αυτοπροσδιορίζονται με κάποιο από τα δύο κυρίαρχα φύλα (άνδρας/γυναίκα).

Θέλουμε αναγνώριση του δικαιώματος πολιτικού γάμου για όλα τα ζευγάρια, ανεξαρτήτως φύλου, με πλήρη δικαιώματα, χωρίς διακρίσεις σε θέματα όπως η τεκνοθεσία, η παρένθετη κυοφορία, η τεχνητή γονιμοποίηση και σε φορολογικά και συνταξιοδοτικά ζητήματα.

Είναι απαραίτητο η νομοθεσία που αφορά στο καθεστώς του ατόμου που αιτείται ασύλου να επεκταθεί αποτελεσματικά στα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα που προέρχονται από χώρες όπου διώκονται ποινικά για τον σεξουαλικό τους προσανατολισμό, την έκφραση φύλου, την ταυτότητα φύλου και τα σωματικά τους χαρακτηριστικά. Αντίστοιχα στα κέντρα υποδοχής χρειάζεται μέριμνα για τα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα που δέχονται παρενόχληση ή βία.

Όλα τα άτομα πρέπει να έχουν πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη, συμπεριλαμβανομένων υπηρεσιών σεξουαλικής και αναπαραγωγικής υγείας και ασφαλιστική κάλυψη της διαδικασίας φυλομετάβασης.

Δεν δεχόμαστε καμία διάκριση στην εργασία και την απασχόληση, τόσο στο δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα, στην ασφάλιση, στην εκπαίδευση, στην κοινωνική προστασία και παροχές, για λόγους αναπηρίας, ηλικίας, σεξουαλικού προσανατολισμού, έκφρασης φύλου, ταυτότητας φύλου, σωματικών χαρακτηριστικών κλπ.

Δυστυχώς ακόμα παρατηρούμε στην κοινωνία συμπεριφορές προκατάληψης, μίσους και βίας, ακόμα και αστυνομικής βίας σε βάρος καταπιεσμένων και αποκλεισμένων κοινωνικών ομάδων. Αυτά δεν μπορούν να είναι πια ανεκτά. Τα ίσα δικαιώματα δεν είναι προς διαπραγμάτευση.

13.8. Παιδί και παιδική εργασία

Στη χώρα μας 150.000 παιδιά κάτω των 18 ετών εργάζονται στην πλειονότητά τους κάτω από άθλιες συνθήκες: στον δρόμο (επαιτεία), πορνεία ή εξαναγκαστική εργασία. Η εργασία ανηλίκων αντιστοιχεί στο 30% του εργατικού δυναμικού.

Η ανέχεια, ο ρατσισμός και η προκατάληψη απέναντι σε συγκεκριμένες πληθυσμιακές ομάδες (μετανάστες, πρόσφυγες, τσιγγάνοι) και οι εκπαιδευτικές ανισότητες συνιστούν πρωταρχικούς παράγοντες στη γέννηση του φαινομένου της παιδικής εργασίας και εκμετάλλευσης. Η παιδική εργασία (όπως αναδεικνύεται στις σχετικές έρευνες) συσχετίζεται άμεσα με τη μαθητική διαρροή, η οποία εξακολουθεί σε πολλούς ορεινούς νομούς να κυμαίνεται σε υψηλά επίπεδα, καθώς πολλά παιδιά στην υποχρεωτική ακόμη εκπαίδευση αναγκάζονται ή εξαναγκάζονται να εγκαταλείψουν το σχολείο για να συνεισφέρουν στο οικογενειακό εισόδημα.

Εμείς οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ προκρίνουμε και υποστηρίζουμε μέτρα που μπορούν να ληφθούν σήμερα είναι:

  • Δημιουργία δομών υποστήριξης των παιδιών αυτών, αλλά και των οικογενειών τους.
  • Στήριξη των ΜΚΟ οι οποίες δραστηριοποιούνται στους τομείς εξάλειψης της παιδικής εργασίας και εκμετάλλευσης .
  • Διασφάλιση της ισορροπημένης ανάπτυξης όλων των παιδιών, ελεύθεροι ανοιχτοί χώροι, παιδότοποι, χώροι για αθλητικές και άλλες δραστηριότητες παιδιών και εφήβων.

Στις γειτονιές υπάρχει πάντα χώρος για τα παιδιά. Η όλη αντίληψη μας για την διαχείριση των Δήμων διέπεται από την έννοια της διαγενεακής δικαιοσύνης. Προτάσσοντας το περιβάλλον και τα συλλογικά αγαθά, υπερασπιζόμαστε τα δικαιώματα των επόμενων γενεών. Όμως τα παιδιά δεν είναι μόνο οι ενήλικες πολίτες του αύριο, αλλά και δημότες του σήμερα με ιδιαίτερες ανάγκες που μόνο τα ίδια γνωρίζουν.

Δίνουμε βάρος στη στήριξη της εκπαιδευτικής διαδικασίας δεν ξεχνάμε ότι τα παιδιά αποτελούν μια από τις ευάλωτες ομάδες της κοινωνίας στις συνέπειες της κρίσης, για αυτό υπάρχουν και σχετικές μέριμνες στα κεφάλαια για την επισιτιστική κρίση και την ψυχολογική στήριξη.

Οι παρακάτω προτάσεις εισάγουν μια νέα αντίληψη για το πως στη χώρα μας, σε κρατικό και αυτοδιοικητικό επίπεδο, μπορούμε να συμβάλουμε στην καλύτερη ανάπτυξη, πνευματική και σωματική, όλων των παιδιών:

  • Δημιουργία χώρων «εκπαίδευσης» ποδηλάτου και οδικής συμπεριφοράς. Δωρεάν εκπαίδευση με ωριαία παραχώρηση παιδικών ποδηλάτων σε συγκεκριμένα σημεία σε κάθε πόλη.
  • Δημιουργία δρόμων με μειωμένη ταχύτητα οχημάτων (υπερυψώσεις οδών)
  • Σύνδεση χώρων αθλητισμού και αναψυχής με δίκτυο ποδηλατοδρόμων.
  • Παιδική χαρά ειδική για παιδιά με κινητικά προβλήματα ή άλλες δυσκολίες..
  • Παιδική χαρά για μωρά
  • Παιδική χαρά -«κήπος», όπου τα παιδιά θα απασχολούνται παίζοντας με τη φύση, ανάλογα και με την εποχή
  • Γνωριμία των παιδιών με τα ζώα – Όμιλοι – Εκπαιδευτές θα γνωρίζουν στα παιδιά τα ζώα. Τα παιδιά θα παίζουν / απασχολούνται με τα ζώα, ώστε να μαθαίνουν να τα αγαπούν και να τα φροντίζουν.
  • Χώροι καλλιτεχνικής / οικολογικής απασχόλησης παιδιών (ανακύκλωση / επαναχρησιμοποίηση / ζωγραφική / πηλός).
  • Δωρεάν εξετάσεις υγείας παιδιών στα ιατρεία των Δήμων
  • «Εκπαίδευση» θηλασμού – Δωρεάν ενημερωτικές συναντήσεις υποψήφιων μητέρων με συμβούλους γαλουχίας / θηλασμού
  • Καταστήματα φιλικά στον θηλασμό «bf spots».
  • Εκπαίδευση γονέων στα δικαιώματα των παιδιών
  • Μηνιαίες συναντήσεις – περίπατοι μητέρων με καρότσια και με άτομα με ειδικές ικανότητες (ΑΜΕΑ), ώστε να ευαισθητοποιηθούν οι πολίτες σχετικά.
  • Πρόνοια – εξασφάλιση του δικαιώματος όλων των παιδιών στην εκπαίδευση και με υποστήριξη των γονέων.
  • Στήριξη προγραμμάτων παιδικού αθλητισμού – Δωρεάν παραχώρηση δημοτικών χώρων άθλησης.

13.9. Πρόσφυγες /μετανάστες

13.9.1. Ενιαία ανθρωπιστική προσέγγιση του ζητήματος

Οι άνθρωποι μετανάστευαν πάντα για διάφορους λόγους και θα συνεχίσουν να το κάνουν. Η Ευρώπη οφείλει να θεσπίσει νόμιμους και ασφαλείς διαύλους μετανάστευσης. Το χτίσιμο τειχών δεν αποτελεί επιλογή και συμβάλλει στο να γίνει η Μεσόγειος μαζικός τάφος. Χιλιάδες άνθρωποι πεθαίνουν στα σύνορα της Ευρώπης κάθε χρόνο και έχουμε καθήκον να διασφαλίσουμε ότι οι άνθρωποι που φτάνουν στα σύνορα της Ευρώπης πρέπει να προστατευτούν.

Ο διαχωρισμός μεταξύ προσφύγων και μεταναστών υφίσταται (ή πρέπει να υφίσταται) μόνο σε ό,τι αφορά το νομικό πεδίο, υπό την έννοια των διαφορετικής φύσης προβλέψεων στη νομοθεσία. Η ανθρωπιστική οπτική, όμως, δεν επιτρέπει την υπόσταση ενός τέτοιου διαχωρισμού. Όταν συνάνθρωποί μας διακινδυνεύουν τη ζωή τους και τη ζωή των αγαπημένων τους, ώστε να φτάσουν στην Ελλάδα, και πολλοί από αυτούς πεθαίνουν, δεν έχει καμία σημασία αν το κίνητρό τους είναι ο φόβος για τη δίωξή τους ή ο κίνδυνος για τη ζωή τους ή αν ο φόβος τους έγκειται στο ότι η οικογένειά τους θα πέθαινε από την πείνα!

Είναι σημαντικό να διασφαλίσουμε ότι όλοι/ες οι πρόσφυγες αντιμετωπίζονται με αξιοπρέπεια και σεβασμό στα βασικά ανθρώπινα δικαιώματά τους. Αντί να κλείσει τα σύνορά της, η ΕΕ πρέπει να συνδυάσει την πολιτική για τους πρόσφυγες και τη μετανάστευση με την αναπτυξιακή πολιτική, το εξωτερικό εμπόριο και την πολιτική ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Οι εγγυήσεις ασφάλειας στους αιτούντες άσυλο έχουν θεσπιστεί λόγω των διδαγμάτων που έχουμε αποκομίσει από τις περιόδους των σκοτεινών πλευρών της ευρωπαϊκής ιστορίας. Το δικαίωμα ασύλου είναι για εμάς μη διαπραγματεύσιμο. Θέλουμε μια πολιτική ασύλου βασισμένη στην αλληλεγγύη, τον ανθρωπισμό και σε μια ομαλή διαδικασία που θα ενσωματώνει τη δίκαιη κατανομή αρμοδιοτήτων και ευθυνών μεταξύ των κρατών μελών, με πνεύμα αλληλεγγύης.

Η Ευρώπη πρέπει να δημιουργήσει κοινά πρότυπα και κανόνες για την κινητικότητα των εργαζομένων και τη μετανάστευση. Οι έλεγχοι στα σύνορα πρέπει να εξασφαλίζουν ότι τα άτομα που έχουν ανάγκη μπορούν να υποβάλουν αποτελεσματικά μια αίτηση ασύλου, συμπεριλαμβανομένης της πρόσβασης σε διαδικασίες ασύλου σύμφωνα με το κράτος δικαίου. Οι πρόσφυγες και οι μετανάστες πρέπει να καταγράφονται και να κατανέμονται δίκαια στα κράτη μέλη της ΕΕ.

Η Ευρώπη μπορεί να είναι διαφορετική και πολύχρωμη. Θέλουμε όλες οι πολιτικές και οι υπηρεσίες να αναγνωρίσουν την πραγματική πολυμορφία των ανθρώπων και τη συμβολή τους στην οικονομία, τον πολιτισμό και τις κοινωνίες μας. Καταδικάζουμε και αγωνιζόμαστε ενάντια σε κάθε είδους διακρίσεις και εγκλήματα μίσους με βάση την εθνικότητα.

Θέλουμε η ΕΕ να υποστηρίξει χώρες και Δήμους που ενσωματώνουν πρόσφυγες ή μετανάστες. Είναι μονόδρομος να αυξηθεί η προσφορά ευκαιριών στους νεοαφιχθέντες. Η αναγνώριση δεξιοτήτων που αποκτήθηκαν στη χώρα καταγωγής, η παροχή γλωσσικής κατάρτισης και η καταπολέμηση του ρατσισμού μπορούν να συμβάλουν στην ενσωμάτωση των νεοφερμένων στην αγορά εργασίας. Όλες αυτές οι δράσεις συνιστούν σεβασμό για την ποικιλομορφία, τους διαφορετικούς πολιτισμούς και γλώσσες.

Η βοήθεια προς τους αναζητούντες άσυλο πρόσφυγες δεν θα πρέπει να ποινικοποιείται. Οι φυλακές δεν αρμόζουν σε ανθρώπους που βρίσκονται σε διαδικασία αναζήτησης ασύλου, αντιθέτως η πρόσβαση σε νομική βοήθεια θα πρέπει να είναι εγγυημένη προς τους αιτούντες άσυλο.

Ο Οργανισμός FRONTEX της ΕΕ πρέπει ανταποκριθεί στα πρότυπα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων: η ΕΕ οφείλει να υποστηρίξει μια ευρωπαϊκή αποστολή διασώσεων στη θάλασσα.

Εμείς οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ απαιτούμε ριζική αναθεώρηση του κανονισμού του Δουβλίνου ΙΙΙ, έτσι ώστε οι αιτούντες άσυλο να μπορούν να επιλέγουν τη χώρα στην οποία επιθυμούν να υποβάλουν αίτηση για άσυλο. Στη συνέχεια, τα κράτη μέλη οφείλουν να υιοθετήσουν ενιαία πολιτική. Υπάρχει επείγουσα ανάγκη να βρεθεί μια δίκαιη εναλλακτική λύση στο σημερινό σύστημα του Δουβλίνου, το οποίο αφήνει τα κράτη μέλη που βρίσκονται στα σύνορα της Ευρώπης να είναι υπεύθυνα για τους πρόσφυγες.

Πρέπει να δημιουργήσουμε περισσότερες νόμιμες και ασφαλείς οδούς για την ΕΕ και θα πρέπει να εφαρμοστούν ανθρωπιστικές προσεγγίσεις. Προτείνουμε μια συμφωνία με τις χώρες της Μεσογείου, ώστε να αποφεύγονται οι πνιγμοί και τα συνεχιζόμενα ανθρώπινα δράματα.

Οι συμφωνίες με τις χώρες διαμετακόμισης θα πρέπει να αναθεωρηθούν προκειμένου να διασφαλιστεί η κατάλληλη προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των διεθνών δεσμεύσεων της ΕΕ.

13.9.2. Οι ελληνικές κυβερνητικές πολιτικές

Στοιχείο πλούτου της ελληνικής ιστορίας είναι ο κοσμοπολιτισμός, ο πλουραλισμός, η ανεκτικότητα και η δυνατότητα ένταξης της διαφορετικότητας, στοιχεία αναγνωρισμένα από την περίοδο της αρχαιότητας. Το ζήτημα των μεταναστών/μεταναστριών και της ένταξής τους στις κοινωνίες υποδοχής, όμως, αποτελεί μια από τις δυσκολότερες προκλήσεις. Και τούτο διότι είναι σε επίπεδο τοπικής, κυρίως, κοινωνίας που ο/η μετανάστης/στρια βιώνει την καθημερινότητά του/της, εργάζεται, συντηρεί την οικογένεια και ανατρέφει τα παιδιά του/της, δραστηριοποιείται και συνάπτει σχέσεις και δεσμούς με άτομα και συλλογικότητες. Στο επίπεδο αυτό διαμορφώνει κατά πρώτο λόγο τη σχέση του/της με την ελληνική κοινωνία και σε μεγάλο βαθμό εδώ κρίνεται η επιτυχία ή η αποτυχία της κοινωνικής του/της ένταξης.

Οι κυβερνητικές πολιτικές στην Ελλάδα, διαχρονικά, χαρακτηρίζονται από δύο βασικά στοιχεία: την ατολμία, στην καλύτερη περίπτωση, όπως αυτή αποτυπώνεται λ.χ. με τη θέσπιση του λεγόμενου «Αντιρατσιστικού Νόμου» ή στον Νόμο κτήσης της ελληνικής ιθαγένειας με πολιτογράφηση (2 περιπτώσεις για τις οποίες έγιναν βήματα αλλά θα μπορούσε να υπάρξει μεγαλύτερη πρόοδος) και την αντιμεταναστευτική προσέγγιση και πολιτική, στη χειρότερη και συνηθέστερη περίπτωση, η οποία απομακρύνει κάθε προοπτική ένταξης των μεταναστών στη χώρα, και εμποτίζουν με ρατσιστικό δηλητήριο την ελληνική κοινωνία απέναντι στους μετανάστες, με βάση την παραπληροφόρηση και την αναληθή σύνδεση του φαινομένου της μετανάστευσης με την ανεργία. Το αποτέλεσμα είναι η πολιτική ταύτιση της χώρας με πολιτικές ακραίων κυβερνήσεων κάποιων χωρών-μελών της Ε.Ε., τη στιγμή που σε άλλες χώρες (π.χ. στην Ιταλία, με τον Νόμο 109/2012), προβαίνουν, κατά καιρούς, σε μαζικές νομιμοποιήσεις (ή ακόμα και στη Μ. Βρετανία, όπου υπάρχει ένα άρτιο και οργανωμένο σύστημα ένταξης των μεταναστών, έστω και αν διέπεται από αυστηρούς κανόνες).

Υπάρχουν πολλά παραδείγματα που καταδεικνύουν ότι υπάρχει η δυνατότητα επέμβασης της πολιτικής για να ρυθμίσει το μεταναστευτικό ζήτημα. Ωστόσο, η ελληνική κυβέρνηση επιλέγει την σύνδεση των μεταναστών με την εγκληματικότητα, με την ανεργία και τον φόβο, μία επιλογή που στοχεύει στη διαχείριση του θέματος ως προβλήματος, τακτική που λειτουργεί υπέρ των κυβερνήσεων.

Ξενοφοβία και ρατσισμός, συνδυαζόμενα έντεχνα με το σοβαρότατο πρόβλημα της ανεργίας, έχουν δημιουργήσει μια επικίνδυνα εκρηκτική κατάσταση. Από την άλλη, διαπιστώνεται ότι ένα από τα σοβαρά προβλήματα ανάμεσα στους Έλληνες και τις Ελληνίδες πολίτες και τους μετανάστες/μετανάστριες είναι η έλλειψη πληροφόρησης, επαφής και αλληλογνωριμίας.

Η ομαλή κοινωνική ένταξή τους, ωστόσο, μπορεί να επιφέρει πολλαπλά και αμφίδρομα οφέλη, τόσο για τους ίδιους/ίδιες όσο και για την τοπική κοινωνία υποδοχής. Η κοινωνική ένταξη προσφύγων και μεταναστών εξαρτάται, σε μεγάλο βαθμό, από το εάν καταφέρουμε να βελτιώσουμε τις παρεχόμενες υπηρεσίες προς τους/τις αλλοδαπούς/ες.

Οι μετανάστες, οι μετανάστριες, οι αιτούντες και οι αιτούσες και οι δικαιούχοι διεθνούς προστασίας συνεισφέρουν στην οικονομική ανάπτυξη των τοπικών κοινωνιών, μέσω της πρόσβασής τους στην τοπική αγορά εργασίας, της κατανάλωσης και των πρωτοβουλιών επιχειρηματικότητας.

Στις δύσκολες κοινωνικο-οικονομικές συνθήκες που ζούμε, αποκεντρωμένες παρεμβάσεις μπορούν να οδηγήσουν σε μια ειρηνική και ανεκτική κοινωνία, χωρίς διακρίσεις, χωρίς φόβο για το διαφορετικό. Να γίνει κάθε Δήμος, κάθε Περιφέρεια και όλη η χώρα πραγματικό κέντρο ειρήνης και φιλίας των λαών. Να γίνει από όλους/ες κατανοητό ότι οι μεταναστευτικές ροές δεν ελέγχονται με τη Frontex και ακόμη λιγότερο με πογκρόμ, επιχειρήσεις «σκούπα», επιλεκτικές συλλήψεις, απελάσεις προσφύγων, φρικτά κρατητήρια, στρατόπεδα συγκέντρωσης, απάνθρωπη και υποτιμητική συμπεριφορά προς τους/τις ξένους/ες.

Εμείς οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ πιστεύουμε ότι πραγματικά βιώσιμη αντιμετώπιση του μεταναστευτικού /προσφυγικού ζητήματος είναι ο περιορισμός των οικονομικών ανισοτήτων, της εκμετάλλευσης και των αδικιών που χωρίζουν τις φτωχές χώρες του πλανήτη από τις πλούσιες –ακόμα και τις δοκιμαζόμενες από την οικονομική κρίση.

Ιδιαίτερο βάρος πρέπει να δοθεί στην:

  • Ουσιαστική λειτουργία του Συμβουλίου Ένταξης Μεταναστών/τριών (Σ.Ε.Μ). για την ενίσχυση της κοινωνικής ένταξης των μεταναστών/μεταναστριών στις τοπικές κοινωνίες, την προώθηση της συμμετοχής στα κοινά καθώς και της επίλυσης των προβλημάτων. Στο πλαίσιο αυτό να γίνουν προσπάθειες για καλύτερη σύνδεση με συλλόγους μεταναστών/τριων, δικαιούχους διεθνούς προστασίας κ.α. και να παρθούν μέτρα για διευκόλυνση λειτουργίας των συλλόγων αυτών με παραχώρηση χώρων, νομική στήριξη κ.α. Είναι σκόπιμο για την καταπολέμηση των διακρίσεων σε βάρος των μεταναστών/μεταναστριών, αλλά και για την ενθάρρυνση της ένταξής τους να ληφθούν μέτρα όπως η συμμετοχή τους στο σχεδιασμό, την εφαρμογή και την αξιολόγηση κάθε προγράμματος που τους αφορά, να τους δοθούν ίσες ευκαιρίες, καθώς επίσης να ενισχυθεί ο ρόλος της εκπαίδευσης ως σημαντικού μέσου διδασκαλίας σχετικά με την ποικιλομορφία και τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Τέλος, η ευαισθητοποίηση των δημόσιων αρχών αλλά και όλων μας θα δημιουργούσε πρόσφορο έδαφος για να χτιστεί μια άλλου είδους σχέση με τους μετανάστες. Μια σχέση αμοιβαίου σεβασμού και αμφίδρομης προσφοράς.
  • Σύνδεση του Σ.Ε.Μ. με τα Κέντρα Ένταξης Μεταναστών/τριών (Κ.Ε.Μ) ως τοπικό σημείο αναφοράς για την υποδοχή, εξυπηρέτηση και διασύνδεση των πολιτών τρίτων χωρών με όλα τα κοινωνικά προγράμματα και υπηρεσίες που παρέχονται στους Δήμους. Να υπάρχει δικτύωση με ανάλογους ευρωπαϊκούς θεσμούς στα πλαίσια της ανταλλαγής «καλών πρακτικών». Ανάλογη σύνδεση να υπάρχει και μεταξύ των Δήμων στο εθνικό επίπεδο.
  • Ο κάθε Δήμος να έχει την πρωτοβουλία κινήσεων και τον συντονισμό για τη δράση πολλών οργανώσεων που ασχολούνται με θέματα ένταξης. Να γίνουν προσπάθειες για εμπλοκή και συνεργασία όλων των φορέων (κοινωνία των πολιτών, ακαδημαϊκή κοινότητα, εκκλησία, πολιτιστικοί φορείς, επαγγελματικά, οικονομικά, τεχνικά επιμελητήρια κ.α). Πολύ σημαντικές είναι οι παρεμβάσεις σε επίπεδο γειτονιάς.

Είναι ιδιαίτερα σημαντικό η ΚΕΔΕ να αναπτύξει συγκεκριμένες πρωτοβουλίες με περιεχόμενο:

  • την προώθηση και βελτίωση της συνεργασίας για τα ζητήματα αλλοδαπών και μετανάστευσης μεταξύ των Δήμων και των αρμόδιων υπηρεσιών του ΥΠ.ΕΣ.Δ.Δ.Α. και των Περιφερειών,
  • τον συντονισμό και τη διευκόλυνση της συλλογής και ανταλλαγής πληροφοριών και εμπειρίας μεταξύ των Δήμων,
  • την προώθηση των ρυθμίσεων εκείνων που κρίνονται κάθε φορά απαραίτητες για την αναβάθμιση των υπηρεσιών που προσφέρουν στους αλλοδαπούς οι Δήμοι, αλλά και γενικότερα, για την ενίσχυση του ρόλου της τοπικής αυτοδιοίκησης στα θέματα αλλοδαπών και μετανάστευσης,
  • την επαρκή κατάρτιση των υπαλλήλων,
  • τη διεκδίκηση τόσο των προβλεπόμενων, όσο και περαιτέρω κονδυλίων για την κάλυψη των αναγκών που προκύπτουν σε υποδομές, προσωπικό και δράσεις ένταξης, αλλά και τη δίκαιη, αναλογική και ορθολογική κατανομή τους.

Στο πλαίσιο τόσο της εθνικής όσο και της ευρωπαϊκής πολιτικής για την υποδοχή και την ένταξη να εντείνονται οι προσπάθειες για συμπληρωματική χρήση των σχετικών ευρωπαϊκών και εθνικών πόρων, έτσι ώστε να αξιοποιηθούν οι διαφορετικές δυνατότητες χρηματοδότησης. Και πάντα να υπάρχει στενή συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων φορέων σε διεθνές, εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο.

 15.9.3. Οι προτάσεις μας για το μεταναστευτικό

Ένα πολύ καλό εργαλείο, το οποίο είναι ιδανικό για να βασιστεί μία ρεαλιστική και ανθρώπινη πολιτική, είναι το Παγκόσμιο Σύμφωνο για την Ασφαλή, Τακτική και Ομαλή Μετανάστευση, που υιοθέτησε η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, το οποίο πηγάζει από τη Διακήρυξη της Νέας Υόρκης και βασίζεται στο Διεθνές Δίκαιο των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.

Οι προτάσεις μας:

  1. Ουσιαστική λειτουργία των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών και σύνδεσή τους με τα Κέντρα Ένταξης Μεταναστών. Δημιουργία θεσμών πολιτικής εκπροσώπησης των μεταναστών σε επίπεδο τοπικής αυτοδιοίκησης. Μόνο με την ουσιαστική συμμετοχή των μεταναστών στις τοπικές κοινωνίες θα επιτευχθεί ο σκοπός της ένταξής τους. Απαιτείται η διασύνδεση με συλλόγους μεταναστών, κοινότητες κοκ.
  2. Ενίσχυση του ρόλου της τοπικής αυτοδιοίκησης. Το ζήτημα αυτό είναι μείζον, υπό την έννοια ότι προϋποθέτει τη συναίνεση των δημοτικών αρχών και τη θέληση τους για την εμπλοκή τους και την εφαρμογή πολιτικών ενίσχυσης και ένταξης του πληθυσμού των μεταναστών (και των προσφύγων).
  3. Συνεργασία των Δήμων με τους Φορείς της Κοινωνίας των Πολιτών. Οργάνωση ενός δημόσιου διαλόγου με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς. Προϋποτίθεται η διεκδίκηση όσο το δυνατό περισσότερων κονδυλίων για τις πάσης φύσεως ανάγκες που πρέπει να καλυφθούν.
  4. Άμεση πρόσβαση στην ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και στην εκπαίδευση όλων των μεταναστών, συμπεριλαμβανομένων και των παρατύπως διαμενόντων, χωρίς γραφειοκρατικά κωλύματα. Με εκπόνηση προγραμμάτων εκμάθησης της ελληνικής γλώσσας, εκπαιδευτικών προγραμμάτων, με διαπολιτισμικές εκδηλώσεις και παρεμβάσεις, ενίσχυση των διαπολιτισμικών σχολείων κλπ.
  5. Στήριξη του άστεγου μεταναστευτικού πληθυσμού. Είμαστε αντίθετοι σε πολιτικές, όπως αυτή του Δήμου Θεσσαλονίκης, σχετικά με το Κέντρο Ημερήσιας Υποδοχής Αστέγων, η οποία οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια στην υποβάθμιση της δομής.
  6. Παροχή υπηρεσιών διαμεσολάβησης και διερμηνείας σε όλες τις υπηρεσίες των Δήμων.
  7. Ανανέωση των αδειών διαμονής/εξαρτημένη εργασία με μόνη προϋπόθεση την ύπαρξη ενεργούς σύμβασης εργασίας ή με την κάρτα ΟΑΕΔ.
  8. Δυνατότητα μεταβολής του σκοπού της άδειας διαμονής, χωρίς οποιονδήποτε περιορισμό. Και μείωση των υπερβολικά ακριβών παράβολων. Ειδικά το κόστος των παράβολων έχουν καταστήσει το κράτος εισπρακτικό μηχανισμό!
  9. Αποποινικοποίηση του αδικήματος της παράτυπης εισόδου και διαμονής στη χώρα, με κατάργηση του μέτρου της διοικητικής απέλασης λόγω έλλειψης νομιμοποιητικών εγγράφων. Να παραμείνει το συγκεκριμένο μέτρο μόνο για τους λεγόμενους «ποινικούς». Ιδιαίτερα, να προβλεφθεί ρητά η απαγόρευση της κράτησης για τις ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού των μεταναστών.
  10. Αύξηση του προσωπικού των Διευθύνσεων Αλλοδαπών και Αστικής Κατάστασης των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων. Ταυτόχρονα, απαιτείται η συνεχής και επαρκής κατάρτιση του στελεχιακού δυναμικού των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων.
  11. Βελτίωση του Αντιρατσιστικού Νόμου. Αυστηρότερη ποινικοποίηση της έκνομης δράσης με ρατσιστικό κίνητρο! Ενίσχυση των Τμημάτων Αντιρατσιστικής βίας της ΕΛ.ΑΣ. με στελεχιακό δυναμικό που θα εκπαιδεύεται και θα καταρτίζεται μέσω εκπαιδευτικών σεμιναρίων. Το δε στελεχιακό δυναμικό θα πρέπει να είναι αμετάθετο. Επίσης, προτείνουμε τη μεταφορά των τμημάτων αντιμετώπισης ρατσιστικής βίας σε αυτοτελή γραφεία, μακριά από τις Γενικές Αστυνομικές Διευθύνσεις της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης. Επιπλέον, προτείνουμε την εκπόνηση μνημονίου συνεργασίας μεταξύ της Διοίκησης (ΕΛ.ΑΣ., Εισαγγελία, Υπουργείο Δικαιοσύνης και Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη) με οργανώσεις και συλλογικότητες της κοινωνίας των πολιτών, προκειμένου να επιτευχθεί ένας επαρκής και ουσιαστικός δίαυλος επικοινωνίας, μέσω τακτικών συναντήσεων, καθώς επίσης και να επιτευχθεί μία ακριβής αποτύπωση των προβλημάτων του φαινομένου των εγκλημάτων με ρατσιστικό κίνητρο, με τη δημιουργία μίας βάσης δεδομένων στατιστικών στοιχείων. Η συγκεκριμένη πρόταση έχει ως απώτερο σκοπό την ευαισθητοποίηση της ελληνικής κοινωνίας. Επίσης, προτείνουμε την θεσμοθέτηση ειδικού Εισαγγελέα αντιμετώπισης ρατσιστικής βίας, με θητεία 3 ετών, ο οποίος θα αποκτήσει συντονιστικό ρόλο της Διοίκησης.
  12. Βελτίωση του Νόμου περί κτήσης ιθαγένειας με πολιτογράφηση. Αποσύνδεση των προϋποθέσεων κτήσης της ελληνικής ιθαγένειας για τα παιδιά που είτε γεννήθηκαν στην Ελλάδα είτε φοιτούν σε ελληνικά σχολεία, με το νομιμοποιητικό καθεστώς των γονέων τους.
  13. Παύση των αστυνομικών επιχειρήσεων/σκούπα. Συνδέονται με συστηματικές παραβιάσεις των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και εμπεδώνουν τη θεωρία της συλλογικής ευθύνης, αναπαράγοντας ρατσιστικά στερεότυπα.
  14. Μέτρα στην κατεύθυνση της άρσης της γκετοποίησης ολόκληρων περιοχών, ιδίως των μεγάλων αστικών κέντρων. Ενίσχυση των δομών Πρόνοιας. Δημιουργία πολλών μικρών ανθρώπινων υποδομών σε όλη την επικράτεια με συμμετοχή σημαντικού αριθμού μεταναστών.
  15. Στήριξη της κοινωνικής επιχειρηματικότητας των μεταναστών. Η πρόβλεψη αυτή πρέπει να συνδεθεί και με την αλλαγή των διατάξεων του Μεταναστευτικού Κώδικα (Ν.4251/2014) που αφορούν στην απόκτηση άδειας διαμονής/ανεξάρτητη οικονομική δραστηριότητα. Πρέπει να απλοποιηθεί η διαδικασία απόκτησης της συγκεκριμένης άδειας διαμονής.

 13.9.4. Οι προτάσεις μας για το προσφυγικό

  1. Κατάργηση της συμφωνίας ΕΕ-Τουρκίας.
  2. Κατάργηση του κανονισμού «Δουβλίνο ΙΙΙ». Αντικατάστασή του από ένα μόνιμο μηχανισμό μετεγκατάστασης (relocation) αιτούντων άσυλο, δεσμευτικό για όλα τα κράτη-μέλη της ΕΕ.
  3. Όχι στο χτίσιμο τειχών και στα κλειστά σύνορα. Θέσπιση νόμιμων και ασφαλών διαύλων μετανάστευσης. Η πολιτική των κλειστών συνόρων οδηγεί στο θάνατο χιλιάδων ανθρώπων!
  4. Εκπόνηση ενός δίκαιου, αποτελεσματικού και ορθολογικού συστήματος υποδοχής, απονομής διεθνούς προστασίας και ενταξιακών πολιτικών (Ενιαίο Ευρωπαϊκό Σύστημα Ασύλου), το οποίο θα έχει τη δυναμικότητα να διαχειριστεί σε εύλογο χρόνο την καταγραφή και εξέταση των αιτημάτων ασύλου. Βάση αυτού του συστήματος θα μπορούσε να είναι το Παγκόσμιο Σύμφωνο για τους Πρόσφυγες, που υιοθετήθηκε από την Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, τον Δεκέμβριο του 2018 και στοχεύει στη βελτίωση της παγκόσμιας διαχείρισης της προσφυγικής κρίσης. Το εν λόγω Σύμφωνο, μαζί με το Παγκόσμιο Σύμφωνο για την Μετανάστευση (βλ. παρακάτω) και τη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης πρέπει να εφαρμοστούν άμεσα και να αποτελέσουν το πλέγμα για την προάσπιση των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.
  5. Δίκαιη κατανομή των προσφύγων (αιτούντων άσυλο και αναγνωρισμένων προσφύγων) στα κράτη-μέλη της ΕΕ (Relocation Program) και επιμερισμός ευθύνης για τη συνολική προστασία τους. Βάση ενός τέτοιου επιμερισμού ίσως να είναι και η συμμετοχή της κάθε χώρας στο ΑΕΠ της ΕΕ. Προϋπόθεση, φυσικά, αποτελεί η κατάργηση του Κανονισμού «Δουβλίνο ΙΙΙ».
  6. Βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης/αποσυμφόρηση των νησιών/ που θα είναι συμβατές με το διεθνές δίκαιο. Δημιουργία υποδομών σε όλη την επικράτεια. Ανοιχτές δομές φιλοξενίας για τους νεοεισερχόμενους, οι οποίοι θα φιλοξενούνται μόνο μέχρι την ολοκλήρωση των βασικών και αρχικών διατυπώσεων (δήλωση βούλησης για υποβολή αιτήματος παροχής διεθνούς προστασίας, προκαταγραφή κλπ.) και κατάργηση των ειδικών κέντρων κράτησης. Παράλληλα, αξιοποίηση όλων των ευρωπαϊκών πόρων για την φιλοξενία των προσφύγων σε διαμερίσματα. Επιπλέον, απόδοση κινήτρων για ανάπτυξη συνεργασίας των Δήμων με Φορείς της Κοινωνίας των Πολιτών, προκειμένου να δημιουργηθούν μικρές υποδομές που θα εξασφαλίζουν την ανθρώπινη διαβίωση των προσφύγων.
  7. Απορρόφηση των διαθέσιμων ευρωπαϊκών πόρων του Ευρωπαϊκού Ταμείου Μετανάστευσης και Ένταξης που παραμένουν αναξιοποίητοι λόγω των κάκιστων κυβερνητικών χειρισμών. Αυτό επιτυγχάνεται μόνο με την ανάδειξη της ευρωπαϊκής διάστασης του προσφυγικού ζητήματος.
  8. Υποστήριξη των Δήμων που ενσωματώνουν τον προσφυγικό πληθυσμό. Βάση αυτού, μπορεί να είναι το μοντέλο που εφαρμόστηκε στην Ιταλία (ιδίως στη Νότια), σύμφωνα με το οποίο η κεντρική πολιτική ηγεσία παρείχε κίνητρα στους Δήμους που εφάρμοσαν μοντέλο πολιτικών φιλοξενίας, παροχής πρωτογενούς βοήθειας και, σε δεύτερη φάση, της ένταξης των προσφύγων.
  9. Ουσιαστική ενσωμάτωση των παιδιών προσφύγων στα σχολεία. Βασικός στόχος πρέπει να είναι η ομαλή ένταξη των παιδιών στις τοπικές κοινωνίες.
  10. Κατάργηση όλων των στρατιωτικών επιχειρήσεων στη Μεσόγειο και στο Αιγαίο και απαγόρευση των επανοπροωθήσεων, όπου λαμβάνουν χώρα και ευθύνονται για τον θάνατο χιλιάδων προσφύγων. Αντίθετα, ενίσχυση των αποστολών διάσωσης στη θάλασσα.
  11. Προστασία των προσφύγων από τη στυγνή εργασιακή εκμετάλλευση που υφίστανται. Ταυτόχρονα, πρόβλεψη για άμεση πρόσβαση στην αγορά εργασίας. Δημιουργία ενός πανευρωπαϊκού οργανισμού, τύπου ΟΑΕΔ. Νομοθετική πρόβλεψη, με οδηγία της ΕΕ για νόμιμη απασχόληση (ένσημα), κίνητρα στους εργοδότες προκειμένου να μην καταφεύγουν στην επιβολή μαύρης εργασίας και καθιέρωση μισθού ίσου με τις απολαβές του ανειδίκευτου εργάτη/εργαζομένου.
  12. Ενίσχυση του ρόλου διεθνών και εγχώριων οργανισμών, φορέων της κοινωνίας των πολιτών, στη διαχείριση του προσφυγικού ζητήματος, καθώς διαθέτουν την εμπειρία και το κατάλληλο στελεχιακό δυναμικό για την αντιμετώπιση προβλημάτων. Στενή συνεργασία των εν λόγων φορέων με τις αρμόδιες κρατικές Αρχές και υπηρεσίες, καθώς και τους Δήμους σε όλη την ελληνική επικράτεια.
  13. Άμεση και χωρίς γραφειοκρατικές διατυπώσεις πρόσβαση στην ιατροφαρμακευτική περίθαλψη. Το νομοθετικό πλαίσιο που υιοθετήθηκε από τη σημερινή κυβέρνηση αποφέρει τα ακριβώς αντίθετα αποτελέσματα, τόσο στον τομέα της υγείας όσο και σε αυτόν της εργασίας!
  14. Στήριξη του άστεγου πληθυσμού των προσφύγων, με ενίσχυση των δομών αστεγίας (Κέντρα Ημερήσιας Υποδοχής και Υπνωτήρια).
  15. Ενίσχυση και ικανή στελέχωση, σε έμψυχο δυναμικό, των Υπηρεσιών Ασύλου και σε υλικοτεχνική υποδομή. Υπαγωγή στα ΠΓΑ και των παλιών υποθέσεων παροχής ασύλου, τα οποία εκκρεμούν επί 5 και πλέον χρόνια. Επιπλέον, εκπόνηση εκπαιδευτικών και ενισχυτικών σεμιναρίων των στελεχών των ΠΓΑ σχετικά με ζητήματα του πεδίου, σύμφωνα με την ισχύουσα διεθνή νομοθετική και νομολογιακή πρακτική.
  16. Απαγόρευση κράτησης αιτούντων άσυλο μόνο εκ του λόγου της εισόδου στη χώρα ελλείψει νομιμοποιητικών εγγράφων. Αναφορικά, λοιπόν, με το πεδίο τόσο το προσφυγικό όσο και το μεταναστευτικό δεν πρέπει να εστιάζουμε στις χείριστες συνθήκες κράτησης που επικρατούν στα σωφρονιστικά καταστήματα της χώρας αλλά στο πώς θα συνδράμουμε στην κατάργηση της κράτησης για τους πρόσφυγες και στους μετανάστες που συλλαμβάνονται ελλείψει νομιμοποιητικών εγγράφων.

13.10. Η κλιματική κρίση υποβαθμίζει τα ανθρώπινα δικαιώματα

Η δραματική προειδοποίηση του ΟΗΕ για εκατομμύρια πρόσφυγες λόγω κλιματικής αλλαγής, αρχές Ιανουαρίου του 2020, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου και βάζει τις χώρες μπροστά στην ανάγκη προετοιμασίας για την αντιμετώπιση αυτών των ροών. Επίσης, είναι και μια περαιτέρω απόδειξη ότι οι προσφυγικές μετακινήσεις και το ευρύτερο θέμα των μεταναστευτικών πληθυσμών είναι μια παγκόσμια πρόσκληση που δεν μπορεί να περιοριστεί σε λίγες χώρες.

Η κλιματική αλλαγή υπολογίζεται ότι μεταξύ 2030 και 2050 θα προκαλέσει 250.000 θανάτους σύμφωνα με την ΠΟΥ. Επομένως είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ανθρωπιστική κρίση καθώς μία σειρά παραβιάσεων ανθρώπινων δικαιωμάτων έρχονται ως απότοκο των αλλαγών στο κλίμα. Η καταναγκαστική μετακίνηση λόγω των επιπτώσεων της κλιματικής κρίσης δύναται να δημιουργήσει το μεγαλύτερο προσφυγικό κύμα στην ιστορία της ανθρωπότητας στο όχι και πολύ μακρινό μέλλον.

Οι επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης αφορούν σε μια σειρά δικαιωμάτων τα οποία πλήττονται. Το δικαίωμα στη ζωή, στη στέγαση, στην υγεία, στην ασφάλεια. Επιπλέον οι συνέπειες αυτές έχουν μία «ιδιαίτερη» σχέση με ευάλωτες ανθρώπινες κοινότητες οι οποίες ήδη μειονεκτούν και υφίστανται διακρίσεις. Έτσι οι αναπτυσσόμενες χώρες υφίστανται πολλαπλάσια τον αντίκτυπο της κλιματικής αλλαγής από τις αναπτυγμένες, οι φτωχές κοινότητες βιώνουν έτσι κι αλλιώς την κατάρρευση του περιβάλλοντος και πλήττονται από  τη  ρύπανση της ατμόσφαιρας πιο έντονα από άλλες ομάδες πιο προνομιούχες, οι αυτόχθονες πληθυσμοί που ζουν σε εύθραυστα οικοσυστήματα επηρεάζονται άμεσα ακόμη και από μικρές αλλαγές, οι γυναίκες και τα παιδιά είναι τα πρώτα θύματα της κλιματικής αστάθειας σε συνδυασμό πάντα με την κοινωνική τους περιθωριοποίηση.

Επομένως, η κλιματική κρίση κλιμακώνει τις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και μεγεθύνει τις κοινωνικές ανισότητες. Και μιλάμε για παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων διότι όλα τα παραπάνω δεν είναι συνέπεια φυσικών καταστροφών αλλά ανθρωπογενούς δράσης και η μη αντιμετώπισή τους σχετίζεται με την απουσία πολιτικής βούλησης σε πλανητικό επίπεδο και με τα τεράστια οικονομικά συμφέροντα.

13.11. Έλεγχος της αστυνομικής βίας

Τα πολλαπλά κρούσματα αστυνομικής βίας δεν μπορούν να εξακολουθούν να αποκαλούνται «μεμονωμένα περιστατικά» και να αντιμετωπίζονται ως τέτοια. Συνιστούν κατάφορη παραβίαση ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο κατάχρησης εξουσίας. Έχουμε γίνει μάρτυρες τόσο σφοδρής και ωμής αστυνομικής βίας, η οποία συχνά αγγίζει τα όρια του βασανισμού καθώς έχει χαρακτηριστικά απάνθρωπης και ταπεινωτικής μεταχείρισης. Όσο δεν λειτουργεί ένας αποτελεσματικός μηχανισμός ελέγχου και αντιμετώπισης αυτών των παραβιάσεων, η ατιμωρησία που επικρατεί θα τροφοδοτεί τον φαύλο κύκλο της αστυνομικής βίας. Η αστυνομία δεν πρέπει να τελεί σε καθεστώς νομικής ασυλίας αλλά να λειτουργεί σύννομα και σε συνεχή λογοδοσία για τα πεπραγμένα της. Ανεξάρτητες αρχές πρέπει να επιτηρούν την παραπάνω διαδικασία.

Οι δεκάδες καταδίκες της χώρας μας από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΕΔΑΔ) σε περιπτώσεις καταγγελίας για αστυνομική βία, αυθαιρεσία και εξευτελιστική συμπεριφορά και το οικονομικό κόστος των προστίμων που τις συνοδεύουν καθώς επίσης η ντροπιαστική τρίτη θέση που κατέχει η Ελλάδα, στις 27 χώρες της ΕΕ, σε καταδίκες για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων (894 καταδίκες από την ίδρυση του Ευρωδικαστηρίου το 1959 ως το 2018) δεν έχουν δυστυχώς συμβάλει στην αλλαγή της κατάστασης.

Ζητάμε από την πολιτεία να προστατέψει το δικαίωμα των πολιτών στη ζωή, την ασφάλεια και την αξιοπρέπεια, ως οφείλει και όπως υπαγορεύεται τόσο από την εθνική νομοθεσία και το Σύνταγμα όσο και από το διεθνές δίκαιο. Αυτό σημαίνει την άμεση, ανεξάρτητη και αμερόληπτη έρευνα στις περιπτώσεις άσκησης απρόκλητης βίας από τα σώματα ασφαλείας και τη συνεπαγόμενη τιμωρία των δραστών. Στοιχειώδεις, αυτονόητες λειτουργίες μιας δημοκρατίας.

13.12. Σεβασμός των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων στην ΕΕ

Πρέπει να τηρήσουμε όλες τις υποσχέσεις που θεωρητικά απορρέουν από το ευρωπαϊκό όραμα για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Αυτό συνεπάγεται ισχυρή δέσμευση στις αρχές του ανθρωπισμού, της αμεροληψίας, της ανεξαρτησίας και της ουδετερότητας.

Η ΕΕ πρέπει να υπερασπιστεί σθεναρά το κράτος δικαίου, την ελευθερία και τα ανθρώπινα δικαιώματα, συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών, οικονομικών, περιβαλλοντικών δικαιωμάτων εντός και εκτός των συνόρων της. Θα πρέπει να καταπολεμήσει την έμφυλη βία, όπως ορίζεται στις πολιτικές της για την πρόληψη και την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών και της ενδοοικογενειακής βίας.

Είμαστε αποφασισμένοι/ες να εξασφαλίσουμε ίση αμοιβή για ίση εργασία. Όλες οι ευρωπαϊκές χώρες πρέπει να εφαρμόσουν τη σύμβαση της Κωνσταντινούπολης ως ζήτημα προτεραιότητας.

Θέλουμε επίσης όλες οι πολιτικές και οι υπηρεσίες να αναγνωρίσουν την πραγματική πολυμορφία των πολιτών. Δεν μπορούμε να δεχτούμε διακρίσεις με βάση το φύλο ή τον σεξουαλικό προσανατολισμό, το χρώμα, την εθνότητα ή τη θρησκεία. Οι πολιτικές για τα ίσα δικαιώματα, την αναγνώριση και την προώθηση της ποικιλομορφίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο πρέπει να αποτελούν παράδειγμα για τους πολίτες και όλα τα κράτη μέλη.

Η ΕΕ καλείται να χρησιμοποιήσει ισχυρότερα εργαλεία, συμπεριλαμβανομένης της ανάληψης νομικών μέτρων, για να παρέμβει όταν υπονομεύονται βασικές ευρωπαϊκές αξίες. Ζητούμε έναν δεσμευτικό και ολοκληρωμένο μηχανισμό για την παρακολούθηση της κατάστασης της δημοκρατίας, του κράτους δικαίου, και των θεμελιωδών δικαιωμάτων στα κράτη μέλη. Αυτό θα πρέπει να συμπληρωθεί με πολιτικό διάλογο, άμεση παρέμβαση σε περίπτωση σοβαρών παραβιάσεων και, αν χρειαστεί, επαρκείς κυρώσεις.

Το πεδίο εφαρμογής του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων θα πρέπει να επεκταθεί, ώστε να εφαρμόζεται άμεσα σε όλες τις περιοχές και τα κράτη μέλη και να ενισχυθεί η δυνατότητα αποτελεσματικής προστασίας στους μεμονωμένους πολίτες. Θέλουμε να εισαχθεί το δικαίωμα στην έκτρωση στον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων. Η ΕΕ πρέπει να επιταχύνει την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΕΣΔΑ) και τα κράτη μέλη την ένταξη τους στο Ευρωπαϊκό Γραφείο Δημόσιου Εισαγγελέα (European Public Prosecutor Office-EPPO). Οι πολίτες και οργανώσεις θα πρέπει να έχουν πρόσβαση στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο όταν θίγονται άμεσα από παραβίαση κράτους μέλους ή οργάνου της ΕΕ.

Η ΕΕ πρέπει να χρησιμοποιήσει ισχυρότερα εργαλεία, συμπεριλαμβανομένης της ανάληψης νομικών μέτρων, για να παρεμβαίνει όταν υπονομεύονται βασικές ευρωπαϊκές αξίες. Ζητούμε έναν δεσμευτικό και ολοκληρωμένο μηχανισμό για την παρακολούθηση της κατάστασης της δημοκρατίας, του κράτους δικαίου και των θεμελιωδών δικαιωμάτων στα κράτη μέλη. Αυτό θα πρέπει να συμπληρωθεί με πολιτικό διάλογο, άμεση παρέμβαση σε περίπτωση σοβαρών παραβιάσεων και, όποτε χρειάζεται, με επαρκείς κυρώσεις. Σε περίπτωση που δεν διασφαλίζεται το κράτος δικαίου, οι εθνικές κυβερνήσεις θα μπορούν να παρακάμπτονται για την παροχή ευρωπαϊκής χρηματοδότησης απευθείας σε τοπικές αρχές και οργανισμούς.

Θέλουμε έναν αυστηρό θεσμικό έλεγχο των κονδυλίων της ΕΕ για την πρόληψη της διαφθοράς.

Θέλουμε να εγκαθιδρύσουμε ένα πλαίσιο αξιών για την υποστήριξη της κοινωνίας των πολιτών και την προώθηση των βασικών ευρωπαϊκών ιδεωδών.

 

14. Υγεία

14.1. Συνδέουμε την υγεία με την πρόληψη και την ποιότητα ζωής

Εμείς οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ έχουμε όραμα για την υγεία, τις αξίες και αρχές που διέπουν τις προτάσεις μας, όπως και γενικές κατευθυντήριες γραμμές για την προστασία και την προώθηση της υγείας, τη θεραπεία, την αποκατάσταση και την υποστήριξη των ασθενών και των οικογενειών τους.

Αυτό γίνεται στο πλαίσιο μιας νέας, συνολικής προσέγγισης για την αξιολόγηση του αντίκτυπου της οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής στην υγεία και για δράση σε διεθνές, εθνικό, περιφερειακό, τοπικό και προσωπικό επίπεδο.

Πρόθεσή μας είναι να χρησιμοποιήσουμε τις προτάσεις μας ως μέσο προσέγγισης των υπευθύνων λήψης αποφάσεων σε όλους τους τομείς και μιας ευρείας ομάδα ενδιαφερομένων, προκειμένου να συζητήσουμε τις προκλήσεις για την υγεία, ιδίως εκείνους τους παράγοντες που προκαλούν ή εντείνουν τις ανισότητες στην υγεία, και από κοινού, να βρούμε τρόπους ενεργοποίησης για την αντιμετώπιση των προβλημάτων.

14.2. Έχουμε όραμα για την υγεία

Κάθε άνθρωπος που ζει στην ελληνική επικράτεια θα έχει το δικαίωμα να απολαμβάνει το υψηλότερο εφικτό επίπεδο σωματικής, ψυχικής και κοινωνικής υγείας, άσχετα από την εθνικότητα, το φύλο, την ηλικία, τη θρησκεία ή το εισόδημά του. Αναγνωρίζουμε ότι η υγεία δεν είναι απλά η απουσία αρρώστιας ή αναπηρίας, αλλά, όπως ορίζει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, η κατάσταση πλήρους σωματικής, ψυχολογικής και κοινωνικής ευεξίας.

Επομένως, η πολιτεία θα εγγυάται σε όλους καλή ποιότητα ζωής, βασισμένη στην οικονομική, κοινωνική και οικολογική βιωσιμότητα, και σε κατάλληλες δημόσιες υπηρεσίες. Η πολιτική υγείας θα ασχολείται με το πλήθος των παραγόντων που επιδρούν στην υγεία, όπως το περιβάλλον και οι συνθήκες στις οποίες κανείς ζει, εργάζεται, εκπαιδεύεται, ψυχαγωγείται και αναπαύεται, ο τρόπος ζωής του, το επίπεδο των υγειονομικών υπηρεσιών και ο βαθμός πρόσβασής του σε αυτές.

Κάθε τόπος θα προσφέρει ένα όμορφο και υγιεινό περιβάλλον που θα προάγει την υγεία και θα ενθαρρύνει και θα υποστηρίζει τη συμμετοχή στη λήψη αποφάσεων για το μέλλον.

14.3. Έχουμε Αξίες και Αρχές

14.2.1. Ισότητα στην υγεία

Το προσδόκιμο ζωής στην Ελλάδα είναι ελαφρώς υψηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο αλλά, όπως συμβαίνει με τις περισσότερες χώρες, υπάρχουν ανισότητες μεταξύ των κοινωνικοοικονομικών ομάδων. Αυτές προκαλούνται από τις συνθήκες στις οποίες ζει κανείς, όπως και  το εισόδημα που απολαμβάνει, την εκπαίδευσή του, αν έχει εργασία ή όχι, το είδος της εργασίας του, το αν αυτή είναι πλήρους απασχόλησης κ.λπ. Σε ηλικία 30 ετών, οι Έλληνες με το υψηλότερο μορφωτικό επίπεδο αναμένουν να ζήσουν έξι χρόνια περισσότερο από όσους έχουν το χαμηλότερο επίπεδο εκπαίδευσης. Οι άνεργοι και όσοι έχουν χαμηλό εισόδημα έχουν υψηλότερα ποσοστά θνησιμότητας και νοσηρότητας και χειρότερη πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη από τους πιο ευνοημένους συμπολίτες τους. Οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ θα προσπαθούν να αντιμετωπίσουν τέτοιες ανισότητες στην υγεία, οι οποίες είναι άδικες και μπορούν να αποφευχθούν. Θεωρούμε ότι κάθε άνθρωπος έχει το δικαίωμα να απολαμβάνει το υψηλότερο εφικτό επίπεδο σωματικής και ψυχικής υγείας.

14.2.2. Προαγωγή της υγείας και πρόληψη ασθενειών 

Οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ δίνουν έμφαση σε προγράμματα που δημιουργούν περιβάλλοντα και συνθήκες για υγιή διαβίωση. Στοχεύουν να αναπτύξουν κοινότητες όπου δημόσια κτίρια και χώροι, σπίτια και θέσεις εργασίας, εκπαίδευσης και ψυχαγωγίας, προάγουν την υγεία και την ευημερία. Ενδυναμώσουν τα άτομα και τις κοινότητες στο να επιλέξουν υγιεινό τρόπο ζωής (σωστή διατροφή, σωματική άσκηση, αποφυγή του καπνίσματος και της χρήσης εθιστικών ουσιών, κ.λπ.) ώστε να μειώνουν τον κίνδυνο ανάπτυξης χρόνιων ασθενειών και άλλων νοσημάτων.

14.2.3. Καθολική πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη

Η κατάλληλη υγειονομική περίθαλψη πρέπει να είναι διαθέσιμη σε όλους, όταν τη χρειάζονται, όπου τη χρειάζονται και χωρίς να πληρώνουν στο σημείο πρόσβασης.

14.2.4. Προστασία του περιβάλλοντος

Διεκδικούμε υγεία για όλους από τη βρεφική ηλικία μέχρι την υγιή τρίτη ηλικία μέσα από ολοκληρωμένες στρατηγικές για την προστασία και βελτίωση του περιβάλλοντας όπου ζουν, εργάζονται, εκπαιδεύονται, ψυχαγωγούνται και αναπαύονται, και όπου ο πιο υγιεινός τρόπος ζωής θα βοηθήσει και τον πλανήτη.

14.2.5. Μεσοπρόθεσμος και μακροπρόθεσμος προγραμματισμός

Μία κυβερνητική τετραετία δεν αρκεί για να επιφέρει μόνιμες αλλαγές στην υγεία του πληθυσμού.  Πιστεύουμε στον μεσοπρόθεσμο και μακροπρόθεσμο προγραμματισμό για την υγεία, και στην ανάγκη για ένα ολοκληρωμένο και διατομεακό σχέδιο για την ισότητα στην υγεία και την υγειονομική περίθαλψη, με σαφείς στόχους και προτεραιότητες, καθορισμό αρμοδιοτήτων και πρόβλεψη για συνεχή παρακολούθηση και αξιολόγηση.

14.2.6. Ευρεία συμμετοχή στη λήψη αποφάσεων

Πιστεύουμε στην ευρεία συμμετοχή στη λήψη αποφάσεων σε διεθνές, εθνικό, περιφερειακό, τοπικό και προσωπικό επίπεδο σε όλους τους τομείς της ζωής. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για θέματα υγείας και για τις υγειονομικές και κοινωνικές υπηρεσίες.

14.2.7. Σωστή πληροφόρηση

Χρειάζεται σωστή πληροφόρηση για την ανάπτυξη πολιτική υγείας, όπως και για την αξιολόγηση των όποιων λαμβανόμενων μέτρων. Αυτή περιλαμβάνει όχι μόνο τα διεθνώς συγκρίσιμα στατιστικά στοιχεία, την πληροφόρηση για τους διατιθέμενους πόρους, κλπ., αλλά και πληροφορίες για τον αντίκτυπό τους στην ευημερία του πληθυσμού.

14.3. Οι κατευθυντήριες γραμμές για δράση

14.3.1. Απαραίτητες προϋποθέσεις:

  • Προτεραιότητα στην έρευνα που θα υποστηρίζει την πολιτική υγείας, με έμφαση στις ανισότητες στην υγεία.
  • Διατομεακό συμβούλιο υγείας για να διασφαλιστεί μια συντονισμένη προσέγγιση ολόκληρης της κυβέρνησης (whole-of-government approach)
  • Επεξεργασία και εφαρμογή ολοκληρωμένης στρατηγικής πρόληψης ασθενειών, προαγωγή της υγείας και μείωση των ανισοτήτων στην υγεία, με έμφαση στη βελτίωση της κοινωνικής συνοχής, της καθημερινής ποιότητας ζωής, του εργασιακού περιβάλλοντος και της διατροφής, όπως και δράσεις για την αντιμετώπιση των κοινωνικών παραγόντων που επιδρούν αρνητικά στην υγεία (ανεργία, φτωχοποίηση, κοινωνικός αποκλεισμός, εργατικά ατυχήματα, κ.λπ.). Είναι ευρέως αποδεκτό πλέον ότι μια τέτοια στρατηγική θα βελτίωνε την υγεία των πολιτών και θα συνέβαλε στη μείωση των ασθενειών, ιδιαίτερα των χρόνιων, και των πρόωρων θανάτων, βελτιώνοντας παράλληλα τα δημόσια οικονομικά μέσω της επακόλουθης μείωσης των δαπανών των ασφαλιστικών συστημάτων.
  • Ταχεία ολοκλήρωση του Άτλαντα Υγείας και Πρόνοιας ώστε να γίνει εργαλείο προγραμματισμού για την ορθολογική διανομή υπηρεσιών υγείας και πρόνοιας.
  • Σύνταξη τοπικού «Προφίλ Υγείας». Το Προφίλ αυτό θα πρέπει να περιγράφει σε συντομία, ανά Δήμο / Περιφέρεια, τα παρακάτω:
  • το περιβάλλον και πιθανόν κινδύνους για την υγεία
  • τοπικές οικονομικές δραστηριότητες και ευκαιρίες για ανάπτυξη
  • κοινωνικές, πολιτιστικές και άλλες δραστηριότητες
  • υγειονομικές και κοινωνικές υπηρεσίες
  • το επίπεδο υγείας του πληθυσμού, με έμφαση σε παιδιά, ηλικιωμένους και τυχόν μετανάστες
  • κοινωνικό-οικονομικές ανισότητες στην υγεία
  • πιθανούς τοπικούς πόρους για την προαγωγή της υγείας και την πρόληψη των ασθενειών
  • Υποστήριξη του Ελληνικού Διαδημοτικού Δικτύου Υγιών Πόλεων. Έχει ως μέλη του περισσότερες από 270 πόλεις (που καλύπτουν το 80% του ελληνικού πληθυσμού), οι οποίες εργάζονται για την υλοποίηση των στόχων του ΟΗΕ για την αειφόρο ανάπτυξη και ειδικότερα εκείνων που αφορούν την υγεία και την ευημερία.
  • Δημόσια συζήτηση για το γεγονός ότι οι δαπάνες για την υγεία δεν αποτελούν περιττή οικονομική επιβάρυνση αλλά εργαλείο για βιώσιμη ανάπτυξη.

14.3.2. Προτεραιότητα στην αντιμετώπιση των ανισοτήτων:

  • Συμμετοχή πανεπιστημίων και ερευνητικών κέντρων στη μελέτη σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο των ανισοτήτων στην υγεία
  • Εθνικά και τοπικά δεδομένα που αντικατοπτρίζουν τα κοινωνικοοικονομικά χαρακτηριστικά
  • Προσέγγιση «ολόκληρης της κυβέρνησης» – βλ. παραπάνω σχετικά με στρατηγικό σχέδιο
  • Κατάρτιση των εργαζομένων στον τομέα της υγείας και της κοινωνικής πρόνοιας σχετικά με την ανισότητα στην υγεία
  • Στήριξη των παιδιών και των οικογενειών τους σε ευπαθείς ομάδες (προσπελάσιμη ημερήσια φροντίδα για νήπια, πρόσθετη εκπαιδευτική και κοινωνική υποστήριξη για παιδιά νηπιαγωγείου και δημοτικού κ.λπ.)
  • Αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των υφιστάμενων μηχανισμών οικονομικής στήριξης ευπαθών ομάδων
  • Εξέταση της πιθανότητας παροχής ενός ελάχιστου εισοδήματος.

 

14.4. Πρόληψη ασθενειών και προαγωγή της υγείας

Το προσδόκιμο ζωής στην Ελλάδα (81.4 έτη το 2017) υπερβαίνει τον μέσο όρο της ΕΕ, ωστόσο αυξάνεται με πιο αργό ρυθμό σε σύγκριση με πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες, εν μέρει λόγω της έλλειψης έμφασης στην προαγωγή της υγείας. Το ποσό που δαπανάται για την προληπτική υγειονομική περίθαλψη και την προαγωγή της υγείας είναι μόλις 1,3% των δαπανών για την υγεία,  ή 20 ευρώ / άτομο σε σύγκριση με το μέσο όρο της ΕΕ των 89 ευρώ / άτομο.

Ο καρκίνος και οι καρδιαγγειακές παθήσεις ευθύνονται για το 65% των θανάτων στη χώρα μας.  Παρά την υψηλή ποιότητα των φρούτων και των λαχανικών μας, μόνο το 50% των ενηλίκων αναφέρουν ότι τρώνε φρούτα κάθε μέρα και μόνο το 60% τρώνε λαχανικά. Υπάρχουν υψηλά ποσοστά υπέρβαρων ή παχύσαρκων ατόμων και το δεύτερο υψηλότερο ποσοστό καπνιστών στην Ευρώπη. Περίπου το ένα πέμπτο του συνόλου των θανάτων το 2017 οφειλόταν στο κάπνισμα (άμεσος ή δευτερεύων καπνός). Η χώρα μας έχει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά θανάτων από ατυχήματα στον δρόμο στην ΕΕ, και αυτοί που πεθαίνουν στον δρόμο είναι κυρίως νέοι. Πολλοί από αυτούς τους θανάτους θα μπορούσαν να αποφευχθούν ή να καθυστερήσουν.

  • Είναι απαραίτητη η επείγουσα ανάπτυξη των Υπηρεσιών Δημόσιας Υγείας και ο συντονισμός τους με την πρωτοβάθμια υγειονομική περίθαλψη (βλ. παρακάτω).
  • Η νομοθεσία για την απαγόρευση του καπνίσματος σε δημόσιους χώρους πρέπει να εφαρμόζεται αυστηρά, οι καπνιστές πρέπει να έχουν υποστήριξη για να σταματήσουν το κάπνισμα και οι νέοι πρέπει να παροτρύνονται να μην το ξεκινήσουν.
  • Πρέπει να αναπτυχθούν προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου (population screening) και προγράμματα για την ενθάρρυνση του υγιεινού τρόπου ζωής για την πρόληψη των μη μεταδοτικών ασθενειών.
  • Προαγωγή της σωματικής άσκησης για όλες τις ηλικίες.
  • Καλύτερη ενημέρωση για υγιεινή διατροφή, προώθηση βιολογικών προϊόντων σε σχολεία, παιδικούς σταθμούς και κυλικεία, οργάνωση λαϊκών αγορών όπου οι βιοκαλλιεργητές μπορούν να πωλούν τα προϊόντα τους σε προσιτές τιμές, παροχή δυνατοτήτων για βιολογικά και χορτοφαγικά μενού στους χώρους μαζικής εστίασης.
  • Ενθάρρυνση της μεσογειακής διατροφής σε δημόσιες υπηρεσίες όπως σχολεία, πανεπιστήμια και νοσοκομεία, αλλά και σε ιδιωτικές επιχειρήσεις. Φροντίδα ώστε τα φρούτα και τα λαχανικά να είναι τοπικά προσβάσιμα και σε προσιτές τιμές, ιδιαίτερα σε μειονεκτούσες περιοχές.
  • Οι υγιεινές συνθήκες εργασίας έχουν κεντρική σημασία για τους εργαζομένους, όμως στη χώρα μας υπάρχει έλλειψη ενός συστήματος αξιολόγησης, διάγνωσης και καταγραφής των επαγγελματικών ασθενειών. Όλες οι δημόσιες υπηρεσίες και ιδιωτικές εταιρείες οφείλουν να δίνουν έμφαση στις συνθήκες εργασίας του προσωπικού τους και οι ελεγκτικοί μηχανισμοί του κράτους να εξασφαλίζουν τη μετουσίωσή της σε αποτελεσματικά μέτρα στον χώρο εργασίας. Ιδιαίτερη προσοχή θα δοθεί στην κατάσταση των ηλικιωμένων εργαζομένων και των ΑμεΑ.
  • Ίδρυση μηχανισμού σχεδιασμού της Προληπτικής Αγωγής, ελέγχου του αποτελέσματος και καταγραφής των στατιστικών.

14.5. Περιβαλλοντικά μέτρα

Η ατμοσφαιρική ρύπανση εξακολουθεί να αποτελεί αιτία ανησυχίας. Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος εκτιμά ότι το 2015 περίπου 12.000 πρόωροι θάνατοι στην Ελλάδα οφείλονται σε αιτίες που σχετίζονται με αυτήν ενώ υπάρχουν συνεχείς παραβιάσεις των προτύπων ποιότητας του αέρα που έχουν σοβαρές αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία. Η διαχείριση των αποβλήτων είναι ένα άλλο σοβαρό ζήτημα που πλήττει την υγεία, όπως και ο υπερβολικός θόρυβος από αεροσκάφη, τρένα και αυτοκίνητα. Από την άλλη πλευρά, περισσότερο από το νερό του 95% των παραλιών θεωρείται εξαιρετικής ποιότητας και το 2017 σε καμία το νερό δεν θεωρήθηκε κακής ποιότητας. Πολλά ακόμη πρέπει να γίνουν σχετικά με τους αστικούς χώρους πρασίνου. Για παράδειγμα, ο ΠΟΥ προτείνει 9 τετραγωνικά μέτρα ανά κάτοικο, ενώ εκτιμάται ότι οι Αθηναίοι έχουν λιγότερα από ένα.

Επομένως, προτείνουμε:

  • Μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης.
  • Καθαρό νερό από τη βρύση. Είναι η πρώτη ανάγκη για την υγεία, και αποτελεί δικαίωμα κάθε πολίτη. Παροχή πόσιμου νερού σε δημόσια κτίρια και πλατείες.
  • Εγκαθίδρυση δικτύου πιστοποιημένων εργαστηρίων που θα πραγματοποιούν συστηματικές μετρήσεις συγκέντρωσης βαρέων μετάλλων και άλλων ρυπογόνων ουσιών στο νερό, το έδαφος και τον αέρα.
  • Προκειμένου να μειωθούν τα ατυχήματα στο δρόμο, προτείνουμε εφαρμογή μειωμένων ορίων ταχύτητας σε κατοικημένες περιοχές, εφαρμογή της απαγόρευσης της παράνομης στάθμευσης, συντήρηση του οδικού δικτύου σε καλή κατάσταση, μείωση της οδήγησης υπό την επήρεια οινοπνεύματος και της χρήσης κινητών τηλεφώνων κατά την οδήγηση, κ.λπ.
  • Ύπαρξη ασφαλών πεζοδρόμων και ποδηλατοδρόμων με καλό φωτισμό, που θα ενθαρρύνει το περπάτημα και τη χρήση ποδηλάτου για τις καθημερινές μετακινήσεις συμβάλλοντας σε καλύτερη υγεία.
  • Προώθηση της χρήσης μέσων μαζικής μεταφοράς, και ανάπτυξη πράσινων χώρων αναψυχής, χώρων άθλησης, κ.λπ., που θα ενθαρρύνουν τη σωματική άσκηση.
  • Προστασία του πρασίνου, δημιουργία πάρκων και φύτευση δένδρων και λουλουδιών σε αστικές περιοχές, που βοηθούν στη βελτίωση της ποιότητας του αέρα, στην αντιμετώπιση των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής και στην τόνωση της ψυχικής υγείας.
  • Παρεμβάσεις για λογικά όρια στην ισχύ των ραδιοτηλεοπτικών πομπών και εφαρμογή μέτρων προφύλαξης κοντά στις γραμμές υψηλής τάσης της ΔΕΗ.
  • Ενημέρωση και προστασία από την έκθεση σε καρκινογόνους παράγοντες.
  • Πράσινες προμήθειες στο Δημόσιο.

14.6. Σύστημα υπηρεσιών υγείας

Οι υπηρεσίες υγείας πρέπει να επικεντρώνονται στις ανάγκες των ασθενών και των οικογενειών τους και όχι στις ανάγκες του συστήματος υγείας.

Τις τελευταίες δεκαετίες έχουν σταδιακά λάβει χώρα η εργολαβικού τύπου ανάθεση υπηρεσιών υγείας σε ιδιώτες και η υπόγεια, μερική ιδιωτικοποίηση του συστήματος υγείας, με αποτελέσματα τη χειροτέρευση της φροντίδας των ασθενών, τη χειροτέρευση της ποιότητας των υπηρεσιών και την αύξηση της δημόσιας δαπάνης για την υγεία. Οι οριζόντιες περικοπές στα έξοδα και στο προσωπικό έγιναν για τις ανάγκες των μνημονίων χωρίς να λαμβάνεται υπόψη ο αντίκτυπός τους στην ποιότητα και αποτελεσματικότητα της υγειονομικής περίθαλψης ή στην υγειονομική κατάσταση του πληθυσμού.

Ως αποτέλεσμα των μνημονίων, η Ελλάδα ξοδεύει τώρα πολύ κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο ανά άτομο για την υγειονομική περίθαλψη. Ο δημόσιος τομέας πρέπει να εξασφαλίσει καθολική κάλυψη του πληθυσμού από ένα δημόσιο σύστημα υγείας μειώνοντας τις ανισότητες και διασφαλίζοντας την πρόσβαση στα φάρμακα.

Υπό πίεση, έγιναν ορισμένες βελτιώσεις τα χρόνια της κρίσης, με πιο σημαντικές την ηλεκτρονική συνταγογράφηση των φαρμάκων (κάτι που περιορίζει την υπέρ-συνταγογράφηση) και τη νομοθέτηση για την παροχή πρόσβασης σε υπηρεσίες υγείας στους ανέργους και τους κατοίκους χωρίς κάλυψη υγείας. Νομοθετικά έχουμε τώρα πλήρη κάλυψη.

Από την άλλη, όμως, ελάχιστα έχουν γίνει για εξορθολογισμό του συστήματος με στόχο τη βελτίωση των δημόσιων οικονομικών χωρίς οριζόντιες περικοπές και χωρίς υποβάθμιση των υπηρεσιών υγείας (όπως συμβαίνει σήμερα). Μέρος της μείωσης της δημόσιας δαπάνης οφείλεται στην αύξηση της συμμετοχής των πολιτών στο κόστος φαρμάκων και υπηρεσιών.

Μέχρι σήμερα, οι προγραμματισμένες ατομικές ηλεκτρονικές κάρτες υγείας δεν έχουν ακόμη εφαρμοστεί, και τα στοιχεία από την ηλεκτρονική συνταγογράφηση δεν αξιοποιήθηκαν για να αξιολογήσουμε τα αποτελέσματα της πολιτικής για την υγεία και να διαμορφωθεί με βάση επιστημονικά στοιχεία -και όχι μόνο δημοσιονομικές επιλογές- μια στρατηγική για την υγεία και την αντιμετώπιση των ασθενειών.

14.7. Γενικές προτάσεις

Συντονισμός των υπηρεσιών δημόσιας υγείας και πρωτοβάθμιας υγειονομικής περίθαλψης, ώστε η προαγωγή της υγείας και η πρόληψη των ασθενειών να γίνουν συστηματικές διαδικασίες.

Συντονισμός των υγειονομικών και κοινωνικών υπηρεσιών ώστε η «κυκλοφορία» των ασθενών μέσα στο σύστημα υγείας να είναι ομαλή. Κάθε πρόσωπο και υπηρεσία του συστήματος που έρχεται σε επαφή με τον ασθενή πρέπει να έχει πλήρη πληροφόρηση για το ιατρικό του ιστορικό (αποτελέσματα εξετάσεων, παθήσεις, φάρμακα και θεραπείες που έχει λάβει, κ.λπ.). Με τη σειρά τους, αυτά τα πρόσωπα και υπηρεσίες πρέπει να μπορούν να καταγράφουν τις δικές τους ιατρικές πράξεις και τα αποτελέσματά τους καθώς και τις υπολειπόμενες ανάγκες του ασθενή.

Επιλογή ξεκάθαρων μακροπρόθεσμων και μεσοπρόθεσμων στόχων για την ανάπτυξη των υπηρεσιών υγείας, και δημιουργία συστημάτων για την αξιολόγηση της προόδου προς τους στόχους αυτούς.

Όλες οι αποφάσεις που παίρνει η κυβέρνηση – όλων των επιπέδων – ανεξαρτήτως του τομέα τον οποίο αφορούν, θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις ενδεχόμενες επιπτώσεις που θα έχουν στην υγεία των πολιτών και ιδιαίτερα στις ευπαθείς ομάδες του πληθυσμού. Για αυτόν τον λόγο θα πρέπει οι αυτοδιοικητικοί και οι κυβερνητικοί φορείς, αλλά και οι επενδυτές ανάλογα με το είδος της επένδυσης, να συντάσσουν μελέτες υγειονομικών επιπτώσεων (health impact assessment). Μία τέτοια ολιστική προσέγγιση στην υγεία είναι σύμφωνη με τις συστάσεις της ΕΕ και του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ). Οι αυτοδιοικητικοί και κυβερνητικοί φορείς μπορούν να αξιοποιήσουν τη σχετική εμπειρία κοινωνικών και άλλων επιχειρήσεων με αναπτυγμένη δράση κοινωνικής ευθύνης.

Συνεχής αξιολόγηση των μέτρων, των πολιτικών και των υπηρεσιών για την υγεία με τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών, αλλά και ιδιαίτερα των -οργανωμένων- ασθενών, ώστε να μην περιστρέφονται συνεχώς μόνο γύρω από τους εργαζόμενους στις σχετικές υπηρεσίες ή τα συμφέροντα των φαρμακευτικών εταιριών και άλλων επιχειρήσεων στον χώρο της περίθαλψης.

Ευρεία χρήση κλινικών οδηγιών (clinical guidelines) και πινάκων ελέγχου ασφαλείας (safety checklists) από το υγειονομικό προσωπικό.

Στροφή από το κρατικό-κεντρικό σύστημα που διευθύνεται από τον υπουργό προς μοντέλα και υπηρεσίες υγείας που έχουν μεγαλύτερη προσαρμοστικότητα στις τοπικές συνθήκες και ανάγκες. Έμφαση σε μοντέλα “κοινοτικών υπηρεσιών υγείας” που  συμπεριλαμβάνουν ιατρικές, νοσηλευτικές και κοινωνικές υπηρεσίες. Ενίσχυση δραστηριοτήτων, υποδομών και υπηρεσιών που συμβάλλουν στην καλή υγεία, στην υγιή γήρανση, στην ενδυνάμωση ατόμων και κοινωνικού συνόλου, και στην κοινωνική συνοχή (εκπαίδευση, δια βίου μάθηση, διατροφή, γυμναστική, κοινωνικές δομές, υπηρεσίες μεταφορών, περιβαλλοντικές οργανώσεις, κ.α.). Μεταφορά αρμοδιοτήτων για παροχή υπηρεσιών υγείας στις περιφέρειες και τους Δήμους.

Όταν ένας ενήλικας, με «σώας τας φρένας», βιώνει μια τερματική ή εκφυλιστική ασθένεια, θα πρέπει να είναι σε θέση, εφόσον το επιθυμεί με πλήρη συνείδηση, να προγραμματίσει με τη βοήθεια ενός γιατρού το τέλος της ζωής του με αξιοπρέπεια.

14.8. Καινοτόμος πρωτοβάθμια φροντίδα

Οργάνωση της πρωτοβάθμιας φροντίδας, με καινοτόμο τρόπο -αξιοποιώντας και την εμπειρία των κοινωνικών ιατρείων και φαρμακείων αλλά και μοντέλων από άλλες χώρες- με προσανατολισμό στις ανάγκες των πολιτών.

Συντονισμός πρωτοβάθμιας φροντίδας, κοινωνικών υπηρεσιών, υπηρεσιών δημόσιας υγείας και νοσοκομειακών υπηρεσιών. Αυτό στρέφει το σύστημα προς την πρόληψη και την έγκαιρη διάγνωση ασθενειών. Η πρωτοβάθμια φροντίδα πρέπει να διευκολύνει την ομαλή κυκλοφορία των ασθενών στο σύστημα υγείας και να διασφαλίζει ότι δεν υποβάλλονται σε μη απαραίτητες διαδικασίες και ότι υπάρχει κατάλληλη διαχείριση της αποκατάστασης τους καθώς και φροντίδα για χρόνιες παθήσεις.

Όσο πιο κοντά έρχεται στον πολίτη το σύστημα πρωτοβάθμιας φροντίδας, όσο λιγότερο απρόσωπο είναι, τόσο πιο εύκολα γίνεται αποδεκτό. Η ενίσχυση της τοπικής αυτοδιοίκησης αποτελεί μονόδρομο για την εφαρμογή των όποιων Πράσινων λύσεων. Η υπαγωγή της πρωτοβάθμιας φροντίδας στην τοπική και περιφερειακή αυτοδιοίκηση είναι ένα σύστημα που έχουν υιοθετήσει πολλές χώρες.

Η τοπική κοινότητα, οι ασθενείς και οι οικογένειές τους πρέπει να συνδιαλέγονται με τις υπηρεσίες πρωτοβάθμιας φροντίδας, έτσι ώστε να διατυπώνουν προβλήματα, να συζητούν τις προκλήσεις και πιθανούς τρόπο αντιμετώπισής τους και να αξιολογούν τις δράσεις τους.

Οι μονάδες πρωτοβάθμιας φροντίδας πρέπει να στελεχώνονται από ομάδες πολλαπλών ειδικοτήτων (τουλάχιστον έναν γενικό ιατρό, έναν νοσοκόμο και έναν κοινωνικό λειτουργό) και να έχουν ηλεκτρονική διασύνδεση με άλλες ειδικότητες. Με την αύξηση του προσδόκιμου ζωής και τη γήρανση του πληθυσμού οι ασθενείς εμφανίζουν ταυτόχρονα περισσότερες από μία ασθένεια και τα στελέχη των μονάδων πρέπει να είναι ικανά να αντιμετωπίσουν αυτήν την κατάσταση. Θα πρέπει επίσης να μπορούν να αντιληφθούν ανάγκες κοινωνικής πρόνοιας και να κατευθύνουν τους ασθενείς στις κατάλληλες υπηρεσίες. Αυτό αναφέρεται επίσης και στην υποστήριξη των φροντιστών των ασθενών.

Όλοι οι πολίτες θα είναι εφοδιασμένοι με ενιαία ηλεκτρονική κάρτα ασφάλισης, στην οποία θα καταγράφεται το ιατρικό τους ιστορικό. Χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο το προσωπικό τους απόρρητο, αυτή η πληροφορία θα διαμοιράζεται στο σύστημα υγείας ώστε να ενημερώνονται τα τοπικά και εθνικά προφίλ υγείας, με έμφαση στον έγκαιρο εντοπισμό ανισοτήτων υγείας.

Ο θεσμός του Οικογενειακού Γιατρού, με ελεύθερη επιλογή από τους πολίτες και ισορροπημένη κατανομή μέσα στον γενικό πληθυσμό, πρέπει να αποτελέσει τη μονάδα αφετηρίας και την καρδιά του νέου συστήματος. Θα του δίνει ζωή και θα είναι ο δεσμός εμπιστοσύνης για τους πολίτες που θα προστρέχουν σε αυτόν.

  • Παροχή κινήτρων, τα οποία δεν είναι μόνο μισθολογικά, βασισμένα στη διεθνή εμπειρία, για την εγκατάσταση γιατρών σε αγροτικές περιοχές και νησιά.
  • Θεσμοθέτηση του οικογενειακού γιατρού σαν πρώτο σημείο επαφής των πολιτών με το σύστημα υγείας. Ο οικογενειακός γιατρός θα συμβουλεύει, θα θεραπεύει, θα προωθεί και θα συνοδεύει τους ασθενείς του στις επόμενες βαθμίδες του συστήματος, αν υπάρχει ανάγκη. Θα αποτελεί τον ενδιάμεσο κρίκο ακόμα και για παραπομπή σε ιδιωτικούς φορείς.
  • Φροντίδα της μητέρας και του παιδιού. Ενθάρρυνση του θηλασμού και μείωση του υψηλού ποσοστού γεννήσεων με καισαρική τομή. 6 στις 10 γεννήσεις στην Ελλάδα είναι με καισαρική τομή σε σύγκριση με 25% κατά μέσο όρο στην ΕΕ και το 15% που συνιστά ο ΠΟΥ.
  • Μείωση του ποσοστού γεννήσεων ελλιποβαρών νεογνών στις ευάλωτες ομάδες.
  • Αυξημένες άδεια μητρότητας και πατρότητας.
  • Τακτικές δοκιμές για HIV και παροχή δωρεάν προφυλακτικών σε ομάδες υψηλού κινδύνου.
  • Κατοχύρωση και ανάπτυξη του θεσμού του κοινωνικού γιατρού. Ο κοινωνικός γιατρός θα δρα στο επίπεδο κοινωνικού-εργασιακού περιβάλλοντος, με σκοπό την προφύλαξη από ασθένειες και ατυχήματα, την προαγωγή υγείας, την αποθεραπεία ασθένειας και αποκατάσταση υγείας, την ένταξη των ΑμεΑ και ψυχικά πασχόντων. Για αυτούς τους σκοπούς θα συνεργάζεται με άλλους επαγγελματίες υγείας (π.χ. γιατρούς εργασίας, κοινωνικούς λειτουργούς), καθώς και με τοπικούς επαγγελματικούς και υγειονομικούς φορείς.
  • Κοινωνική καινοτομία (κοινοτικά μοντέλα, φροντίδα κατ’ οίκον κ.α.) και επένδυση σε κατάλληλες νέες τεχνολογίες (πχ e-health, τηλε-ιατρική).
  • Αύξηση των δαπανών για την υγεία, για τη συμπλήρωση του εξοπλισμού των μονάδων υγείας, την αύξηση του προσωπικού, ιδίως σε εξειδικεύσεις που λείπουν, και ιδιαίτερα για νοσηλευτικό προσωπικό, και τη βελτίωση των αποδοχών τους.
  • Αποτελεσματική οργάνωση των ασθενών σε τοπικό και εθνικό επίπεδο και μεγαλύτερη συμμετοχή σε δίκτυα και φορείς σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ώστε να έχουν καθοριστικό λόγο για τις πολιτικές που τους αφορούν, να τις αξιολογούν και να είναι σε θέση να τροποποιούν τις κατευθύνσεις της έρευνας προς όφελος των πολιτών και της υγείας.
  • Ενημέρωση των ασθενών και του προσωπικού υγείας σχετικά με τα δικαιώματα των ασθενών.
  • Μέριμνα για τις ευάλωτες κοινωνικές ομάδες και για μείωση των ανισοτήτων υγείας.
  • Εγκαθίδρυση μόνιμoυ παρατηρητηρίου που θα παρακολουθεί τις ανισότητες στην υγεία όπως και στην πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας. Οι αλλαγές στις ανισότητες αυτές θα πρέπει να δημοσιεύονται ως δείκτης ευημερίας της χώρας.
  • Παροχή οδοντιατρικής φροντίδας στο πλαίσιο της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας.

14.9. Αναζωογόνηση του θεσμού νοσηλείας στο σπίτι

Θεσμός μεγάλης υγειονομικής – κοινωνικής χρησιμότητας που λειτουργεί στα πλαίσια της τοπικής αυτοδιοίκησης. Σήμερα «πνέει τα λοίσθια» εξαιτίας της στενότητας πόρων και μάλιστα σε περίοδο που αυξάνει το ποσοστό των ανήμπορων συνανθρώπων μας χωρίς βοήθεια στο σπίτι.Απαιτείται αναζωογόνηση και ανάπτυξή του μέσω των νέων πόρων της τοπικής αυτοδιοίκησης αλλά και μέσω ευαισθητοποίησης και οργάνωσης εθελοντικής προσφοράς, με τη συνεπικουρία της Εκκλησίας και του Ερυθρού Σταυρού ή άλλες εθελοντικές οργανώσεις όπου υπάρχουν.

14.10. Ψυχική υγεία στην κοινότητα

Η στροφή στην κοινότητα και στην οργάνωση δικτύου κοινοτικών υπηρεσιών δεν σημαίνει υπηρεσίες δορυφορικές και συμπληρωματικές του εγκλεισμού και της νοσοκομειοκεντρικής φροντίδας αλλά ριζικά εναλλακτικές σε αυτές.

Σημαίνει ολοκληρωμένο φάσμα παροχών, θεραπευτική συνέχεια στην τοπική κοινωνία, σφαιρική φροντίδα, ευθύνη της τοπικής αυτοδιοίκησης για τις ανάγκες ψυχικής υγείας των δημοτών, απόρριψη των πρακτικών της επιλογής, των παραπομπών και του αποκλεισμού, προσανατολισμό σε πρακτικές αναζήτησης και συνάντησης του πάσχοντα στην κοινότητα. Και αυτό σε αντίθεση με την έως σήμερα πρακτική της παθητικής αναμονής για την υποδοχή του σε κατ’ όνομα δημόσιες υπηρεσίες και σε εξωτερικά ιατρεία, γενική εφημερία νοσοκομείου, κ.λπ.

Ζητούμενα είναι:

  • Διαπραγμάτευση και ισότιμες σχέσεις με τον ασθενή
  • Θεραπευτικές ομάδες που διέπονται από οριζόντιες και δημοκρατικές σχέσεις
  • Οργανική σύνδεση του πάσχοντα με το κοινωνικό σώμα
  • Προστατευμένη και επιτηρούμενη κατοικία.

14.11. Πρόληψη στα ναρκωτικά, μείωση της βλάβης

Σε μια κοινωνία που προωθεί τον ατομισμό, την παθητικότητα, την επανάπαυση, την αδιέξοδη αναζήτηση της ευχαρίστησης μέσα από την αγορά και τη βιομηχανία της ευτυχίας, είναι αναμενόμενο σύμπτωμα και η προσφυγή στους τεχνητούς κόσμους, τις ψευδαισθήσεις και τα υποκατάστατα κάθε είδους. Στα πλαίσια αυτά, υποστηρίζουμε:

  • Κανείς χρήστης στη φυλακή.
  • Επιστημονική γνώση και όχι δαιμονολογία.

Η Τοπική Αυτοδιοίκηση στηριζόμενη άμεσα σ’ ένα σημαντικό επιστημονικό δυναμικό της, που χρόνια τώρα αγωνίζεται με τις παραπάνω αρχές, μπορεί να βρεθεί στην πρωτοπορία μιας νέας ορθολογιστικής πολιτικής. Πολλές ευρωπαϊκές πόλεις εφαρμόζουν ήδη προγράμματα χορήγησης υποκατάστατων, δωρεάν χορήγησης συρίγγων και προφυλακτικών, εναλλακτικές μορφές απεξάρτησης, κ.ά.

Απέναντι σε προτάσεις που επενδύουν στον κοινωνικό αυτοματισμό και ενισχύουν τον κοινωνικό αποκλεισμό, προτάσσουμε τον συνδυασμό δημόσιας υγείας και δημόσιας ασφάλειας. Προτείνουμε να διδαχθούμε από την πολιτική των «Τεσσάρων Πυλώνων», που έχει εφαρμοσθεί με επιτυχία σε αρκετές ευρωπαϊκές πόλεις και έχει συντελέσει στην μείωση των ναρκωτικών στους δρόμους και της σχετικής με αυτά εγκληματικότητας, των θανάτων από ναρκωτικά και των κρουσμάτων μεταδοτικών ασθενειών που σχετίζονται με την χρήση ουσιών (AIDS, ηπατίτιδα, κ.α.). Οι τέσσερις πυλώνες είναι:

  • Η Πρόληψη, με έμφαση στις ενημερωτικές δράσεις, ειδικά για νέους, πάντα με την αξιοποίηση εθελοντών, καλλιτεχνών, εκπαιδευτικών και σχετικών φορέων.
  • Η Θεραπεία, στην οποία η τοπική αυτοδιοίκηση μπορεί επικουρικά να συνδράμει με τις δυνατότητες που διαθέτει.
  • Η Μείωση της βλάβης, με προγράμματα street work και εξέταση δημιουργίας κινητού shooting room, με την συνδρομή σχετικών φορέων, για την αντιμετώπιση του φαινομένου της δημόσιας χρήσης.
  • Η λελογισμένη Επιβολή του νόμου, σε συνεργασία με τις αστυνομικές αρχές, με έμφαση σε σχολεία καθαρά από ναρκωτικά.

Η πολιτική για τα ναρκωτικά πρέπει να βασίζεται σε επιστημονικά στοιχεία και όχι σε προκαταλήψεις. Οι πολιτικές για τα ναρκωτικά οφείλουν να βοηθούν τους ανθρώπους που υποφέρουν από την κατάχρηση ουσιών και όχι να τους τιμωρούν.

14.12. Παρηγορητική και μακροχρόνια περίθαλψη

Η παρηγορητική φροντίδα δεν αναγνωρίζεται ως ιατρική ή νοσηλευτική ειδικότητα στην Ελλάδα και συχνά παρέχεται οικειοθελώς από προσωπικό π.χ. σε μονάδες καρκίνου ή κέντρα πόνου.  Υπάρχει πολύ περιορισμένη διαθεσιμότητα και επιλογή οπιοειδών αναλγητικών. Επιπλέον, η οργανωμένη μακροχρόνια φροντίδα είναι σχεδόν ανύπαρκτη και η ποιότητά της σχεδόν ποτέ δεν ελέγχεται στενά. Τα τελευταία χρόνια συχνά παρέχεται στο σπίτι από μετανάστες, ίσως χωρίς επαγγελματικά δικαιώματα.

Έχοντας ιδιαίτερα υπόψη την ταχεία γήρανση του πληθυσμού, προτείνουμε την υλοποίηση προγραμμάτων εκπαίδευσης του απαραίτητου προσωπικού, και τη δημιουργία κατάλληλων υπηρεσιών.

14.13. Φροντίδα για τους φροντιστές

Η στήριξη των οικογενειακών φροντιστών είναι σχεδόν ανύπαρκτη. 80% αυτών είναι γυναίκες, συχνά σύζυγοι, κόρες ή νύφες ηλικιωμένων ατόμων. Πολλοί προσπαθούν να συνεχίσουν να εργάζονται έξω από το σπίτι, κάτι που τους δημιουργεί σημαντικό στρες.

Προτείνουμε:

  • Παροχή στους φροντιστές συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων, επιδομάτων, ψυχολογικής και συναισθηματικής υποστήριξης, και ελεύθερου χρόνου.
  • Παροχή εκπαίδευσης στη διαχείριση ασθενειών, χορήγηση φαρμάκων και φροντίδα της υγιεινής και της ασφάλειας για τον εαυτό τους και τους ανθρώπους που φροντίζουν.

14.14. Δημόσιες νοσοκομειακές υπηρεσίες για όλους

Οι πόροι υγείας και το προσωπικό είναι άνισα κατανεμημένοι σε ολόκληρη τη χώρα και δεν υπάρχει ισχυρό σύστημα σχεδιασμού, αναγκαίο για τη διόρθωση της κατάστασης. Ορισμένες περιφέρειες (π.χ. Αττική και Κεντρική Μακεδονία) έχουν τρεις φορές περισσότερους γιατρούς και νοσηλευτές ανά 100.000 κατοίκους από τις υπόλοιπες, δημιουργώντας τεράστιες ανισότητες στην πρόσβαση στην περίθαλψη. Περίπου 60% των νοσοκομειακών κρεβατιών είναι στην Αθήνα.

Έρευνα έχει δείξει ότι τον καιρό της κρίσης μόνο το 3% των κατοίκων των πόλεων δεν ήταν σε θέση να έχουν πρόσβαση σε ιατρική φροντίδα λόγω της απόστασης ή της έλλειψης κατάλληλων μεταφορικών μέσων, ενώ το ποσοστό αυτό ήταν περίπου 13% για τους ανθρώπους που ζουν σε αγροτικές περιοχές.

Από τις δαπάνες για την υγεία, 42% αντιστοιχούν στη νοσοκομειακή περίθαλψη, 31% στα φαρμακευτικά προϊόντα και 22% στην περίθαλψη εξωτερικών ασθενών. Μόνο 20 ευρώ ανά άτομο (σε σύγκριση με τον μέσο όρο της ΕΕ που είναι 89 ευρώ) ή 1,3% των δαπανών για την υγεία ξοδεύεται σε προληπτική φροντίδα. Παρά τις πρόσφατες προσπάθειες να αναπτυχθεί ένα νέο σύστημα Πρωτοβάθμιας Υγείας, η πρόοδος είναι αργή (περίπου το ένα πέμπτο του πληθυσμού καλύπτεται επί του παρόντος) και τα εξωτερικά ιατρεία των νοσοκομείων έχουν κατακλυστεί από ανθρώπους που χρειάζονται πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας.

Ο σχεδιασμός του εθνικού συστήματος υγείας πρέπει να διασφαλίζει τη δυνατότητα πρόσβασης σε νοσοκομείο για όλους.

Φυσικά, μεγάλα νοσοκομεία δεν μπορούν να χτιστούν σε μικρά νησιά ή αραιοκατοικημένες περιοχές. Ωστόσο, πρέπει να υπάρχει δυνατότητα ταχείας μεταφοράς των κατοίκων αυτών των περιοχών στην υγειονομική περίθαλψη που χρειάζονται.

Συγκεκριμένα, προτείνουμε:

  • Το πρόγραμμα τηλεϊατρικής (eHealth) πρέπει να αναπτυχθεί περαιτέρω.
  • Η προμήθεια του εξοπλισμού υψηλής τεχνολογίας, η συντήρησή του και η κατάρτιση του προσωπικού για τη λειτουργία του πρέπει να εξασφαλίζουν την ύπαρξη υψηλής ποιότητας φροντίδας για όλους.
  • Πρέπει να αναπτυχθούν και να εφαρμόζονται κλινικές οδηγίες (clinical guidelines) κατά τη συνήθη θεραπεία.
  • Πρέπει να αντιμετωπιστούν τα υψηλά επίπεδα ενδο-νοσοκομειακών λοιμώξεων.
  • Ασφαλής απομάκρυνση αποβλήτων από νοσοκομεία και διαχείρισή τους.
  • Ανάπτυξη διεθνώς συγκρίσιμων δεδομένων σχετικά με τους βασικούς δείκτες ποιότητας της υγειονομικής περίθαλψης, όπως π.χ. η θνησιμότητα μετά από εισαγωγές σε νοσοκομεία για συγκεκριμένες νόσους, τα αποτελέσματα της θεραπείας, και η ικανοποίηση των ασθενών.
  • Ενημέρωση των ασθενών, των οικογενειών τους, καθώς και του προσωπικού υγείας για τα δικαιώματα των ασθενών, όπως η λήψη κατάλληλης φροντίδας όταν απαιτείται, το δικαίωμα να χορηγούν ή να αρνούνται τη συγκατάθεσή τους για οποιαδήποτε διαγνωστική ή θεραπευτική διαδικασία, το δικαίωμα να ζητούν και να λαμβάνουν πληροφορίες σχετικά με την κατάστασή τους και τους πιθανούς κινδύνους, και να δέχονται ή να αρνούνται να συμπεριληφθούν σε δραστηριότητες έρευνας ή κατάρτισης προσωπικού.
  • Πρέπει να καθιερωθεί κεντρική αρχή στην οποία θα παραπέμπονται για εξέταση ιατρικά λάθη προκειμένου να βελτιωθεί η ποιότητα της περίθαλψης.
  • Τα κρεβάτια ημερήσιας φροντίδας πρέπει να αυξηθούν γρήγορα.
  • Πάταξη του φαινομένου των παράτυπων πληρωμών (φακελάκι).

Υπάρχει επείγουσα ανάγκη να συντονιστούν όλα τα επίπεδα φροντίδας και να συνδεθούν με τις κοινωνικές υπηρεσίες. Αυτό θα πρέπει να εξασφαλίζει ότι οι ασθενείς έχουν συνέχεια φροντίδας (continuity of care) και ότι, όταν φεύγουν από το νοσοκομείο, στέλνονται σε ένα ασφαλές περιβάλλον με την κατάλληλη φροντίδα.

15. Κοινωνική πρόνοια

15.1. Προσπελασιμότητα και ευκαιρίες για τους ανάπηρους

Οι πόλεις μας και οι δημόσιες και ιδιωτικές υπηρεσίες είναι απροσπέλαστες και μη προσβάσιμες στους ανθρώπους με κινητικά προβλήματα, προβλήματα όρασης ή άλλη αναπηρία, όπως και στους ηλικιωμένους. Τους οδηγούν σχεδόν νομοτελειακά στον κοινωνικό αποκλεισμό με όλες τις παράπλευρες ψυχοκοινωνικές επιπτώσεις που αυτός συνεπάγεται.

Το ότι αυτοί οι συμπολίτες μας ζούνε σε μη προσβάσιμο περιβάλλον καταδεικνύεται από το γεγονός ότι το 50% των ανθρώπων αυτών δε συμμετέχει σε ψυχαγωγικές, πολιτιστικές ή αθλητικές δραστηριότητες.

Εμείς οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ προκρίνουμε και υποστηρίζουμε μέτρα που μπορούν να ληφθούν σήμερα:

  • Να γίνουν οι απαραίτητες μετατροπές και προσθήκες, ώστε όλοι οι δημόσιοι χώροι και τα δημόσια κτίρια –υπηρεσίες, σχολεία, χώροι ψυχαγωγίας, πολιτισμού και άθλησης, μέσα μαζικής μεταφοράς– να είναι προσβάσιμα για όλους τους ανθρώπους με αναπηρία.
  • Να δοθούν ίσες ευκαιρίες για πρόσβαση στην εκπαίδευση, την περίθαλψη, την επικοινωνία και την πληροφόρηση, την απασχόληση και την κοινωνική ασφάλιση, στα δημόσια αγαθά και στις υπηρεσίες, ώστε να πάψουν να ζουν σ αυτές τις συνθήκες απομόνωσης και αποκλεισμού αυτοί οι συμπολίτες μας.

Παράλληλα ο κάθε Δήμος πρέπει να εστιάσει σε όλα τα κρίσιμα σημεία, στα οποία έρχεται σε επαφή με αυτή την ομάδα του πληθυσμού, προκειμένου να τα διευκολύνει στην παροχή των υπηρεσιών του, όπως στην πρόσβαση στις υπηρεσίες του ή τις ειδικές δυνατότητες εξυπηρέτησης με την αξιοποίηση νέων τεχνολογιών.

15.2. Κανένας άστεγος στον δρόμο

Το πρόβλημα των αστέγων δεν αφορά, όπως στερεοτυπικά πιστεύουμε, ακραίες κοινωνικά καταστάσεις. Η ανέχεια, η ανεργία, η ημιαπασχόληση, ο ρατσισμός απέναντι σε αλλοδαπούς/ες, τσιγγάνους/ες, ψυχικά ασθενείς ή χρήστες ουσιών, αλλά και η απουσία πολιτικής που να διασφαλίζει ελάχιστο εισόδημα και να προβλέπει στέγη για όλους/ες -παρότι το Σύνταγμα ρητά το ορίζει- συνιστούν τους κυριότερους παράγοντες που συμβάλλουν στην παραγωγή αστέγων.

Πέρα απ’ τον θεσμό της κοινωνικής κατοικίας (που δεν αφορά εξάλλου μόνο τους άστεγους), θα πρέπει κράτος και Τοπική Αυτοδιοίκηση να επιληφθούν γενικότερα του θέματος των αστέγων.

Οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ πιστεύουμε και υποστηρίζουμε ότι κράτος και Τοπική Αυτοδιοίκηση μπορούν σήμερα να δράσουν ως εξής:

  • Να συμβάλλουν στη συγκρότηση μηχανισμών πρόληψης και αποτροπής του φαινομένου με ομάδες που θα δραστηριοποιούνται έξω στο δρόμο.
  • Να συνεργαστούν με τις αντίστοιχες κοινωνικές οργανώσεις.
  • Να εφαρμόσουν προγράμματα ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης των πολιτών για να διασφαλίσει τη στέγαση, σίτιση και πρόσβασή των αστέγων σε ψυχοκοινωνικές υπηρεσίες που θα βοηθήσουν στην αποκατάσταση και επανένταξή τους.
  • Να υιοθετηθούν οι πέντε στόχοι:
  • κανένας άνθρωπος να μη ζει στο δρόμο,
  • κανένας άνθρωπος να μη διαμένει σε κατάλυμα επείγουσας φιλοξενίας για περισσότερο από ό,τι χαρακτηρίζεται επείγον,
  • κανένας άνθρωπος να μη διαμένει σε μεταβατικό κατάλυμα περισσότερο από όσο απαιτείται για μία επιτυχημένη μετάβαση προς την ανεξάρτητη διαβίωση,
  • κανένας άνθρωπος να μην εκδιώκεται από ένα ίδρυμα χωρίς εναλλακτικές επιλογές στέγασης,
  • κανένας νέος άνθρωπος να μην καταλήγει άστεγος λόγω της μετάβασής του στην ενήλικη ζωή και την ανεξάρτητη διαβίωση.

 

16. Παιδεία – Εκπαίδευση

16.1. Προάγουμε την οικολογική Παιδεία για όλους

Η παιδεία είναι δικαίωμα όλων, χωρίς αποκλεισμούς. Είναι η ασπίδα που έχει ο σύγχρονος άνθρωπος απέναντι στην αυτοκαταστροφή του και θεμέλιος λίθος του δημοκρατικού πολιτεύματος, γι’ αυτό πρέπει να παρέχεται δημόσια, δημοκρατική και δωρεάν υψηλής ποιότητας εκπαίδευση σε όλα τα επίπεδα.

Υποστηρίζουμε μια αντιαυταρχική, βιωματική, μαθητοκεντρική και δημοκρατική παιδεία που, εκτός από τεχνικές γνώσεις και δεξιότητες, μαθαίνει στα παιδιά πώς να μαθαίνουν, διαμορφώνει ελεύθερα και κριτικά σκεπτόμενους πολίτες, καλλιεργώντας τη φιλοσοφία, τις οικολογικές και ανθρωπιστικές αξίες, την ευγενή άμιλλα και τη συνεργασία, στην κατεύθυνση μιας βιώσιμης, μη βίαιης και αλληλέγγυας κοινωνίας. Θέλουμε την επιμόρφωση και υποστήριξη του έργου των εκπαιδευτικών, σχολεία φιλικά στα παιδιά, στη φύση και στη γειτονιά, γενναία αύξηση των δαπανών για την παιδεία και την έρευνα. Προάγουμε και έξω από το σχολείο θεσμούς που καλλιεργούν την παιδεία στην κοινωνία. Υποστηρίζουμε το αυτοδιοίκητο της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και αντιστεκόμαστε στη μετατροπή της εκπαιδευτικής δραστηριότητας σε αγοραία αξία.

Στηρίζουμε την πρόσβαση διά βίου στην ποιοτική, σφαιρική και αειφόρο παιδεία. Η πρόσβαση στη Παιδεία είναι θεμελιώδες δικαίωμα για κάθε άνθρωπο, χωρίς διακρίσεις φύλου, ηλικίας, σεξουαλικού και θρησκευτικού προσανατολισμού. Αγωνιζόμαστε για μια Παιδεία που δεν θα περιορίζεται στην κατάρτιση σε γνωστικά αντικείμενα, αλλά θα έχει στόχο τη δημιουργία ελεύθερων και σκεπτόμενων πολιτών. Ζητάμε προσαρμογή των εκπαιδευτικών συστημάτων στις σημερινές και μελλοντικές ανάγκες, διασφάλιση ότι οι πολίτες αναπτύσσουν κριτική σκέψη και ενδυναμώνονται να πάρουν το μέλλον στα χέρια τους στις μεταβαλλόμενες συνθήκες.

Εμείς οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ πιστεύουμε πως το εκπαιδευτικό σύστημα σε μια δημοκρατική κοινωνία οφείλει να προάγει την ανάπτυξη της προσωπικότητας κάθε νέου μέλους της κοινωνίας. Παράλληλα, οφείλει να αναδεικνύει και να καλλιεργεί τη δημοκρατική ευαισθησία και την πολιτειότητα, οι οποίες οδηγούν στο χτίσιμο συνεργατικών σχέσεων, απαραίτητων σε ένα αβέβαιο περιβάλλον.

Επίσης, οφείλει να εφοδιάζει τους νέους με τις γνώσεις και δεξιότητες που θα τους επιτρέψουν να ασκούν με επιτυχία το επάγγελμα της επιλογής τους, να ζουν μία ευχάριστη ζωή σε ισορροπία με τους συνανθρώπους τους και το περιβάλλον, να παράγουν και να απολαμβάνουν πολιτιστικά αγαθά, και να προάγουν τις επιστήμες και τις τέχνες.

Τέλος, οφείλει να παρέχει ευκαιρίες διά βίου εκπαίδευσης σε όλους, ώστε να βελτιώνουν τα προσόντα τους και να αντιμετωπίσουν ενδεχόμενη απόρριψή τους από την αγορά εργασίας λόγω μεταβολής των αναγκών σε δεξιότητες.

Στο πλαίσιο αυτό προωθούμε και μια νέα αντίληψη αριστείας, που απευθύνεται στο σύνολο της κοινωνίας χωρίς οριοθετήσεις και αποκλεισμούς: αριστεία για μας σημαίνει ότι στηρίζουμε και ενθαρρύνουμε όλους και όλες να αναπτύξουν το μέγιστο των δυνατοτήτων τους σε όλους τους τομείς, τόσο ατομικά όσο και σε συνεργασία με άλλους και άλλες. Μια τέτοια αριστεία συνοδεύεται και από την ηθική υποχρέωση κοινωνικής προσφοράς, ως ανταπόδοση για τις ευκαιρίες που μας δίνονται.

16.2. Εκπαίδευση χωρίς αποκλεισμούς

Η εκπαίδευση πρέπει να είναι μία συνεχής διαδικασία, που μπορεί να επεκταθεί πέρα από τις μαθητικές – φοιτητικές ηλικίες. Το εκπαιδευτικό σύστημα πρέπει να δίνει ευκαιρίες ολοκλήρωσης δευτεροβάθμιας και τριτοβάθμιας εκπαίδευσης σε άτομα μεγαλύτερης ηλικίας και ευκαιρίες δια βίου εκπαίδευσης σε άτομα όλων των ηλικιών.

Η παιδεία είναι δικαίωμα όλων, χωρίς αποκλεισμούς. Είναι η ασπίδα που έχει ο σύγχρονος άνθρωπος απέναντι στην αυτοκαταστροφή του και θεμέλιος λίθος του δημοκρατικού πολιτεύματος, γι’ αυτό πρέπει να παρέχεται δημόσια, δημοκρατική και δωρεάν υψηλής ποιότητας εκπαίδευση σε όλα τα επίπεδα.

Υποστηρίζουμε μια αντιαυταρχική, βιωματική, ανθρωποκεντρική και δημοκρατική παιδεία που, εκτός από τεχνικές γνώσεις και δεξιότητες, διαμορφώνει ελεύθερα και κριτικά σκεπτόμενους πολίτες, καλλιεργώντας τη φιλοσοφία, τις οικολογικές και ανθρωπιστικές αξίες, την ευγενή άμιλλα και τη συνεργασία, στην κατεύθυνση μίας βιώσιμης, μη βίαιης και αλληλέγγυας κοινωνίας. Η παιδεία, με την έννοια αυτή, είναι η πρώτη απαραίτητη προϋπόθεση για να μπορέσουν να λειτουργήσουν προοδευτικά μέτρα, όπως π.χ. η αποκέντρωση, και να απαλειφθεί το πελατειακό κράτος και οι λοιπές παθογένειες που εμποδίζουν την αποτελεσματική λειτουργία δημοκρατικών θεσμών και την επικράτηση κράτους δικαίου.

Θέλουμε την επιμόρφωση και υποστήριξη του έργου των εκπαιδευτικών, σχολεία φιλικά στα παιδιά, στη φύση και στη γειτονιά, γενναία αύξηση των δαπανών για την παιδεία και την έρευνα. Προάγουμε και έξω από το σχολείο θεσμούς που καλλιεργούν την παιδεία στην κοινωνία. Υποστηρίζουμε το αυτοδιοίκητο της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και αντιστεκόμαστε στη μετατροπή της εκπαιδευτικής δραστηριότητας σε αγοραία αξία.

Στηρίζουμε την πρόσβαση διά βίου στην ποιοτική, σφαιρική και αειφόρο εκπαίδευση. Η πρόσβαση στην εκπαίδευση είναι θεμελιώδες δικαίωμα για κάθε άνθρωπο, χωρίς διακρίσεις φύλου, ηλικίας, σεξουαλικού και θρησκευτικού προσανατολισμού. Ζητάμε προσαρμογή των εκπαιδευτικών συστημάτων στις σημερινές και μελλοντικές ανάγκες, διασφάλιση ότι οι πολίτες αναπτύσσουν κριτική σκέψη και ενδυναμώνονται να πάρουν το μέλλον στα χέρια τους στις μεταβαλλόμενες συνθήκες της εποχής μας.

16.3. Ποιότητα στις πρώτες βαθμίδες της εκπαίδευσης

Οι πρώτες βαθμίδες εκπαίδευσης, μέχρι και τη δευτεροβάθμια (ολοκλήρωση γενικού ή επαγγελματικού λυκείου) πρέπει να δίνουν ίση αξία στην καλλιέργεια παιδείας και στην καλλιέργεια επιστημονικών – επαγγελματικών γνώσεων και δεξιοτήτων.

Για τους ΠΡΑΣΙΝΟΥΣ είναι άλλο η παιδεία – η καλλιέργεια νοοτροπιών και στάσεων ζωής από όλη την κοινωνία – και άλλο η εκπαίδευση – η καλλιέργεια, με συστηματική διδασκαλία και άσκηση, διανοητικών και σωματικών δεξιοτήτων.

Όλες οι βαθμίδες της υποχρεωτικής εκπαίδευσης αλλά και κάθε επιμορφωτική δράση πρέπει να περιλαμβάνουν ως κύριο και κοινό παρονομαστή το στοιχείο της αγωγής του πολίτη και να στοχεύουν στη γενικότερη καλλιέργεια του ατόμου που ευνοεί την κριτική σκέψη. Θα πρέπει επίσης να έχουν ως βασικό στόχο τη δημιουργία συνειδητών και υπεύθυνων πολιτών που να εμφορούνται από τις αξίες και αρχές της συμμετοχικής δημοκρατίας.

Τα δημόσια σχολεία  – όχι μόνο τα «πειραματικά» – μπορούν να πάρουν και να εφαρμόσουν σημαντικές ιδέες από πρωτοποριακά σχολεία ανά τον κόσμο, που προωθούν μια νέα πιο δημοκρατική και προσαρμοσμένη στις αλλαγές παιδαγωγική. Τα δεκαπενταμελή συμβούλια θα μπορούσαν να ενταχθούν δοκιμαστικά και σε συνελεύσεις όλων των συντελεστών του σχολείου, όπως οραματίστηκαν και εφάρμοσαν οι πρώτοι προοδευτικοί παιδαγωγοί στη χώρα μας, Δελμούζος και Κουντουράς. Να υπάρχουν ειδικές ρυθμίσεις για να εκφράζονται και οι πιο εσωστρεφείς μαθητές, με πραγματική λειτουργία του θεσμού του «συνηγόρου του μαθητή». Οι περίπατοι και οι εκδρομές να προσαρμοστούν περισσότερο στα μαθητικά ενδιαφέροντα και να αποκτήσουν περισσότερο εκπαιδευτικό χαρακτήρα, αλλά και κατάληξη σε συγκεκριμένες παρεμβάσεις στις τοπικές κοινωνίες.

16.4. Εμπλουτισμός των προγραμμάτων σπουδών

Εμπλουτισμός των προγραμμάτων σπουδών πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Αγωγή του πολίτη. Οικολογική παιδεία.

Στο σχολείο η ολιστική οικολογική αντίληψη θα πρέπει να διαπερνά όχι μόνο το πρόγραμμα, αλλά και όλη τη δομή και λειτουργία του.

Το αναλυτικό πρόγραμμα δεν περιλαμβάνει απλώς νύξεις περιβαλλοντικών θεμάτων, αλλά είναι δομημένο στη βάση μιας ολιστικής και διαθεματικής παιδείας. Προσφέρει περιβαλλοντική και αειφορική εκπαίδευση, γνωριμία με τη φύση και συνείδηση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος του κάθε μαθητή ξεχωριστά αλλά και του ίδιου του σχολείου.

Το αειφόρο σχολείο δίνει ιδιαίτερη έμφαση στις μαθητοκεντρικές και ομαδοσυνεργατικές στρατηγικές και μεθοδολογικές διδακτικές προσεγγίσεις, καθώς επίσης και στην εισαγωγή και αξιοποίηση των τεχνολογιών της επικοινωνίας και πληροφορίας. Δίνει, ακόμα, έμφαση στη βιωματική εκπαίδευση και στην εφαρμοσμένη γνώση και όχι στην αποστειρωμένη γνώση με αποστήθιση.

Οι προσπάθειες προώθησης του αειφόρου σχολείου δεν πρέπει να εγκλωβίζονται σε μεμονωμένες δράσεις (π.χ. ανακύκλωση) ή αλλαγές που αφορούν αποκλειστικά ή κυρίως την υλικοτεχνική υποδομή (π.χ. τοποθέτηση διπλών τζαμιών), ιδιαίτερα όταν αυτές γίνονται χωρίς την ουσιαστική συμμετοχή όλων των μελών της σχολικής κοινότητας, καθώς μια τέτοια προσέγγιση δεν ανταποκρίνεται στην όλη φιλοσοφία και τους στόχους του αειφόρου σχολείου.

Η προώθηση του αειφόρου σχολείου είναι αναπόσπαστο τμήμα της εκπαίδευσης για την αειφορία. Πρέπει να τύχει ουσιαστικής υποστήριξης από το Υπουργείο Παιδείας και από την Τοπική Αυτοδιοίκηση σε επίπεδο αναλυτικών προγραμμάτων, επιμόρφωσης των εκπαιδευτικών και των στελεχών της εκπαίδευσης, προτάσεων προς τον Οργανισμό Σχολικών Κτιρίων και δημιουργίας συνεργασιών των σχολείων με τα ΑΕΙ και άλλους φορείς που θα μπορούσαν να υποστηρίξουν και να ενδυναμώσουν το έργο τους.

Ασφαλώς πρόκειται για ένα δύσκολο και καινοτόμο εγχείρημα, αλλά μεσοπρόθεσμα η επίδρασή του θα είναι ιδιαίτερα σημαντική στο επίπεδο των μαθησιακών επιτευγμάτων, της εξοικονόμησης ενέργειας και οικονομικών πόρων, της αποδοχής της διαφορετικότητας και της πολυπολιτισμικότητας.

Η ανάπτυξη πολλαπλών δραστηριοτήτων περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, αγωγής υγείας και πολιτιστικών θεμάτων βοηθά τους μαθητές να αντιληφθούν την πολυπλοκότητα των ζητημάτων και τους επιτρέπει να έχουν μια ολιστική αντιμετώπιση τόσο της γνώσης όσο και της ζωής. Παράλληλα με την οικολογική εκπαίδευση προτείνουμε:

  • Εκπαίδευση στον ευρωπαϊκό πολιτισμό με ενίσχυση της ευρωπαϊκής ταυτότητας.
  • Σεξουαλική αγωγή με σκοπό τη γνώση και χειραφέτηση, την εκμάθηση των ρόλων και των έμφυλων ταυτοτήτων, των σύγχρονων μορφών συμβίωσης και των επιπτώσεων της τεχνολογίας και της βιοηθικής στην αναπαραγωγή και στον γονεϊκό ρόλο, με κατάλληλη προσαρμογή του εκπαιδευτικού περιεχομένου στο επίπεδο των μαθητών κάθε βαθμίδας.
  • Προώθηση της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης και της δίγλωσσης εκπαίδευσης των μαθητών διαφορετικού πολιτισμικού υπόβαθρου, ώστε να επιτυγχάνεται η πολυφωνία και ισότητα ανάμεσα στους μαθητές.

Όλα τα παραπάνω πρέπει να συνοδεύονται από ελευθερία επιλογών στην εκπαιδευτική τροχιά του μαθητή, με σωστό επαγγελματικό προσανατολισμό και ψυχολογική υποστήριξη.

16.5. Τόνωση του κύρους του εκπαιδευτικού

Απαιτείται τόνωση του κύρους και του υπόβαθρου των επαγγελμάτων του βρεφονηπιοκόμου, του νηπιαγωγού, του δασκάλου και του καθηγητή δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης: απολαβές, περιεχόμενο σπουδών, απαιτήσεις απόδοσης, αξιολόγηση.

Ενίσχυση της διοίκησης των σχολείων και στήριξη του εκπαιδευτικού έργου με δίκαιη ανταμοιβή και αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας για τους εκπαιδευτικούς.

Με δεδομένο ότι στη διαμόρφωση της σχολικής κουλτούρας και του σχολικού κλίματος, πέρα από τα άλλα, ουσιαστικό ρόλο παίζουν οι εκπαιδευτικοί του σχολείου, οι όποιες αλλαγές έχουν στενή και άμεση σχέση και με τις μορφές επιμόρφωσης και επαγγελματικής ανάπτυξής τους. Είναι ανάγκη να αλλάξουν οι μορφές επιμόρφωσης των εκπαιδευτικών (και των διευθυντών), με επίκεντρο την προώθηση της αειφορίας, και να υιοθετηθούν άλλες πιο πρόσφορες και αποτελεσματικές μορφές όπως η ενδοσχολική επιμόρφωση, η ανάπτυξη κοινοτήτων μάθησης, η έρευνα δράσης.

Η διοίκηση-διακυβέρνηση του σχολείου αφορά όχι μόνο τον ρόλο του διευθυντή, αλλά όλου του προσωπικού και των παραγόντων της σχολικής κοινότητας, ενθαρρύνοντας δημοκρατικές, αποτελεσματικές, συμμετοχικές διαδικασίες που κατατείνουν στην ανάπτυξη πνεύματος συνεργασίας, κατανόησης και αλληλεγγύης στην εφαρμογή των αρχών και μεθόδων της εκπαίδευσης για την αειφορία. Στο πλαίσιο αυτό είναι χρήσιμο να αναπτύσσονται και να εφαρμόζονται κριτήρια ποιότητας και προόδου, καθώς και εσωτερικού ελέγχου. Θα πρέπει επίσης οι εκπαιδευτικοί να έχουν ευκαιρίες και δυνατότητες εξέλιξης, επιμόρφωσης, μετεκπαίδευσης, ανταλλαγής εμπειριών κ.ά. Όλα αυτά μπορούν να γίνουν με ενδοσχολική ή και ενδοϋπηρεσιακή επιμόρφωση και με ιδιαίτερη βαρύτητα στα τοπικά θέματα και προβλήματα.

16.6. Ενίσχυση των σχέσεων των σχολείων μέχρι και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με την τοπική κοινωνία.

Το σχολείο θα πρέπει να στοχεύσει προς μια οικολογική παιδεία. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί ξεκινώντας από τη μάθηση μέσα από το κοντινό περιβάλλον και το άνοιγμα στην τοπική κοινωνία, χρησιμοποιώντας δημοκρατικές παιδαγωγικές μεθόδους, δίνοντας περισσότερες πρωτοβουλίες στους μαθητές και τις μαθήτριες για να κατακτήσουν τη γνώση που τους ενδιαφέρει, ακούγοντας με μεγαλύτερη προσοχή τα προσωπικά τους προβλήματα, αλλά και τα θέματα που θέτουν εκείνοι προς εξέταση, όπως βέβαια και τη λειτουργία σε μικρές ομάδες, που λειτουργεί ως σχολείο στη δημοκρατία, τη συμμετοχή και τη συνεργασία.

Το άνοιγμα του σχολείου στον έξω κόσμο σημαίνει επιθυμία, ικανότητα και δράσεις, ώστε αυτό να αλληλεπιδρά θετικά με την τοπική και την ευρύτερη κοινωνία.

Προωθούμε την αποκέντρωση της εκπαίδευσης και προσαρμογή της στις τοπικές και περιφερειακές ανάγκες με προστασία των παραδοσιακών επαγγελμάτων και τεχνικών και των επαγγελμάτων που προωθούν την αειφορία.

Οι τοπικές κοινωνίες θα πρέπει να μπορούν να έχουν λόγο στη διαμόρφωση ενός τμήματος του αναλυτικού προγράμματος.

Η Αυτοδιοίκηση, σε συνεργασία με συλλόγους γονέων και την τοπική κοινωνία, οφείλει να συμβάλλει στη δημιουργία και την ανάπτυξη Κέντρων Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης προσανατολισμένων στην ολιστική προσέγγιση των τοπικών ζητημάτων.

Η εξέταση των τοπικών περιβαλλοντικών ζητημάτων μπορεί να ενθαρρυνθεί μέσα από την υποστήριξη της αυτοδιοίκησης για τη συμμετοχή των σχολείων στη διαμόρφωση μικρών πάρκων γειτονιάς, αστικών λαχανόκηπων και ενημερωτικών περιβαλλοντικών διαδρομών. Τα σχολεία θα μπορούσαν να ανοίξουν περισσότερο σε περιβαλλοντικές θεματολογίες, αναπτύσσοντας πρωτοβουλίες δραστηριοτήτων πέρα από τις κανονικές ώρες λειτουργίας, σε ορισμένα απογεύματα ή Σαββατοκύριακα. Θα μπορούσαν να αναπτυχθούν περισσότερες πρωτοβουλίες δημιουργικής απασχόλησης παιδιών και ενηλίκων, αλλά και θερινά σχολεία. Η ανακύκλωση δεν θα έπρεπε να είναι μια τυπική διαδικασία που επιβάλλεται εξωτερικά, αλλά κάτι το οποίο αγκαλιάζει ολόκληρο το σχολείο, μετατρεπόμενο το ίδιο σε ένα «Πράσινο Σημείο» συλλογής και διαχωρισμού απορριμμάτων.

Με ευθύνη της Αυτοδιοίκησης και τη συνεργασία Πανεπιστημιακών Τμημάτων προτείνουμε να γράφονται βιβλία για την τοπική Ιστορία ως συμπλήρωμα της γενικής Ιστορίας. Οι τοπικές ιστορίες και η ιστορία τοπίου συμβάλλουν καθοριστικά στην ανάγκη ένταξης των μαθητών στο κοινωνικό και τοπικό περιβάλλον που αυτοί ζουν.

Είναι πια καιρός να επανεξετάσουμε τον τρόπο που γιορτάζονται μέσα στο σχολείο οι εθνικές γιορτές. Οι βαρετές και τυποποιημένες γιορτές να αντικατασταθούν από ουσιαστική έρευνα των ίδιων των μαθητών για τα ιστορικά γεγονότα, σε συνάρτηση πάντα με την κοινωνική και πολιτισμική πραγματικότητα. Θεωρούμε ότι οι μαθητικές παρελάσεις είναι ένας αναχρονιστικός θεσμός, απομεινάρι άλλων, αντιδημοκρατικών εποχών που πρέπει να καταργηθεί, ενώ θα πρέπει να αντικατασταθούν από ουσιαστικές καλλιτεχνικές και πολιτιστικές εκδηλώσεις από τους μαθητές που να απευθύνονται και στη γειτονιά του σχολείου.

Τα κυλικεία οφείλουν να υποστηρίζουν τα βιολογικά προϊόντα και τους παραγωγούς της περιοχής, όπου αυτοί υπάρχουν, ενισχύοντας θετικά διατροφικά πρότυπα για τους μαθητές, κατευθύνοντας προς τις βιολογικές καλλιέργειες τους παραγωγούς της περιοχής και ενισχύοντας οικονομικά την περιοχή. Επίσης, θα μπορούσε να υποβοηθηθεί η λειτουργία τους από σχολικούς συνεταιρισμούς που θα εκπαιδεύουν στην κοινωνική και αλληλέγγυα επιχειρηματικότητα.

Στα κατά τόπους σχολεία πρέπει να δοθεί δυνατότητα διδασκαλίας και καλλιέργειας των τοπικών γλωσσών και διαλέκτων, καθώς και των τοπικών παραδόσεων.

Τέλος ζητούμε τη δημιουργία δικτύων αειφόρων σχολείων με την ενεργό συμμετοχή τόσο των μαθητών, όσο και της τοπικής κοινωνίας. Η ταυτόχρονη διερεύνηση και παιδαγωγική ενασχόληση με ένα θέμα από πολλά σχολεία, πολλούς δασκάλους και μαθητές, βελτιώνει διαρκώς τις προσεγγίσεις τόσο από περιβαλλοντική, όσο και από πολιτιστική πλευρά. Δίνεται η δυνατότητα επικοινωνίας μεταξύ σχολείων που βρίσκονται σε μεγάλη απόσταση, επιτρέποντας στους μαθητές να γνωρίσουν καλύτερα τη χώρα, καθώς και τις κατά τόπους συνήθειες, ήθη, τοπικές διαλέκτους και άλλα πολιτιστικά στοιχεία.

16.7. Υποστήριξη της επαγγελματικής εκπαίδευσης παράλληλα με την “ακαδημαϊκή”.

Υποστήριξη του δυαδικού συστήματος επαγγελματικής εκπαίδευσης.

Η επαγγελματική εκπαίδευση έχει σχεδόν διαλυθεί, ενώ το εκπαιδευτικό σύστημα παράγει μεγάλες στρατιές ανέργων όταν σε πολλούς τομείς υπάρχουν κενά που δεν μπορούν να καλυφθούν. Ελάχιστη προετοιμασία υπάρχει για τα επαγγέλματα και τις ανάγκες του μέλλοντος, όπως πχ η ενεργειακή και οικολογική μετάβαση, η πράσινη/κυκλική οικονομία και οι «πράσινες λύσεις». Τα προγράμματα σπουδών αργούν απελπιστικά να προσαρμοστούν στα σύγχρονα δεδομένα ώστε να αντιστοιχούνται οι σύγχρονες επιστημονικές αντιλήψεις με τα όσα διδάσκονται στις διάφορες εκπαιδευτικές βαθμίδες. Η εκπαίδευση παραμένει συγκεντρωτικά, ασφυκτικά καθοριζόμενη κεντρικά από το υπουργείο, με ελάχιστη ευελιξία και ελευθερία.

Υποστηρίζουμε την αναβάθμιση και ανάκτηση του κύρους της τεχνικής και επαγγελματικής εκπαίδευσης με γενίκευση της μαθητείας και του δυαδικού συστήματος. Το τελευταίο είναι το πιο επιτυχημένο σύστημα επαγγελματικής εκπαίδευσης στην Ευρώπη.

Η εισαγωγή του πρέπει να συνοδευτεί από την ενίσχυση της κοινωνικής υπευθυνότητας των ιδιωτικών εταιρειών και ενός πλαισίου συνεργασίας κράτους, συνδικάτων και εταιρειών. Οι ιδιωτικές εταιρείες τείνουν να θεωρούν ρίσκο την ανάληψη ευθυνών και κόστους εκπαίδευσης του προσωπικού τους όταν αυτό μπορεί να μετακινηθεί σε μία ανταγωνιστική εταιρεία. Αυτό μειώνει τα κίνητρά τους να εκπαιδεύουν προσωπικό. Προτιμούν η εκπαίδευση να αναλαμβάνεται αποκλειστικά από το κράτος ή από τους ίδιους τους εργαζόμενους – και τα συνδικάτα τους – ή, αν την αναλάβουν οι ίδιες, να αφορά δεξιότητες που έχουν εφαρμογή μόνο σε αυτές. Σε ένα ώριμο πλαίσιο συνεργασίας, οι εταίροι συνεργάζονται για την εκπαίδευση των εργαζομένων σε νέες δεξιότητες. Τα οφέλη είναι είναι η διαθεσιμότητα μίας μεγάλης δεξαμενής καταρτισμένου προσωπικού για τις ιδιωτικές εταιρείες, και η άνοδος του επιπέδου δεξιοτήτων των εργαζομένων και η προσέλκυση εργαζομένων νέων ηλικιών για τα συνδικάτα.

Ενισχύουμε τα ‘πράσινα’ επαγγέλματα για τη μετάβαση σε μία πράσινη οικονομία.

Ζητούμε την τόνωση και αναβάθμιση της αγροτικής εκπαίδευσης, προσανατολισμένης στην αειφορική αγροτική εκμετάλλευση, με σκοπό την αλλαγή του σημερινού προφίλ του Έλληνα αγρότη, ο οποίος έχει ιδιαίτερα υψηλό μέσο όρο ηλικίας και αντίστοιχα χαμηλό μορφωτικό επίπεδο. Η μέχρι τώρα αποσπασματική αγροτική εκπαίδευση έχει ανάγκη από την ολοκληρωμένη γνώση της αγροτικής οικονομίας, καθετοποιημένη (παραγωγή και κατανάλωση, επιχειρηματικότητα και μεταποίηση) και οριζοντιοποιημένη (συμπληρωματικότητα αγροτικού και άλλων τομέων: τουρισμός, εκπαίδευση, συνεταιριστικές οργανώσεις και ΚΑΛΟ, κυκλική οικονομία και επεξεργασία και αξιοποίηση υπολειμμάτων, εξοικονόμηση και ενεργειακή αυτάρκεια).

16.8. Ενίσχυση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης

Κινητικότητα στις σπουδές, χωρίς εμπόδια και τελεσίδικες επιλογές και χωρίς εγκλωβισμό των μαθητών/τριών σε σχολές και τμήματα με πληθωριστική συλλογή πτυχίων.

Ενίσχυση του θεσμού του Erasmus+ για επικοινωνία των νέων σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η χρηματοδότηση της ΕΕ θα πρέπει να πολλαπλασιαστεί.

Θα στηρίξουμε την ανάπτυξη αγγλόφωνων μαθημάτων/προγραμμάτων σπουδών που θα προσελκύουν αλλοδαπούς φοιτητές για ένα ή περισσότερα εξάμηνα. Μπορούν να εξεταστούν μάλιστα και άλλες ευρέως ομιλούμενες γλώσσες, ενταγμένες στον γεωπολιτικό περίγυρο της χώρας. Αυξάνεται με τον τρόπο αυτό η επιστημονική εμβέλεια των πανεπιστημίων. Όταν οι απόφοιτοι γυρίσουν στις χώρες τους θα επιδιώξουν συνεργασίες με ανθρώπους που ήδη γνωρίζουν από το πανεπιστήμιο, οι προηγούμενοι θα συστήσουν τα μαθήματα αυτά στους επόμενους, κοκ. Το συνάλλαγμα δεν είναι κάτι που μπορούμε να παραβλέψουμε, τη στιγμή που τα πανεπιστήμια λειτουργούν με μικρό μέρος του προ-κρίσης προϋπολογισμού τους.

Οι ξενόγλωσσες σπουδές πρέπει απαραίτητα να σχεδιάζονται εξαρχής με στόχευση την απρόσκοπτη αναγνώριση των τίτλων σπουδών και των επαγγελματικών προσόντων σε όλη την Ευρώπη, ειδάλλως κινδυνεύουν με απαξίωση.

Πρέπει επεκταθούν και να ανανεωθούν οι φοιτητικές εστίες αλλά και να υπάρξει δραστική παρέμβαση της τοπικής αυτοδιοίκησης με τους μοχλούς που διαθέτει (π.χ. δημοτικά τέλη), για να περιοριστεί το φαινόμενο της άτυπης χρήσης διαμερισμάτων ως ξενοδοχείων, με σκοπό την ανακούφιση του φοιτητικού πληθυσμού.

16.9. Ενίσχυση των σχέσεων της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης με την παραγωγική οικονομία, δημόσια και ιδιωτική.

Ζητούμε έρευνα και ανάπτυξη τεχνολογίας προσανατολισμένες στις τοπικές ανάγκες της οικονομίας και της κοινωνίας. Εγχώρια γνώση με σκοπό την εφαρμογή για την επίλυση των πραγματικών προβλημάτων.

Η χώρα μας εξακολουθεί δυστυχώς να στερείται ενός λειτουργικού συστήματος «προαγωγής καινοτομίας», το οποίο θα υποστηρίζει μία σύγχρονη βιομηχανική δομή. Παράλληλα, το ρυθμιστικό περιβάλλον για επιχειρήσεις τεχνολογικής αιχμής διατηρεί ακόμη πολλά στοιχεία πολυπλοκότητας.

Προκειμένου η δειλή και μικρή επάνοδος στην ανάπτυξη να μετατραπεί σε μία μακροπρόθεσμη στρατηγική για την προώθηση ενός βιώσιμου οικονομικού μοντέλου για τη χώρα, είναι απολύτως αναγκαίο να αυξηθούν οι επενδύσεις σε έρευνα και τεχνολογία, και να δοθεί έμφαση σε κλάδους που παρουσιάζουν υψηλούς δείκτες καινοτομίας. Ταυτόχρονα πρέπει να ελαχιστοποιηθεί η γραφειοκρατία για την προσέλκυση εγχώριων και ξένων επενδύσεων.

Θα εργαστούμε στην κατεύθυνση της δημιουργίας συστάδων από καινοτόμες παραγωγικές μονάδες μέσα στην κάθε πόλη, στους τομείς της παραγωγής που είναι συμβατοί με την υπόλοιπη λειτουργία της. Έτσι, μπορούν να αξιοποιηθούν κτίρια της τοπικής αυτοδιοίκησης αλλά και χρηματοδοτικά εργαλεία και προγράμματα. Στόχος μας είναι όχι μόνο για να ενισχυθεί η δημιουργία νέων επιχειρήσεων υπηρεσιών προστιθέμενης αξίας αλλά και να μειωθεί η πιθανότητα αποτυχίας τους

Για τα δημοτικά τέλη, θα μπορούσε να γίνει κάποια συμφωνία με την τοπική αυτοδιοίκηση, ώστε να εισπράττει λιγότερα χρήματα και παράλληλα να αναλάβουν κάποια τμήματα του πανεπιστημίου να κάνουν μελέτες ισόποσης αξίας για ζητήματα της πόλης, της ποιότητας ζωής σε αυτήν κλπ, ή να αναλάβουν να επιμορφώσουν στελέχη και υπαλλήλους υπηρεσιών της τοπικής αυτοδιοίκησης πάνω σε θέματα του αντικειμένου τους. Επίσης θα μπορούσε, αντί ενός ποσοστού δημοτικών τελών, να χρηματοδοτηθεί μελέτη για εγκατάσταση φωτοβολταϊκών στις ταράτσες όλων των κτιρίων. Όλα αυτά θα πρέπει να προσεγγιστούν βάσει ολοκληρωμένων οικονομικών μελετών.

16.10. Βελτίωση των κτιριακών υποδομών

Μείωση του περιβαλλοντικού τους αποτυπώματος. Εκμετάλλευση αχρησιμοποίητων δημόσιων κτιρίων.

Η εφαρμογή των αρχών και κανόνων της αειφορίας δεν πρέπει να περιορίζεται στην εκπαιδευτική ύλη και πρακτική, αλλά πρέπει να επεκτείνεται και στις συνθήκες της σχολικής ζωής και του σχολικού περιβάλλοντος (κτίρια εχθρικά για ευαίσθητες ηλικίες, ενεργοβόρα με παντελή έλλειψη πρασίνου).

Χρειαζόμαστε σχολικά κτίρια κατασκευασμένα με τις αρχές της βιοκλιματικής αρχιτεκτονικής ή, αν είναι παλαιότερα, βελτιωμένα με αλλαγές που θα συμβάλλουν στη μείωση του οικολογικού τους αποτυπώματος.

Τα σχολικά κτίρια προτείνουμε να είναι προσαρμοσμένα στις τοπικές ανάγκες και στις αρχιτεκτονικές ιδιαιτερότητες του κάθε τόπου.

Η σχολική αυλή αποτελεί μέρος του χώρου διδασκαλίας, ενώ η εκ νέου ανακάλυψη του σχολικού κήπου μπορεί να εμπλουτίσει τις μαθησιακές εμπειρίες των μαθητών.

Η χρήση της στέγης του σχολείου για ανάπτυξη ΑΠΕ ή για τη δημιουργία «πράσινης στέγης» οφείλει να είναι στους βασικούς στόχους της Αυτοδιοίκησης.

Με την υλοποίηση αυτών των δράσεων το αποτέλεσμα θα είναι πολλαπλό, καθώς συμβάλλουν στην αντιμετώπιση των επιπτώσεων της κλιματικής κρίσης και αποτελούν λαμπρά παραδείγματα στο πλαίσιο της ανάπτυξης προγραμμάτων περιβαλλοντικής εκπαίδευσης. Επίσης, μπορούν να αποτελέσουν αφορμή για την προσέγγιση των ευρύτερων ζητημάτων που θέτει η κλιματική κρίση και να εξεταστούν πτυχές υπερτοπικές και διεθνείς. Οι μαθητικές κινητοποιήσεις που έχουν ξεκινήσει στην Ευρώπη από την Γκρέτα Τούνμπεργκ μπορούν να θέσουν μια σειρά προβληματισμών για το εύρος και τις δυνατότητες των μαθητικών πρωτοβουλιών και παρεμβάσεων, αλλά και το επείγον των οικολογικών προβλημάτων.

Η δημιουργία σε κάθε σχολική αυλή μικρών εκπαιδευτικών κήπων και η φροντίδα τους από τους μαθητές, με έμφαση στα φυτά της ντόπιας χλωρίδας, εκτός του ότι συμβάλλει θετικά στο μικροκλίμα της περιοχής, δίνει πολλές δυνατότητες για την ανάπτυξη θετικής σχέσης των μαθητών με τη χλωρίδα και φέρνει τους μαθητές κοντά σε δραστηριότητες που στα μεγάλα αστικά κέντρα είναι πια άγνωστες.

Ενίσχυση του θεσμού των Οικολογικών Σχολείων με σκοπό τον μετασχηματισμό των σχολικών μονάδων σε αειφόρους οργανισμούς για μείωση των παραγόντων που εντείνουν την κλιματική αλλαγή (ανακύκλωση, μικροκλίμα, ηθικός καταναλωτισμός κλπ).

Για τις κτιριακές ανάγκες των τριτοβάθμιων ιδρυμάτων υπάρχουν αδιάθετα κτίρια της τοπικής αυτοδιοίκησης  που θα μπορούσαν να στεγάσουν δραστηριότητες (π.χ. γραμματείες τμημάτων) για τις οποίες αυτή τη στιγμή πληρώνεται ενοίκιο. Αυτό που προέχει, όμως, είναι η αξιοποίηση των κτιρίων με έμφαση στη δημιουργία και ανάπτυξη συνεργατικών παραγωγικών σχημάτων, μέσα από τα οποία θα μπορούν να βρουν επαγγελματική διέξοδο οι απόφοιτοι των πανεπιστημίων.

16.11. Εξάλειψη ανισοτήτων πρόσβασης σε κάθε βαθμίδα

Το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα παρά τον δημόσιο και δωρεάν χαρακτήρα του, είναι κοινωνικά άδικο, αφού το κόστος εκπαίδευσης για την ελληνική οικογένεια είναι από τα υψηλότερα στην ΕΕ.

Οι ομάδες ευάλωτων παιδιών, όπως τα παιδιά που βρίσκονται σε ανασφαλές και ακατάλληλο περιβάλλον, τα παιδιά που κακοποιούνται, τα παιδιά που βρίσκονται με εισαγγελική εντολή στα παιδιατρικά νοσοκομεία, τα παιδιά με ειδικές ανάγκες που πολλές φορές δεν έχουν πρόσβαση στα σχολεία και βεβαίως, τα παιδιά που προέρχονται από οικογένειες με χαμηλό κοινωνικό-οικονομικό επίπεδο και δεν μπορούν να παρακολουθήσουν τα αναγκαία, όπως είναι σήμερα οι συνθήκες του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος, ιδιωτικά φροντιστήρια δύσκολα θα μπορέσουν να ενταχθούν στην ανώτερη/ανώτατη εκπαίδευση, κάτι που φυσικά συνιστά ανισότητα.

Ζητάμε τη στήριξη των αδυνάτων με οικονομικά μέσα (υποτροφίες, άτοκα δάνεια, τόνωση θέσεων εργασίας για φοιτητές/τριες) και υποδομές (δημιουργία φοιτητικών και μαθητικών εστιών).

16.12. Δια βίου μάθηση

Προκειμένου να γίνει μία ομαλή και επιτυχημένη μετάβαση προς πιο “πράσινα” επαγγέλματα χρειάζεται μεγάλη επένδυση στην εκπαίδευση και την ανάπτυξη νέων δεξιοτήτων. Αυτή η ανάγκη δεν θα καλυφθεί μόνο από την αρχική εκπαίδευση αλλά, σε μεγάλο βαθμό και από τη διά βίου μάθηση και κατάρτιση. Αυτές είναι δικαιώματα όλων των εργαζομένων και πρέπει να είναι προσβάσιμες από όλους.

Ευέλικτες μορφές επανεκπαίδευσης και επανακατάρτισης πρέπει να αναπτυχθούν, βασισμένες σε τεχνολογική, κοινωνική και διοικητική καινοτομία και προσαρμοσμένες σε διάφορες εργασιακές καταστάσεις (νεοεισερχόμενοι στην αγορά εργασίας, αλλαγές στο περιεχόμενο του επαγγέλματος, αλλαγή επαγγέλματος, κ.λπ.).

Ευέλικτες μορφές διά βίου μάθησης θα μπορούν επίσης να διευκολύνουν τη λήξη του επαγγελματικού βίου των εργαζομένων ή την παράταση του για όσους το επιθυμούν, πράγματα ιδιαίτερα χρήσιμα σε εποχές που αυξάνεται ο μέσος όρος ηλικίας του πληθυσμού.

Για τους λόγους αυτούς προτείνουμε:

  • Την εξασφάλιση του δικαιώματος όλων των πολιτών χωρίς εξαίρεση να συμμετέχουν σε κατάρτιση κατά τη διάρκεια της εργασίας τους αλλά και κατά τη μετάβασή τους από μία θέση εργασίας σε άλλη.
  • Την ανάπτυξη προγραμμάτων κατάρτισης ενηλίκων που προσφέρουν δεξιότητες χρήσιμες σε πράσινα επαγγέλματα.
  • Την ανάπτυξη σχημάτων έγκαιρης επανεκπαίδευσης εργαζομένων σε βαρέα επαγγέλματα ώστε να επιτραπεί στους πιο ηλικιωμένους από αυτούς να παραμείνουν για περισσότερο χρόνο στην αγορά εργασίας αλλάζοντας επάγγελμα.
  • Την ανάπτυξη προγραμμάτων επανακατάρτισης με στόχευση στην υποστήριξη κοινωνικών ομάδων όπως οι άνεργοι ή οι εργαζόμενοι χαμηλού εκπαιδευτικού επιπέδου. Για παράδειγμα, στη Σουηδία μεταξύ 1997 και 2002 δίνονταν κίνητρα σε εργαζόμενους πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης να αφήσουν την εργασία τους και να συμπληρώσουν τη δευτεροβάθμια ή τριτοβάθμια εκπαίδευσή τους, λαμβάνοντας παράλληλα αμοιβή ίση με το επίδομα ανεργίας, ενώ ο εργοδότης τους προσλάμβανε στη θέση τους έναν άνεργο.

16.13. Επένδυση για ένα βιώσιμο μέλλον

Οι νέοι είναι αυτοί που χτίζουν το μέλλον της Ευρώπης. Τους χρωστάμε τις καλύτερες δυνατές συνθήκες για να το καταφέρουν, καθώς και το δικαίωμα της χειραφέτησής τους. Η ΕΕ θα πρέπει να ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να επενδύουν περισσότερο στην εκπαίδευση. Η Ευρώπη θα πρέπει να πραγματοποιήσει σημαντικές επενδύσεις στη χρηματοδότηση της δια βίου μάθησης και στην επιμόρφωση.

Εμείς οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ έχουμε μια ολιστική προσέγγιση για την κοινωνία κι επομένως και για το εκπαιδευτικό σύστημα. Θέτουμε ως στόχο την προσαρμογή του εκπαιδευτικού συστήματος, όπως και όλης της κοινωνίας και των θεσμών της, στις ανάγκες αντιμετώπισης της κλιματικής κρίσης και των επιπτώσεών της και στροφής προς έναν τρόπο ζωής που δεν θέτει σε κίνδυνο ούτε την ποιότητα ζωής των μελλοντικών γενεών ούτε το περιβάλλον.

Οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ αναδεικνύουμε καθημερινά τις αντιφάσεις των άλλων πολιτικών δυνάμεων σε ουσιαστικά ζητήματα των καιρών μας – όπως αυτό της ενέργειας και των εκπομπών CO2– και παραμένουμε προσηλωμένοι στις επιστημονικά επιβεβαιωμένες αλήθειες. Ζητάμε οι πολίτες να κρίνουν κάθε επιμέρους θέση μας για το εκπαιδευτικό σύστημα όχι αποκλειστικά βάσει κάποιου ατομικού συμφέροντος αλλά βάσει της αρχής της βιωσιμότητας της ανθρώπινης κοινότητας, των πόρων που τη συντηρούν και του περιβάλλοντος γενικότερα. Μιας βιωσιμότητας που δεν αποκλείει, δεν στερεί, δεν τιμωρεί, δεν καταδικάζει.

  

17. Δημόσια Διοίκηση

17.1. Οι έξι (6) λειτουργίες της Δημόσιας Διοίκησης σε μια Πράσινη αντίληψη

Το κράτος είναι για τους πολίτες ο εξουσιοδοτημένος θεσμός για να διαχειρίζεται αποτελεσματικά τους Κοινούς Πόρους που ανήκουν ισότιμα σε όλους. Το κράτος μέσω της δημόσιας διοίκησης πρέπει να προστατεύει το Περιβάλλον, να εξασφαλίζει τον δημόσιο χαρακτήρα των Κοινών Πόρων, να επιστρέφει στην Κοινωνία των πολιτών ότι δεν μπορεί να διαχειριστεί αποτελεσματικά, να είναι διάφανο, να αξιολογείται συνεχώς από τους πολίτες, να σέβεται την αυτοτέλεια των τοπικών κοινωνιών, να προστατεύει τα προσωπικά δεδομένα και να εξασφαλίζει ισότιμη πρόσβαση στη δικαιοσύνη, την ασφάλεια, την υγεία, την παιδεία, στον δημόσιο χώρο και σε κάθε άλλο κοινό πόρο.

Τέλος, το κράτος πρέπει να εξελίσσεται και να μετατρέπει σε κοινό πόρο κάθε βασική ανάγκη των σύγχρονων πολιτών.

  1. Η δημόσια διοίκηση όχι μόνο πρέπει να προστατεύει νομικά το Περιβάλλον αλλά και λειτουργικά υιοθετώντας πράσινες συβάσεις (έργα, προμήθειες και υπηρεσίες) που να είναι φιλικά προς το περιβάλλον και να ενισχύει την πράσινη οικονομία με κίνητρα πράσινων επενδύσεων. Πρωτίστως πρέπει να εξασφαλίσει τον δημόσιο χαρακτήρα της διαχείρισης των αποβλήτων που ευθύνονται για την Κλιματική Κρίση.
  2. Η Δημόσια Διοίκηση για το ξεπέρασμα των δυσλειτουργιών της όχι μόνο πρέπει να διασφαλίζει τον δημόσιο χαρακτήρα των κοινών πόρων, αλλά να επιδιώκει την ανάπτυξη εταιρικής σχέσης με την κοινωνία των πολιτών.
  3. Η Δημόσια Διοίκηση πρέπει να είναι διάφανη, ανοιχτή στην κοινωνία και επιδεκτική στην καθημερινή αξιολόγηση από αυτήν.
  4. Το Κράτος πρέπει να είναι ένας οργανισμός όχι μόνο ίσιος και ισοβαρής προς όλους, αλλά να εξασφαλίζει σε όλους ίση προστασία, ασφάλεια, υγεία και παιδεία κλπ. Σημαντική είναι η εγκαθίδρυση όρων πλήρως ανεξάρτητης και αμερόληπτης δικαιοσύνης εντελώς δωρεάν ή αναλογικώς σύμφωνα με τις οικονομικές δυνάμεις, για όλους.
  5. Το Κράτος πρέπει να αναγνωρίζει πλήρως το δικαίωμα της διαχείρισης των τοπικών υποθέσεων στις τοπικές κοινωνίες και την αυτοτέλειά τους στην βάση μιας εταιρικής σχέσης.
  6. Η Δημόσια Διοίκηση πρέπει να διαχειρίζεται κατ΄αποκλειστικότητα προσωπικά και στατιστικά δεδομένα για την καλύτερη παροχή υπηρεσιών προς τους πολίτες, αλλά να τα προστατεύει και να αποκλείει κάθε ενδεχόμενο ιδιωτικής χρήσης και εμπορευματοποίησης.

17.2. Ηλεκτρονική διακυβέρνηση

Ρόλος της χρηστής Δημόσιας Διοίκησης είναι να υπηρετεί τους πολίτες. Έτσι, πρώτη προτεραιότητα είναι η έμφαση που θα πρέπει να δίνεται σε κάθε έργο πληροφορικής ως προς την παροχή υπηρεσιών στον Έλληνα πολίτη.

Επίσης, εξίσου σημαντικό είναι τα διάφορα συστήματα πληροφορικής που υλοποιούνται στην ελληνική Δημόσια Διοίκηση να μπορούν να «συνεννοούνται» μεταξύ τους, ήτοι να υφίσταται μεταξύ τους «διασύνδεση» και «διαλειτουργικότητα». Αυτό σημαίνει ότι μαζί με τις κατάλληλες θεσμικές παρεμβάσεις, μειώνει δραστικά την ταλαιπωρία των πολιτών, καθ΄ όσον επιτρέπει σε κάθε πληροφορικό σύστημα να συλλέγει αυτόματα στοιχεία που χρειάζεται, αντί να ζητείται από τους πολίτες να τα συμπληρώσει σε νέες αιτήσεις ή να προσκομίζουν τα σχετικά πιστοποιητικά.

Περαιτέρω, η διαφάνεια πρέπει να είναι βασική κατεύθυνση για την «Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση». Η αρχή της διαφάνειας ορίζει ότι τα δημόσια, μη προσωπικά δεδομένα είναι ελεύθερα προσβάσιμα από όλους. Η διαφάνεια στα δημόσια δεδομένα συμβάλλει σημαντικά στην καταπολέμηση της διαφθοράς. Με διαφάνεια στα δημόσια δεδομένα δημιουργούνται προϋποθέσεις για αποτελεσματικότερη άσκηση των διαφόρων πολιτικών.

Έτσι, οι ψηφοφόροι, τα κόμματα, οι επαγγελματικές ενώσεις καθώς και οι φορείς της κοινωνίας των πολιτών μπορούν να γνωρίζουν και να επικαλούνται τα στοιχεία που δικαιολογούν συγκεκριμένες πολιτικές. Αν π.χ. τα δεδομένα και οι εφαρμογές του Πρωτοβάθμιου Εθνικού Δικτύου Υγείας (ΠΕΔΥ), της Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Κοινωνικής Ασφάλισης (ΗΔΙΚΑ) και του Εθνικού Οργανισμού Φαρμάκων (ΕΟΦ) ήταν ανοιχτά, τότε οι πολίτες θα μπορούσαν εύκολα να εκτιμήσουν και αξιολογήσουν το κόστος παροχής υπηρεσιών δημόσιας υγείας και κοινωνικής περίθαλψης.

 

18. Τοπική Αυτοδιοίκηση

18.1. Για μια Πράσινη, συμμετοχική και αποτελεσματική Αυτοδιοίκηση

Εμείς οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ αντιλαμβανόμαστε την Τοπική Αυτοδιοίκηση πρώτα ως ένα κοινωνικό πολιτικό χώρο και ύστερα ως έναν θεσμό της διοικητικής αποκέντρωσης του Κράτους. Έναν χώρο όπου ο πολίτης αναλαμβάνει πρωτοβουλία και έχει τη συλλογική εξουσία για να πραγματοποιήσει άμεσα τις ιδέες του.

Η Αυτοδιοίκηση αποτελεί το φυσικό κύτταρο της δημόσιας ζωής. Η δραστηριοποίηση για τα τοπικά ζητήματα είναι η αφετηρία της ενεργοποίησής μας ως πολιτών για μια ισορροπημένη και βιώσιμη κοινωνία, που:

  • θα στηρίζεται στην αειφορία και στην τοπικότητα σε ό,τι αφορά την παραγωγή, και στην κοινωνική αλληλεγγύη σε ό,τι αφορά τις ανθρώπινες σχέσεις,
  • θα θέτει ως άμεση προτεραιότητα την προστασία και την αναβάθμιση του φυσικού, και του αστικού περιβάλλοντος,
  • θα προωθεί τη συμμετοχή των πολιτών, ενισχύοντας τους άμεσους αποκεντρωμένους δημοκρατικούς θεσμούς.
  • θα στηρίζει την κοινωνική συνοχή χωρίς αποκλεισμούς και με σχέσεις συνεργασίας τόσο μεταξύ των Δήμων, όσο και με την Περιφέρεια.
  • θα είναι θωρακισμένη με το κατάλληλο θεσμικό πλαίσιο που θα εξασφαλίζει τεκμήριο αρμοδιότητας υπέρ αυτής και με κεντρική εξουσία περιορισμένη σε επιτελικό ρόλο, καθώς και μια νέα σχέση συνεργασίας μεταξύ τους.

Αντιστεκόμαστε στη σημερινή αλλοίωση μέσω νόμων και υπουργικών αποφάσεων του άρθρου 102 του Συντάγματος, που προβλέπει: «η λειτουργία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, Περιφερειών, Δήμων και Κοινοτήτων, προβλέπεται με την αρχή της εγγύτητας δηλαδή το τεκμήριο της αρμοδιότητα των τοπικών υποθέσεων».

Στόχος μας είναι η συνταγματική αποτύπωση του νέου ρόλου της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στο πλαίσιο ενός ριζικά αναμορφωμένου διοικητικού συστήματος με έμφαση στη θεσμική αποκέντρωση του κράτους, την περιφερειακή οργάνωση της χώρας, την ανασυγκρότηση των πόλεων και της υπαίθρου.

Δεν αποδεχόμαστε τη χειραγώγηση της αυτοδιοίκησης από την κεντρική εξουσία και μαζί μ αυτήν την όποια αυτενέργεια της κοινωνίας που έχει ως  αποτέλεσμα τη διαιώνιση της ομηρίας του πολίτη.

18.2. Οι βασικοί άξονες της πολιτικής μας

  1. Καθιέρωση της κοινωνικής συμμετοχής και του κοινωνικού ελέγχου στη λήψη των αποφάσεων, με ταυτόχρονη κατάργηση των διοικητικών και οικονομικών ελέγχων σκοπιμότητας.
  2. Υποχρεωτική σύσταση Επιτροπών Δημοτικού Συμβουλίου με εξειδικευμένα στελέχη της τοπικής κοινωνίας για συγκεκριμένη ομάδα αρμοδιοτήτων.
  3. Απαίτηση ευρύτερων πλειοψηφιών σε αποφάσεις που απειλούν το περιβάλλον.
  4. Περιορισμό του δημαρχοκεντρικού συστήματος με έμμεση εκλογή του Δημάρχου και των αντιδημάρχων από το Δημοτικό συμβούλιο (με δικλείδες ασφαλείας για την αποφυγή ακυβερνησίας) και οι οποίοι θα λογοδοτούν σ’ αυτό.
  • Όριο μέχρι δύο στις συνεχόμενες θητείες της διοίκησης.
  • Ισότιμη και αλληλοσυμπληρούμενη σχέση των δύο βαθμών Αυτοδιοίκησης
  1. Ορισμός αντιδημάρχων και ειδικών συμβούλων από το Δημοτικό Συμβούλιο.
  2. Πρόβλεψη αποζημίωσης για όλους τους αιρετούς και κινήτρων για όλα τα μέλη των κοινωνικών επιτροπών.
  3. Απελευθέρωση των προσλήψεων και των αναθέσεων έργων και υπηρεσιών
  4. Πλήρης απελευθέρωση της δυνατότητας σύναψης Προγραμματικών Συμβάσεων με φορείς Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικονομίας (ΚΑΛΟ) τοπικής εμβέλειας.
  5. Καθιέρωση ενός αλγορίθμου συμπλήρωσης του Προϋπολογισμού των δήμων από τους ΚΑΠ ανάλογα με τις αντικειμενικές ελλείψεις τους.
  6. Αναδιανομή των ΚΑΠ προς όφελος των περιφερειακών, ορεινών και νησιωτικών δήμων.
  7. Υποχρεωτική καθιέρωση των Πράσινων Δημόσιων Συμβάσεων
  8. Καθιέρωση υποχρεωτικής Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης σε όλα τα επίπεδα
  9. Ανοιχτά και προσβάσιμα δεδομένα με πλήρη διαφάνεια για όλους
  10. Κατάργηση των Νομικών Προσώπων Πολιτισμού, Αθλητισμού, Πρόνοιας κλπ
  11. Καθιέρωση τοπικού γραφείου Συνηγόρου του Πολίτη
  12. Υποχρεωτική εφαρμογή Πράσινου Επιχειρησιακού Προγράμματος και δημιουργία γραφείου Περιβάλλοντος με εξειδικευμένο προσωπικό.
  13. Καθιέρωση επαρκούς αποζημίωσης για κάθε επιβάρυνση ενός Δήμου που εξυπηρετεί περιφερειακές ή εθνικές ανάγκες.
  14. Καθιέρωση του θεσμού «Ανοιχτό Σχολείο στη Γειτονιά» και χρήση των κτιρίων εκτός σχολικού ωραρίου από την τοπική κοινωνία.
  15. Δημιουργία Γραφείου Επιχειρηματικότητας σε κάθε Δήμο με εξειδικευμένο προσωπικό για την νομική, λογιστική και συμβουλευτική κάλυψη start up και την οργάνωση συνεργατικών σχημάτων.
  16. Δημιουργία Γραφείου Ενεργού Γήρανσης σε κάθε Δήμο με εξειδικευμένο προσωπικό
  17. Υποχρεωτική εφαρμογή της Εταιρικής Σχέσης σε συγκεκριμένους τομείς αρμοδιότητας των δήμων.

18.3. Εξειδίκευση των θέσεων

  1. Καθιέρωση της κοινωνικής συμμετοχής και του κοινωνικού ελέγχου στη λήψη των αποφάσεων, με ταυτόχρονη κατάργηση των διοικητικών και οικονομικών ελέγχων σκοπιμότητας.

Οι Δήμοι έχουν μετατραπεί σε έναν γραφειοκρατικό μηχανισμό του κράτους με ασφυκτικούς και δυσλειτουργικούς ελέγχους και με αδυναμία υλοποίησης έργων και υπηρεσιών. Ο έλεγχος πρέπει να περάσει στην κοινωνία. Η τοπική κοινωνία μπορεί να ελέγχει μέσω της Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης και την κατανομή και το ύψος των δαπανών και εκείνη να προκαλεί διοικητικούς και δικαστικούς ελέγχους όταν το κρίνει αναγκαίο.

  1. Υποχρεωτική σύσταση Επιτροπών Δημοτικού Συμβουλίου με εξειδικευμένα στελέχη της τοπικής κοινωνίας για συγκεκριμένη ομάδα αρμοδιοτήτων.

Κάθε τοπική κοινωνία διαθέτει ένα αξιόλογο ανθρώπινο δυναμικό με γνώσεις που ξεπερνούν κατά πολύ αυτές των δημοτικών συμβούλων. Η σύσταση επιτροπών εισηγητικού χαρακτήρα που θα λειτουργούν υποχρεωτικά για κάθε θέμα θα δημιουργήσει κοινωνική συμμετοχή και αναβάθμιση της ποιότητας των αποφάσεων του Δ.Σ. Απαραίτητη είναι η θέσπιση κινήτρων στην συμμετοχή των πολιτών σε αυτές τις επιτροπές όπως απαλλαγή τελών και φόρων, δωρεάν είσοδο σε θεάματα κλπ.

  1. Απαίτηση ευρύτερων πλειοψηφιών σε αποφάσεις που απειλούν το περιβάλλον

Είναι συχνό το φαινόμενο οι απόλυτες πλειοψηφίες ή παροδικές ανάγκες να προκαλούν μια τεράστια επιβάρυνση ή ανεπανόρθωτη καταστροφή του περιβάλλοντος σε τοπικό επίπεδο. Θέματα Περιβάλλοντος που έχουν επίπτωση και στις επόμενες γενιές θα πρέπει να λαμβάνονται υποχρεωτικά με ευρύτερες πλειοψηφίες 3/5.

  1. Περιορισμός των θητειών των αιρετών, έμμεση εκλογή του Δημάρχου και των αντιδημάρχων από το Δημοτικό συμβούλιο και καθιέρωση της απλής αναλογικής με εκλογική διαδικασία σε μία Κυριακή.

Η τοπική αυτοδιοίκηση πάσχει βασικά από τη δημιουργία μηχανισμών και εξωπολιτικών διαπροσωπικών σχέσεων εξυπηρέτησης μεταξύ πολίτη και δημοτικών αρχών. Αυτό το φαινόμενο έχει ως αποτέλεσμα να αδρανοποιούνται συνολικές και ολοκληρωμένες πολιτικές, να αλλοιώνεται ο στρατηγικός σχεδιασμός των υπηρεσιών και να δημιουργείται μια αδικαιολόγητη αδυναμία των υπηρεσιών να υλοποιήσουν πολιτικές μακρόπνοου σχεδιασμού και να αξιοποιήσουν διαθέσιμους πόρους.

Επίσης, παρουσιάζεται το φαινόμενο, ενώ οι δημοτικές αρχές γνωρίζουν τις πολιτικές που θα βελτιώσουν μακροχρόνια την περιοχή τους και θα αναβαθμίσουν την ποιότητα ζωής των πολιτών, με τον φόβο του πολιτικού κόστους.

Η έμμεση εκλογή του Δημάρχου και των αντιδημάρχων από το Δημοτικό συμβούλιο καθώς και ο περιορισμός των θητειών σε δύο για τους αιρετούς θα αναιρέσει το όφελος δημιουργίας μηχανισμών, θα δημιουργήσει ανανέωση του πολιτικού προσωπικού και θα οδηγήσει στην λήψη σωστών αποφάσεων χωρίς τον φόβο του πολιτικού κόστους.

  1. Ορισμός αντιδημάρχων και ειδικών συμβούλων από το Δημοτικό Συμβούλιο.

Η μεταβίβαση αρμοδιοτήτων του Δημάρχου σε Δημοτικούς Συμβούλους (αντιδημαρχίες) πρέπει να γίνεται με μοναδικό κριτήριο τις κοινώς αναγνωρισμένες ικανότητες των προσώπων και να μην είναι προϊόν μυστικών συναλλαγών και πολιτικών ισορροπιών. Οι αντιδήμαρχοι πρέπει να είναι αιρετοί από το Δημοτικό Συμβούλιο που θα αξιολογεί σε τακτά χρονικά διαστήματα την δουλειά τους και θα επιβεβαιώνει την εντολή του ή θα τους αντικαθιστά με ελεύθερη σκέψη και αξιολόγηση.

  1. Πρόβλεψη αποζημίωσης για όλους τους αιρετούς και κινήτρων για όλα τα μέλη των κοινωνικών επιτροπών.

Η αντιπολίτευση πρέπει να μετατραπεί σε μια αποτελεσματική και ουσιαστική πολιτική δύναμη που θα μπορεί να ελέγχει την διοίκηση και να καταθέτει τεκμηριωμένες βελτιωτικές προτάσεις. Κάτι τέτοιο δεν μπορεί να γίνεται σε εθελοντική βάση χωρίς την εξασφάλιση ενός ελάχιστου κόστους βιοπορισμού. Είναι λανθασμένη η αντίληψη ότι η διοίκηση πρέπει να αμείβεται ενώ η αντιπολίτευση παίζει μόνο διακοσμητικό ρόλο.

Η συνεπής και συνεχής παρακολούθηση της αντιπολίτευσης μπορεί άμεσα να οδηγήσει στον περιορισμό της γραφειοκρατίας που δημιουργείται από τους διοικητικού ελεγκτικούς μηχανισμούς και να οδηγήσει στην οικονομική και διοικητική αυτοτέλεια των ΟΤΑ με πολύ μεγαλύτερο οικονομικό όφελος από το κόστος αμοιβών των μελών της αντιπολίτευσης.

  1. Απελευθέρωση των προσλήψεων και των αναθέσεων έργων και υπηρεσιών

Όταν εξασφαλιστεί ο συνεπής και συνεχής κοινωνικός έλεγχος από τις επιτροπές του δημοτικού συμβουλίου και την αντιπολίτευσης σύμφωνα με τις παραπάνω προτάσεις, δεν συντρέχει κανένας απολύτως λόγος ύπαρξης του διοικητικού ελέγχου και των περιορισμών προσλήψεων και αναθέσεων έργων. Η τοπική κοινωνία και τα πολιτικά όργανα με δημοκρατικές διαδικασίες μπορούν να κρίνουν το κόστος και το όφελος και τα απαραίτητα εργαλεία κάθε δημοτικής δράσης.

  1. Πλήρης απελευθέρωση της δυνατότητας σύναψης Προγραμματικών Συμβάσεων με Φορείς Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικονομίας (ΚΑΛΟ) τοπικής εμβέλειας.

Η ΚΑΛΟ πρέπει να αποτελεί το βασικό εργαλείο βιώσιμης ανάπτυξης για κάθε Δήμο απαλλαγμένο από συμφέροντα και υπόγειες συναλλαγές. Επίσης κάθε Δήμος οφείλει να ασκεί οικονομική πολιτική που να μειώνει την ανεργία, αλλά και να επιστρέφει το φορολογικό προϊόν των δημοτών στους ίδιους τους δημότες και την τοπική οικονομία.

Έτσι το νομοθετικό πλαίσιο που προβλέπει τη σύναψη προγραμματικών συμβάσεων Φορέων Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικονομίας (ΚΑΛΟ) με Δήμους χρειάζεται βελτίωση και απλούστευση

Χρειάζεται προσαρμογή στο Ευρωπαϊκό Δίκαιο και στο Green New Deal, όπου προβλέπεται η προτεραιότητα των κοινωνικών κριτηρίων στις δημόσιες συμβάσεις.

  1. Καθιέρωση ενός αλγορίθμου συμπλήρωσης του Προϋπολογισμού των δήμων από τους ΚΑΠ ανάλογα με τις αντικειμενικές ελλείψεις τους.

Η περιφέρεια της Ελλάδας ερημώνει και αποδυναμώνεται, ειδικά τα νησιά και οι ορεινοί Δήμοι. Η κατανομή των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων μέχρι σήμερα έχει αποδείξει ότι δημιουργεί τεράστιες ανισότητες. Η κατανομή δεν μπορεί πια να γίνεται με οριζόντια κριτήρια. Υπάρχουν Δήμοι με πλουτοπαραγωγικές πηγές, διάσημες παραλίες και μαρίνες, χιονοδρομικά κέντρα, από όπου εξασφαλίζουν τεράστια έσοδα. Υπάρχουν και άλλοι Δήμοι οι οποίοι δεν εισπράττουν τίποτα πέραν των ΚΑΠ. Οι ΚΑΠ δεν μπορούν να συνεχίσουν κατανέμονται με πληθυσμιακά και εδαφικά κριτήρια και οι Δήμοι δεν μπορούν να συνεχίσουν έξι μήνες το χρόνο ανάλογα με τις τουριστικές περιόδους.

Αναδιανομή των ΚΑΠ προς όφελος των περιφερειακών, ορεινών και νησιωτικών δήμων.

Σε συνδυασμό με την προηγούμενη πρόταση πρέπει να γίνει γενναία αναδιάρθρωση των ΚΑΠ προς όφελος των περιφερειακών δήμων έτσι ώστε να τονωθεί η Ελληνική Περιφέρεια αλλά και να δημιουργηθούν κίνητρα αποκεντρωτικής εσωτερικής μετανάστευσης. Παράλληλα με το Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα Σύγκλισης πρέπει να δημιουργηθεί και ένα Εθνικό Πρόγραμμα Σύγκλισης.

  1. Υποχρεωτική καθιέρωση των Πράσινων Δημόσιων Συμβάσεων

Οι ελληνικοί Δήμοι σήμερα έχουν κύκλο εργασιών που φτάνει συνολικά τα 11 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως. Μια τεράστια αγοραστική κινητήρια δύναμη, που μπορεί να στρέψει το ενδιαφέρον των επιχειρήσεων προς την πράσινη οικονομία. Παράλληλα οι Δήμοι έχουν χρέος να περιορίσουν το περιβαλλοντικό τους αποτύπωμα και να προστατεύουν και την υγεία των πολιτών τους ενώ παράλληλα πρέπει να δημιουργήσουν προϋποθέσεις «Ανθεκτικής Πόλης». Αυτή η πολιτική δεν μπορεί να επαφίεται στο φιλότιμο και την περιβαλλοντική ευαισθησία των υπαλλήλων κάθε Δήμου ή Περιφέρειας. Οι Πράσινες Δημόσιες Συμβάσεις (Green Public Procurement) θα πρέπει να γίνουν υποχρεωτικές.

  1. Καθιέρωση υποχρεωτικής Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης σε όλα τα επίπεδα με κεντρικά διαπληροφοριακά συστήματα στο ‘Cloud

Το κόστος των Δήμων και των Περιφερειών από την απουσία ή την ελλειμματική Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση και την χρήση Νέων Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνίας είναι σήμερα τεράστιο. Τεράστια κατανάλωση χαρτιού και δημιουργία απορριμμάτων, πληθώρα άσκοπων μετακινήσεων και κατανάλωση καυσίμων, απίστευτη απώλεια χρόνου για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις, διατήρηση των ρουσφετιών με διαπροσωπικές σχέσεις, αδυναμία αποτελεσματικής οργάνωσης των υπηρεσιών και απώλεια χρόνου για τις δημοτικές και περιφερειακές υπηρεσίες.

Επιπρόσθετα η περιορισμένη και αργοπορημένη Η/Δ περιορίζει και τις σύγχρονες δυνατότητες διεύρυνσης της δημοκρατίας και της ενεργού συμμετοχής των πολιτών, ενώ περιορίζει και τις δυνατότητες εκπόνησης μακρόπνοων ολοκληρωμένων πολιτικών στους Δήμους μέσω των Επιχειρησιακών Προγραμμάτων.

Είναι άμεση και επιτακτική ανάγκη η δημιουργία ενός Κεντρικού Διαπληροφοριακού Συστήματος στο Υπουργείο Εσωτερικών όπου μέσω πλατφόρμας στο Cloud θα μπορούν όλοι οι Δήμοι να λειτουργούν με απόλυτη διαφάνεια και την βέλτιστη οργάνωση πιστοποιημένων προτύπων.

  1. Ανοιχτά και προσβάσιμα δεδομένα με πλήρη διαφάνεια για όλους

Σήμερα οι περισσότερες συμβάσεις Η/Δ έχουν γίνει με κλειστά και ανεξέλεγκτα από το Ελληνικό Δημόσιο προγράμματα πληροφορικής της Microsoft. Προγράμματα που έχουν δημιουργήσει απόλυτη εξάρτηση, παραβιάζουν τον ελεύθερο ανταγωνισμό, δημιουργούν αδυναμία στον δημόσιο έλεγχο διάθεσης των προσωπικών δεδομένων και μειώνουν κατά πολύ την διαφάνεια. Σήμερα απαιτείται όλος ο δημόσιος τομέας να διαθέτει προγράμματα ανοιχτού λογισμικού με δυνατότητα κοινωνικού ελέγχου.

  1. Κατάργηση των Νομικών Προσώπων Πολιτισμού, Αθλητισμού, Πρόνοιας κλπ

Σήμερα όλοι οι Δήμοι διαθέτουν ιδιαίτερου ανεξάρτητους οργανισμού Νομικών Προσώπων Πολιτισμού, Αθλητισμού και Πρόνοιας βασιζόμενο σε παλιούς νόμους που έδιναν μια κάποια παραπάνω ευελιξία στην λειτουργία τους. Σήμερα οι νόμοι αυτοί έχουν καταργηθεί. Μοναδικό όφελος πια είναι η λειτουργία επιπλέον αμειβόμενων διοικητικών συμβουλίων με κόστος μια τεράστια επιβάρυνση των προϋπολογισμών των δήμων. Ζητάμε την άμεση κατάργηση όλων των Νομικών Προσώπων Δ.Δ. και τη μεταφορά του προσωπικού στους Δήμους με παράλληλη δημιουργία αυτοτελών διευθύνσεων.

  1. Καθιέρωση τοπικού γραφείου Συνηγόρου του Πολίτη

Η εμπειρία του Συμπαραστάτη του Δημότη και της Επιχείρησης ήταν καταρχήν θετική. Χιλιάδες πολίτες «βρήκαν το δίκιο τους» χωρίς να ταλαιπωρηθούν και άλλοι τόσοι κατανόησαν ότι δεν έχουν λόγο διαμαρτυρίας χωρίς να ξοδέψουν μια περιουσία στα δικαστήρια. Όμως μόνο 34 από τους 332 Δήμους εξέλεξαν Συμπαραστάτη, γεγονός το οποίο δημιουργεί μια τεράστια ανισότητα μεταξύ των πολιτών και των δικαιωμάτων τους. Επίσης σε πολλές περιπτώσεις είτε ο Συμπαραστάτης δεν ήταν καταρτισμένος και εγνωσμένου κύρους, είτε ήταν επιλογή πολιτικών ισορροπιών.

Ο Συμπαραστάτης πρέπει να είναι εξειδικευμένος υπάλληλος του συνηγόρου του Πολίτη και υποχρεωτικά σε κάθε Δήμο ή σε ομάδα πολύ μικρών δήμων.

Επίσης πρέπει να είναι απόφοιτος της σχολής ΕΚΔΑΑ ή να διαθέτει επαρκή επιμόρφωση, για να γνωρίζει πολύ καλά και από επιστημονική άποψη τα θέματα της Αυτοδιοίκησης.

  1. Υποχρεωτική εφαρμογή Πράσινου Επιχειρησιακού Προγράμματος και δημιουργία γραφείου Περιβάλλοντος με εξειδικευμένο προσωπικό.

Σήμερα παρά το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει αναθέσει το 65% της αντιμετώπισης της Κλιματική Αλλαγής στην Τοπική Αυτοδιοίκηση (μια πολιτική που εξειδικεύεται στον ΕΣΕΚ) σχεδόν κανένας Δήμος και καμία Περιφέρεια δεν έχει συμπεριλάβει δείκτες Περιβαλλοντικού Αποτυπώματος στο Επιχειρησιακό του Πρόγραμμα. Όλες σχεδόν οι περιβαλλοντικές πολιτικές εδράζουν σε αόριστες αναφορές και ευχολόγια.

Επίσης κανένας Δήμος δεν διαθέτει ειδικό γραφείο και εξειδικευμένο προσωπικό που να μπορεί να σχεδιάσει και να υλοποιήσει πολιτικές φιλικές προς το περιβάλλον. Τα περισσότερα γραφεία Περιβάλλοντος περιορίζονται στην αποκομιδή των απορριμμάτων και το κλάδεμα των δέντρων και είναι στην καλύτερη περίπτωση στελεχωμένα με έναν γεωπόνο.

Σήμερα είναι άμεση η ανάγκη στελέχωσης αυτών των γραφείων με ειδικότητες περιβάλλοντος που θα εγκρίνουν τα Επιχειρησιακά Προγράμματα και θα λογοδοτούν σε ειδική διεύθυνση του Υπ. Περιβάλλοντος ενώ κάθε χρόνο θα συντάσσουν έκθεση για την πορεία των περιβαλλοντικών δεικτών του Ε.Π.

  1. Καθιέρωση επαρκούς αποζημίωσης για κάθε επιβάρυνση ενός Δήμου που εξυπηρετεί περιφερειακές ή εθνικές ανάγκες.

Μέχρι σήμερα ασκείται πολιτική γκετοποίησης και υποβάθμισης περιοχών που υποχρεωτικά φιλοξενούν ιδιαιτέρως μολυσματικές και οχλούσες χρήσεις για την εξυπηρέτηση κάποιων άλλων.

Τέτοιες περιπτώσεις είναι οι ΧΥΤΑ, το μεταναστευτικό, οι εθνικές οδικές αρτηρίες, τα διυλιστήρια, τα ΒΙΠΕ και πολλά άλλα. Σήμερα μπαίνει έντονα και το ζήτημα της φιλοξενίας των ΑΠΕ.

Ζητάμε το άνοιγμα ειδικού ξεχωριστού λογαριασμού στο Ταμείο Παρακαταθηκών και δανείων για την αποζημίωση κάθε δημότη – κάτοικου που επιβαρύνεται με τη φιλοξενία τέτοιων χρήσεων, αλλά και την χρηματοδότη έργων αποκλειστικά περιβαλλοντικής βελτίωσης για το Δήμο φιλοξενίας. Κάθε τέτοια εγκατάσταση θα πρέπει να συνοδεύεται εκτός από την Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων και από την αποτίμηση του κόστους που θα απαιτείται από άλλους Δήμους που ωφελούνται.

  1. Καθιέρωση του θεσμού «Ανοιχτό Σχολείο στη Γειτονιά» και χρήση των κτιρίων εκτός σχολικού ωραρίου από την τοπική κοινωνία.

Χιλιάδες σχολικά κτήρια των δήμων μένουν κενά και αναξιοποίητα τις ώρες εκτός σχολικού ωραρίου ενώ αυτά θα μπορούσαν να αποδοθούν στις τοπικές κοινωνίες για εργαστήρια, συνελεύσεις γειτονιές, δια βίου μάθηση, πολιτιστικές εκδηλώσεις, σεμινάρια, κέντρα δημιουργικής απασχόλησης, εκθέσεις, φεστιβάλ κινηματογράφο και παιχνίδια. Το νομικό πλαίσιο όμως είναι συγκεχυμένο και δεν το επιτρέπει. Σε πολλές περιπτώσεις αυταρχικής συμπεριφοράς και ευθυνοφοβίας δημάρχων και διευθυντών δεν επιτρέπεται ούτε η συνεδρίαση των συλλόγων γονέων.

Ζητάμε τη σαφή νομοθέτηση μετά το ωράριο λειτουργίας του σχολείου το κτίριο να αποδίδεται στον Δήμο με την υποστήριξη – πρόσληψη του απαραίτητου προσωπικού ή συνεργασία με φορείς Κ.ΑΛ.Ο προς διάθεση κάθε είδους πρωτοβουλίας της τοπικής κοινωνίας.

Δημιουργία «Σχολείων τοπικής πολιτικής» για την ενδυνάμωση της συλλογικότητας και της αλληλεγγύης, όπου θα γίνεται διαβούλευση μέσω της καθημερινής συμμετοχής των πολιτών σε συζητήσεις, αναγνώσεις και παρουσιάσεις (μαθήματα) των κατακτήσεων του κοινοτισμού, των εναλλακτικών πρακτικών συλλογικής δράσης σε κάθε γειτονιά, χώρους ελεύθερους ή διαθέσιμους για μικρές συγκεντρώσεις. Γνωριμία με τις πρακτικές μιας ευτυχισμένης και εύρωστης ζωής, για το ξεπέρασμα του ιδιοτελούς ωφελιμισμού, την προώθηση της πρόνοιας και της συμβιοτικότητας, τις πρακτικές και τις τακτικές της συλλογικής ευτυχίας, την ιδέα της απλής ζωής σε κοινόχρηστους χώρους, τη βελτίωση της ζωής μέσω της κοινωνικής αλληλέγγυας οικονομίας.

  1. Δημιουργία Γραφείου Επιχειρηματικότητας σε κάθε Δήμο με εξειδικευμένο προσωπικό για την νομική, λογιστική και συμβουλευτική κάλυψη start up και την οργάνωση συνεργατικών σχημάτων.

Η Τοπική Αυτοδιοίκηση οφείλει να υπηρετεί και έχει στόχο την αποκέντρωση και στην οικονομία. Αρμοδιότητα της είναι η δε η Τοπική Ανάπτυξη. Σήμερα η ερήμωση της περιφέρειας, αλλά και ο μαρασμός των τοπικών αγορών οφείλονται σε έναν μεγάλο βαθμό στην αδυναμία όρων ανταγωνιστικότητας των μικρών επιχειρήσεων έναντι των μεγάλων.

Η τοπική αυτοδιοίκηση πρέπει να αναλάβει τις ευθύνες της και δράση όχι με αποσπασματικές μεμονωμένες ενέργειες αλλά με μόνιμη δραστηριότητα που θα εκπορεύεται μέσα από τον Οργανισμό Εσωτερική Υπηρεσίας. Κάθε Δήμος πρέπει να διαθέτει Γραφείο Επιχειρηματικότητας με πλήρη γνώση των δυνατοτήτων αξιοποίησης όλων των προγραμμάτων από τις τοπικές επιχειρήσεις ειδικά τις start up και τα συνεργατικά σχήματα clusters. Τα συνεργατικά σχήματα μεταξύ των τοπικών επιχειρήσεων και η δυναμική συνέργεια του ανθρώπινου δυναμικού παραγωγής θα πρέπει να είναι βασικός στόχος και νομοθετημένη αρμοδιότητα των δήμων.

  1. Δημιουργία Γραφείου Ενεργού Γήρανσης σε κάθε Δήμο με εξειδικευμένο προσωπικό

Σήμερα και πολύ περισσότερο στο εγγύς μέλλον η γήρανση του πληθυσμού αποτελεί το βασικότερο κοινωνικό πρόβλημα που θα αντιμετωπίσουν οι Δήμοι. Χιλιάδες μοναχικά άτομα, ανήμπορα και αδρανοποιημένα σε κάθε γειτονιά μπροστά σε δεκάδες κινδύνους, ασφάλειας, ψηφιακού αναλφαβητισμού, υγείας, απομόνωσης κλπ. Σήμερα το 25% του γηραιού πληθυσμού της Ευρώπης αντιμετωπίζει στοιχεία κατάθλιψης.

Οι Δήμοι οφείλουν δια νόμου ως βασική αρμοδιότητα. να αναπτύξουν πολιτικές ενεργού γήρανσης. Με εξειδικευμένο προσωπικό θα αποτρέπει την αδρανοποίηση μέσω θεσμών εθελοντισμού και άυλης αμοιβής με συμβουλευτικές δυνατότητες για κάθε θέμα που απασχολεί τη τρίτη ηλικία.

  1. Υποχρεωτική εφαρμογή της Εταιρικής Σχέσης σε συγκεκριμένους τομείς αρμοδιότητας των δήμων.

Η Κοινωνία των Πολιτών αναδεικνύεται ολοένα και περισσότερο ως η βασική κινητήρια δύναμη της κοινωνικής και οικονομικής ζωής. Οι πολίτες πρέπει να διευκολυνθούν και να παροτρυνθούν στην ανάληψη της συνευθύνης στην λειτουργία όλων των υποθέσεων κοινού οφέλους σε μια εταιρική σχέση ανάμεσα στον δημόσιο τομέα και στην αγορά. Αυτή η Εταιρική Σχέση πρέπει να θεσμοθετηθεί και να νομοθετηθεί για κάθε πτυχή της λειτουργίας των δημοτικών δράσεων χωρίς προσκόμματα και γραφειοκρατικά εμπόδια.

18.4. Συμμετοχή των πολιτών

Μέτρα για μεγαλύτερη συμμετοχικότητα, που προτείνουμε και μπορούν να υλοποιηθούν είναι:

  • Οι πολίτες να ψηφίζουν εκεί όπου πραγματικά ζουν, ώστε να έχουν λόγο για τις αποφάσεις που επηρεάζουν την καθημερινή τους ζωή.
  • Το παράβολο για την υποβολή υποψηφιότητας θα πρέπει να μειωθεί προκειμένου να ενθαρρυνθεί η συμμετοχή των πολιτών στα κοινά και να μην αντιμετωπίζεται η υποψηφιότητα ως ανεπιθύμητη επιβάρυνση των δημόσιων οικονομικών. Επίσης, να καλύπτεται μέρος τουλάχιστον των εξόδων εκτύπωσης των ψηφοδελτίων.
  • Όλες οι αποφάσεις, οι συνεδριάσεις και οι διαδικασίες να είναι προσιτές στους πολίτες από το διαδίκτυο.
  • Η διαβούλευση με τους πολίτες, είτε με διαδικτυακή μορφή είτε με χρήση σύγχρονης τεχνολογίας σε δημόσιους χώρους, να γίνει βασικό στοιχείο της λειτουργίας του Δήμου. Επίσης, να προβλεφθούν δημόσιες ακροάσεις και συμβούλια διαβούλευσης ανά έργο στον τόπο που εκτελούνται τα έργα, με ανοικτή συμμετοχή. Διαβούλευση σε όλα τα στάδια του έργου: προγραμματισμό, σχεδιασμό, εκτέλεση, παραλαβή.
  • Τα δημοτικά μέσα ενημέρωσης και οι ιστοσελίδες να είναι ανοικτά στις απόψεις των δημοτών και των παρατάξεων, με έλεγχο για την τήρηση των κανόνων της αμεροληψίας. Δημόσια παρακολούθηση των συνεδριάσεων του δημοτικού συμβουλίου μέσω διαδικτυακής τηλεόρασης (web tv) και υποχρεωτική δημοσίευση των πρακτικών.
  • Διεξαγωγή τοπικών/περιφερειακών δημοψηφισμάτων που διασφαλίζουν την απευθείας συμμετοχή των πολιτών στις τοπικές τους υποθέσεις. Η συγκέντρωση υπογραφών ενός σημαντικού αλλά και ρεαλιστικού ποσοστού πολιτών πρέπει να αρκεί για τη διεξαγωγή τοπικού/περιφερειακού δημοψηφίσματος, αυστηρά για αρμοδιότητες του Δήμου/Περιφέρειας (π.χ. έργα τοπικής/περιφερειακής σημασίας). Χρειάζεται να ενεργοποιηθούν και οι διατάξεις που προβλέπουν υποχρεωτική συζήτηση στο δημοτικό ή διαμερισματικό συμβούλιο για αιτήματα ή προτάσεις 25 τουλάχιστον πολιτών. Απαραίτητη είναι επίσης η πρόβλεψη και για δημοψηφίσματα σε επίπεδο δημοτικού διαμερίσματος ή γειτονιάς.
  • Οι συνοικιακές συνελεύσεις και τα συμβούλια γειτονιάς, που προβλέπονται ήδη από τη νομοθεσία χωρίς ουσιαστικά να λειτουργούν, χρειάζεται να αποκτήσουν πραγματική υπόσταση στα πλαίσια θεσμών όπως ο Συμμετοχικός Προϋπολογισμός για τις επενδύσεις και τα έργα του Δήμου ή τα Τοπικά Σχέδια Βιωσιμότητας (Agenda 21).
  • Δημιουργία «Σχολείων τοπικής πολιτικής» για την ενδυνάμωση της συλλογικότητας και της αλληλεγγύης, όπου θα γίνεται διαβούλευση μέσω της καθημερινής συμμετοχής των πολιτών σε συζητήσεις, αναγνώσεις και παρουσιάσεις (μαθήματα) των κατακτήσεων του κοινοτισμού, των εναλλακτικών πρακτικών συλλογικής δράσης σε κάθε γειτονιά, χώρους ελεύθερους ή διαθέσιμους για μικρές συγκεντρώσεις. Γνωριμία με τις πρακτικές μιας ευτυχισμένης και εύρωστης ζωής, για το ξεπέρασμα του ιδιοτελούς ωφελιμισμού, την προώθηση της πρόνοιας και της συμβιοτικότητας, τις πρακτικές και τις τακτικές της συλλογικής ευτυχίας, την ιδέα της απλής ζωής σε κοινόχρηστους χώρους, τη βελτίωση της ζωής μέσω της κοινωνικής αλληλέγγυας οικονομίας.

Προτείνουμε επίσης τη μελέτη και υιοθέτηση των καινοτομιών που έχουν λειτουργήσει με επιτυχία σε άλλες πόλεις, όπως π.χ. στο Μόντρεαλ του Καναδά:

18.5. Σύνοψη Αρχών

Α΄: Η αυτοδιοίκηση είναι ο γνησιότερος και εγγύτερος στον πολίτη θεσμός του δημοκρατικού πολιτεύματος. Όλοι οι άλλοι θεσμοί δεν μπορούν να τον υποκαθιστούν.

Β΄: Ο πολίτης διαπαιδαγωγείται στη δημοκρατία μέσα από την συμμετοχή του στις κοινωνικές διεργασίες. Εκεί αναδεικνύεται η προσωπικότητα, οι ηθικές και κοινωνικές αξίες που πιστεύει και υπηρετεί.

Γ΄: Μια γνήσια αυτοδιοίκηση προϋποθέτει θεσμούς που διασφαλίζουν τη διαφάνεια και τη συμμετοχή του πολίτη, στον σχεδιασμό, την υλοποίηση και τον έλεγχο όλων των λειτουργιών του Δήμου.

Δ΄: Το κοινωνικό και δημόσιο συμφέρον βρίσκεται πάνω από το ατομικό και ιδιωτικό. Η ιδιοτέλεια, ο παραγοντισμός και ο μικροκομματισμός πρέπει να είναι συμπεριφορές ξένες προς τις αρχές μας.

Ε΄: Η σχέση περιβάλλοντος – πολίτη, είναι παράγοντας ισορροπίας για την πόλη. Όταν ανατρέπεται, και συνήθως ανατρέπεται υπέρ του ιδιωτικού συμφέροντος, οι επιπτώσεις είναι αρνητικές για όλη την κοινωνία.

ΣΤ΄: Η ανάπτυξη της πόλης με όρους αγοράς και ατομικού κέρδους δεν είναι αποδεκτή. Η ανάπτυξη της πόλης αφορά όλους τους πολίτες, δεν γίνεται ερήμην τους, προϋποθέτει συμμετοχή στις αποφάσεις και διαφάνεια, δεν προσβάλλει την ιστορία, δεν αποδομεί ό,τι έχει κατακτηθεί από τη συλλογική προσπάθεια.

Ζ΄: Επιδιώκουμε τη συνεργασία, τη δικτύωση και την αλληλοϋποστήριξη με κινήσεις ανά την Ελλάδα που έχουν παρόμοια πιστεύω και προσανατολισμούς με τους δικούς μας.

Η΄: Πιστεύουμε στην αποκέντρωση και την αυτοθέσμιση των τοπικών κοινωνιών, ως βασικό στοιχείο αναζωογόνησης και δημοκρατικής διακυβέρνησης της χώρας.

Θ΄: Αγωνιζόμαστε για την ανάπτυξη δικτύων κοινωνικής προστασίας, αλληλέγγυας οικονομίας, καθώς και για τη δημιουργία νέων συνεργατικών θεσμών. Η ποιότητα της ζωής μας δεν μπορεί να βασίζεται στον πολίτη – καταναλωτή και σε πρότυπα συνυφασμένα με αυστηρά οικονομικά μεγέθη.

Ι΄: Επιδιώκουμε και στηρίζουμε τη δημιουργικότητα, την πολιτιστική-πνευματική καλλιέργεια και την αυτομόρφωση, για μας τους ίδιους αλλά και για τους συμπολίτες μας.

ΙΑ΄: Πιστεύουμε ότι οι δημοκρατικοί θεσμοί δεν παράγουν χρήμα, ούτε το χρήμα δημοκρατία.

 

19. Δημοκρατία και ψηφιακή κοινωνία

19.1. Διεκδικούμε πλήρη ελευθερία του λόγου και της πληροφορίας

Η ελευθερία του λόγου και της έκφρασης και η ελεύθερη κυκλοφορία της πληροφορίας βρίσκονται στον πυρήνα κάθε δημοκρατικής κοινωνίας. Υποστηρίζουμε τη θέσπιση κανόνων που προστατεύουν τα μέσα ενημέρωσης από τη συγκέντρωση και τον έλεγχο από συμφέροντα, κατοχυρώνουν την πλουραλιστική λειτουργία τους και εξασφαλίζουν την ανεξαρτησία των δημόσιων μέσων από τον κρατικό έλεγχο. Υποστηρίζουμε τη θέσπιση κανόνων δεοντολογίας και κοινωνικού ελέγχου των μέσων ενημέρωσης, ενάντια στον έλεγχο από τα μεγάλα οικονομικά συμφέροντα.

Ο παγκόσμιος ιστός δεν θα πρέπει να υπόκειται σε κυβερνητικό έλεγχο παρά μόνο στο μέτρο που αποτρέπονται πράξεις που παραβιάζουν τα δικαιώματα των πολιτών ή προωθούν εγκληματικές πράξεις. Η παραδοσιακή προσέγγιση περί πνευματικής ιδιοκτησίας πρέπει να αντικατασταθεί με εξελιγμένες μορφές, που επιτρέπουν τον διαμοιρασμό της ανθρώπινης δημιουργίας υπό προϋποθέσεις που διατηρούν τα κίνητρα για τους δημιουργούς. Το πνεύμα και οι αρχές που διέπουν τα λογισμικά ανοικτού κώδικα διασφαλίζουν την πρόσβαση όλων των κοινωνικών στρωμάτων στην κοινωνία της πληροφορίας, προσφέροντας τα εργαλεία για ουσιαστική συμμετοχή τόσο στην ηλεκτρονική επανάσταση όσο και κατ’ επέκταση στην πραγματική δημοκρατία.

19.2. Η ψηφιακή κοινωνία

19.2.1. Ο πλούτος είμαστε εμείς

Η ψηφιακή κοινωνία -και πριν από αυτήν η ψηφιακή οικονομία- είναι εδώ και καιρό μια καθημερινότητα, που τη ζούμε συνέχεια και στην οποία συμμετέχουμε ενεργά και είναι συγχρόνως και παγκόσμια.

Με τη δική μας ενεργή συμμετοχή κτίζουμε, λοιπόν, την ψηφιακή κοινωνία, που στην πραγματικότητα είναι η κοινωνία που θέλουν τα FB, Google, Instagram, Amazon, Apple, Microsoft κλπ. Η χρηματιστηριακή αξία των παραπάνω είναι περίπου 5 τρις, δηλαδή κάπου 3 φορές το ΑΕΠ της Γερμανίας. Ο μυθικός αυτός πλούτος ελέγχεται από μια ολιγαρχία και αυξάνεται διαρκώς. Η πρώτη ύλη πάνω στην οποία στηρίζεται ο πλούτος αυτός είμαστε εμείς, δηλαδή τα προσωπικά μας στοιχεία και η συμπεριφορά μας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Ποτέ μέχρι τώρα στην ιστορία της ανθρωπότητας δεν υπήρξε τόση στενή παρακολούθηση, τόσο σε ατομικό όσο και κοινωνικό επίπεδο, σε τόσο λίγο χρονικό διάστημα χωρίς αντίσταση. Βεβαίως, στην αρχή αυτής της φάσης (αρχές του 1980), με το ανερχόμενο ίντερνετ, οι υποσχέσεις ήταν παραδεισένιες: με την αυτοματοποίηση θα δουλεύουμε λιγότερο, με το ιντερνέτ θα ερχόταν η εκπαίδευση και παραπάνω ελευθερία, κλπ.

Η στρατηγική των Πρασίνων θα είναι μια κατ’ αρχήν συμφωνία στους στόχους που επιδιώκουμε στον τομέα της ψηφιακής κοινωνίας, τη δημιουργία της καμπάνιας, το πέρασμα στην ενημέρωση της κοινωνίας και τελικά τη νομοθέτηση.

Πρόκειται για έναν τομέα που προσδιορίζει την κοινωνική εξέλιξη καθοριστικά και αμετάκλητα.

19.2.2. Πού είμαστε τώρα

Βλέπουμε μόνο το μισό του θέματος, δηλαδή μόνο την πλευρά της δικτύωσης και της διασκέδασης και όχι την εκμετάλλευσή μας. Όλοι παραδέχονται ότι τα προσωπικά μας στοιχεία και η συμπεριφορά μας, όντας δικτυωμένοι, είναι η πρώτη ύλη του 21ου αιώνα και με αυτήν οι κολοσσοί αυτοί παράγουν τον πλούτο τους. Όμως:

  • Γινόμαστε διπλά θύματα, εκμεταλλεύονται τον καθέναν μας ως άτομο και βασισμένοι στα Big Data με τους κανόνες της λεγόμενης Behavioral economy και της τεχνητής νοημοσύνης, μας κατευθύνουν εκεί που θέλουν.
  • Δεν βλέπουμε ότι έχει δημιουργηθεί μια προσωπική εξάρτηση και ιδιαίτερα στα παιδιά από το ιντερνέτ και τα smartphones.
  • Αν δεχόμαστε ότι η πρώτη ύλη είμαστε εμείς οι πολίτες, τότε αυτός ο εθνικός πλούτος εκχωρείται και το κράτος δεν μεριμνά για τους πολίτες του.
  • Παρόλη την κουβέντα περί fake news, post facts, γκρινιάζομε όμως δεν κάνουμε σχεδόν τίποτα για αυτό.
  • Δεχόμαστε σχεδόν αμαχητί την υπονόμευση της δημοκρατίας.
  • Δεχόμαστε χωρίς έλεγχο την εισαγωγή και εφαρμογή κάθε νέας τεχνολογίας χωρίς σκέψη για οποιεσδήποτε συνέπειες.
  • Παρακολουθούμε τον αφανισμό της μεσαίας τάξης, με την αυτοματοποίηση της εργασίας και μάλιστα σε επαγγέλματα μη ρουτίνας.
  • Δεν υπάρχει σχεδόν κανένας έλεγχος για τη χρήση και κατάχρηση των προσωπικών μας δεδομένων.
  • Δεν είναι τυχαίο ότι ακόμα και οι δημιουργοί της τεχνολογίας του ίντερνετ όπως Tim Berners-Lee, Jaron Lanier, ακόμα και υψηλόβαθμα στελέχη του FB γίνονται ή έχουν γίνει οι αυστηροί κριτές και δεν σταματούν να προειδοποιούν ότι έχουμε μπροστά μας έναν ψηφιακό μεσαίωνα.

19.2.3. Ο έλεγχος στους πολίτες

Ο συνδυασμός αυτοματοποίηση, μηχανική μάθηση και τεχνητή νοημοσύνη στη βάση της παγκόσμιας δικτύωσης θέτουν σε πολύ σύντομο χρόνο εκτός εργασίας ενώ τεράστιο τμήμα της κοινωνίας δεν λειτουργεί και η παλιά υπόσχεση ότι η τεχνολογία φέρνει θέσεις εργασίας δεν επαληθεύτηκε. Η πραγματικότητα δείχνει άλλη εικόνα:

  • Τα συνδικάτα δεν είναι σε θέση να εκπροσωπήσουν τον ψηφιακό εργατικό κόσμο
  • Η Πολιτεία έχει αφήσει αμαχητί το πεδίο στους ψηφιακούς κολοσσούς
  • Η επιστήμη και οι ειδήμονες είναι λίγο η πολύ ενσωματωμένοι στο παιχνίδι, ότι φτάνει μόνο να συνεχίσουμε και ο επίγειος παράδεισος έρχεται. Μάλλον η αποκάλυψη έρχεται.
  • Οι πολίτες έτσι είναι εκτιθέμενοι και στο έλεος των ψευδοπροφητών.

Με δυο λόγια, πρέπει να παραδεχτούμε ότι οι ψηφιακοί κολοσσοί είναι σε θέση να αλλάξουν τη συμπεριφορά και τη συνείδηση των πολιτών σε παγκόσμιο επίπεδο. Με τα σημερινά δεδομένα, ο George Orwell και οι άλλοι ούτε στα όνειρα τους δεν φαντάστηκαν πόσο γρήγορα η δυστοπία τους θα γινόταν πραγματικότητα.

Με σταθερά βήματα και μέτρα πρέπει να πάρουν οι πολίτες τον έλεγχο. Τα μέτρα πρέπει να περιέχουν δομές και νομοθεσία για την προστασία των πολιτών, στο κοινωνικό και στο οικονομικό επίπεδο. Οι πράσινες προτάσεις θα πρέπει να κάνουν δυνατό τον έλεγχο της ανάπτυξης στον ψηφιακό τομέα. 

19.3. Διεκδικούμε ανοικτά δεδομένα και πρότυπα

Οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ συντονίζονται και υποστηρίζουν τους αγώνες για την ελευθερία του λόγου και της έκφρασης, την προστασία της προσωπικότητας, τον σεβασμό του προσωπικού απόρρητου, την ασφάλεια των επικοινωνιών, την πρόσβαση στη γνώση και τον πολιτισμό, την ενίσχυση των κοινών και του συλλογικού συμφέροντος.

Αυτό σημαίνει ότι υποστηρίζουμε στόχους και αιτήματα όπως:

  • ενίσχυση της Διαφάνειας και αναβάθμισης των εργαλείων δημοσιότητας, λογοδοσίας και κοινωνικού ελέγχου της διοίκησης,
  • συστηματοποίηση της συμμετοχικότητας των πολιτών και της δημόσιας διαβούλευσης,
  • χρήση ελεύθερου λογισμικού/λογισμικού ανοικτού κώδικα (ΕΛ/ ΛΑΚ) στις υπηρεσίες,
  • δημιουργία δομών για ανοικτά δημόσια δεδομένα και πληροφορίες με την παράλληλη στήριξη των φορέων που ήδη στοχεύουν σε αυτό,
  • ενίσχυση των ανοικτών (τεχνολογικών) πρότυπων που είναι απαραίτητα για την επίτευξη διαλειτουργικότητας στη διοίκηση,
  • προστασία του προσώπου απέναντι στην απεριόριστη συλλογή, αποθήκευση, χρήση και παραχώρηση των προσωπικών του δεδομένων (πληροφοριακός αυτοκαθορισμός),
  • περιορισμό του κοπιράιτ (πνευματικά δικαιώματα) μόνο σε εμπορικές πράξεις, με συνέπεια την ελεύθερη και νόμιμη αντιγραφή και αναπαραγωγή υλικού για μη κερδοσκοπικούς ή μη εμπορικούς σκοπούς,
  • απαγόρευση πατεντών σε λογισμικό και ζωντανούς οργανισμούς, σπόρους ή γονίδια και απελευθέρωσή τους στην Υγεία και τα φάρμακα στον ελάχιστο χρόνο,
  • εφαρμογή των σχετικών διατάξεων του νόμου για τα ανοιχτά δεδομένα (Ν. 4305/2014, όπως κωδικοποιήθηκε με το Π.Δ. 28/2015), σύμφωνα με τον οποίο καθιερώθηκε η αρχή της εξ ορισμού ανοιχτής διάθεσης και περαιτέρω χρήσης της δημόσιας πληροφορίας αλλά και του άρθρου 58 του Ν.4178/2013, που αφορά τα γεωχωρικά δεδομένα, σύμφωνα με το οποίο, «τα δημόσια δεδομένα της ΕΚΧΑ Α.Ε. διατίθενται σε οποιονδήποτε τρίτο δωρεάν και με τις κατάλληλες ανοιχτές άδειες, εφόσον πρόκειται να χρησιμοποιηθούν για μη εμπορικούς σκοπούς»,
  • εφαρμογή του νομοθετικού πλαισίου για την ηλεκτρονική διακυβέρνηση (Ν.3979/2011 και τροποποιήσεις του) και υλοποίηση των δεσμεύσεων που έχει αναλάβει η χώρα μας στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας για την Ανοιχτή Διακυβέρνηση.

  

20. Δικαιοσύνη

20.1. Καμιά μεταρρύθμιση χωρίς πολιτική βούληση

Η εμπέδωση του Κράτους Δικαίου αποτελεί μία εκ των βασικών προϋποθέσεων για την κοινωνική και οικονομική ανάπτυξη μιας χώρας. Σε μία χώρα που δεν αποδίδεται δικαιοσύνη σε εύλογο χρόνο, η ασφάλεια του δικαίου κλονίζεται και οικονομικές επενδύσεις είτε δεν πραγματοποιούνται, είτε ματαιώνονται. Αυτό έχει ως συνέπεια να εμποδίζεται η ανάπτυξη, η ανεργία να παραμένει υψηλή και το Κράτος Δικαίου να δοκιμάζεται.

Η μεταρρύθμιση στη Δικαιοσύνη πρέπει να τεθεί μέσα στις άμεσες προτεραιότητες της νέας Κυβέρνησης και να περιλαμβάνει μέτρα που (α) έχουν άμεση ή τουλάχιστον μεσοπρόθεσμη απόδοση και (β) μέτρα που θα αποφέρουν καρπούς σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα.

Η μεταρρύθμιση στη Δικαιοσύνη μπορεί να επιτύχει μόνο αν υπάρξει πολιτική σαφής βούληση και συναίνεση των κομμάτων στη Βουλή. Τούτο απαιτεί τη συγκρότηση ενός ολοκληρωμένου μηχανισμού εφαρμογής σε ανώτατο πολιτικό επίπεδο, ο οποίος θα μπορέσει να σχεδιάσει τον οδικό χάρτη και το συνολικό πρόγραμμα της μεταρρύθμισης, θα παρέχει κατευθύνσεις και θα παρακολουθεί τα αποτελέσματα. Ειδικότερα, ο μηχανισμός αυτός θα πρέπει να δώσει έμφαση στην εφαρμογή των κανόνων της καλής νομοθέτησης, όπως π.χ. στην αποτελεσματική διαβούλευση, την εκ των προτέρων (ex ante) αποτίμηση επιπτώσεων των νομοθετημάτων και την έγκαιρη έκδοση των απαιτούμενων εφαρμοστικών διατάξεων.

Σίγουρα το θέμα της μεταρρύθμισης στην ελληνική Δικαιοσύνη είναι πολυσχιδές και για τον λόγο αυτό η όποια μεταρρύθμιση μπορεί να πετύχει μόνο αν υπάρξει σαφής πολιτική βούληση και συντονισμένη δράση από όλους τους αρμόδιους εμπλεκόμενους φορείς

20.2. Δικαιοσύνη, χωροταξία και τεχνολογία

Η δικαστική χωροταξία αποβλέπει στην οργάνωση απονομής της Δικαιοσύνης κατά τρόπο ορθολογικό, εντός των γεωγραφικών ορίων της επικράτειας και λαμβάνοντας υπόψη τη διοικητική διαίρεση της χώρας, προκειμένου να εξυπηρετούνται οι πολίτες αναφορικά με την παροχή υπηρεσιών δικαιοδοτικού χαρακτήρα.

Το βασικό μέσο/κριτήριο για τη μεγιστοποίηση της αποτελεσματικότητας και την ελαχιστοποίηση των δαπανών είναι η βέλτιστη κατανομή των δικαστηρίων και των δικαστικών υπηρεσιών εντός της ελληνικής επικράτειας. Η ορθή δικαστική γεωγραφία εξασφαλίζει, λοιπόν, την εύκολη πρόσβαση στη Δικαιοσύνη, τα μικρά δικαστήρια που διασφαλίζουν την εγγύτητα  για τους πολίτες, συνακόλουθα τη μείωση του κόστους και τη μεγιστοποίηση της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών.

Η δικαστική χωροταξία  συνδέεται άρρηκτα με τη χάραξη της δημόσιας πολιτικής για την ανοιχτή διακυβέρνηση με τη χρήση νέων τεχνολογιών, με τη δημόσια πολιτική για τις κτιριακές υποδομές των δικαστηρίων και με τη δημόσια πολιτική για την διοίκηση των δικαστηρίων. Η μεταρρύθμιση του δικαστικού χάρτη ,όπως αυτή αναφέρεται παραπάνω, με τη σειρά της, συνδέεται άμεσα και μπορεί να επιτευχθεί και με την εντατικοποίηση της χρήσης της τεχνολογίας, υπό την προϋπόθεση όμως ότι αυτή θα περιλαμβάνει όλες τις βασικές υπηρεσίες, οι οποίες θα λαμβάνουν χώρα ψηφιακά και με σεβασμό στην τήρηση της ιδιωτικότητας.

Με βάση αυτή την προσέγγιση, οι προτάσεις μας για τη δικαστική χωροταξία είναι οι παρακάτω:

  1. Με βάση τα δεδομένα που ισχύουν στην Ελλάδα, καθίσταται απόλυτη ανάγκη η χωροταξική αναδιάρθρωση και ο ανασχεδιασμός των δικαστηρίων της περιφέρειας, προκειμένου να υπάρξει ορθολογική κατανομή δικαστών και δικαστηρίων, ανάλογα με τον αριθμό των υποθέσεων και τον πληθυσμό κάθε συγκεκριμένης περιοχής. Επομένως, απαιτείται ένα πλήρες σχέδιο αναμόρφωσης του δικαστικού χάρτη της χώρας, με συγχώνευση δικαστηρίων, όπου αυτό κρίνεται αναγκαίο.
  2. Αλλαγή πολιτικής για τη στέγαση των δικαστικών μεγάρων. Σε συνδυασμό με την παραπάνω προοπτική, θα πρέπει να προχωρήσει και η πρόβλεψη για μεταστέγαση πολλών δικαστικών μεγάρων. Υπάρχουν δικαστήρια που είναι παντελώς ακατάλληλα (π.χ. δικαστικό μέγαρο Έδεσσας) και άλλα δικαστήρια στεγάζονται σε χώρους χωρίς την παραμικρή υποδομή. Είναι πασιφανής η διαχρονική αδυναμία της ελληνικής πολιτείας να επεξεργασθεί ένα σχέδιο για τη στέγαση της δικαιοσύνης όλων των δικαιοδοτικών κλάδων. Το υπουργείο δικαιοσύνης θα πρέπει να επανασχεδιάσει την στέγαση των δικαστηρίων.
  3. Επιπλέον, επιβάλλεται η ανάπτυξη νέων τεχνολογιών (‘’cyber justice’’ και ‘’e-justice’’), με τις οποίες θα εξασφαλίζεται ηλεκτρονικά η παρακολούθηση της πορείας των υποθέσεων από τους δικηγόρους και τους διαδίκους τους, η ηλεκτρονική κατάθεση δικογράφων (ενδίκων μέσων, βοηθημάτων, σχετικών εγγράφων κλπ), η ηλεκτρονική κοινοποίηση/επίδοση αποφάσεων στους διαδίκους, η ηλεκτρονική κατάθεση πάσης φύσεως αιτήσεων, πχ για έκδοση πιστοποιητικών. Προς το παρόν, υφίσταται μεν ο Ν.4055/2012, με τον οποίο παρέχεται η δυνατότητα για ηλεκτρονική κατάθεση δικογράφων (στα διοικητικά δικαστήρια ως επί το πλείστον) και το Π.Δ. 150/2013, με το οποίο προβλέπεται η ηλεκτρονική κατάθεση προτάσεων και σχετικών εγγράφων ενώπιον των πολιτικών δικαστηρίων, πλην όμως τα μέχρι σήμερα αποτελέσματα είναι, επιεικώς, πενιχρά και, επιπλέον, δεν καλύπτει ευρύ φάσμα εξυπηρέτησης των δικηγόρων και των διαδίκων. Είναι επιβεβλημένη η νομοθετική θέσπιση κινήτρων, ώστε να ενισχυθεί η ηλεκτρονική διαδικασία, όπως, λ.χ., η θέσπιση φορολογικών εκπτώσεων ή η απαλλαγή από τη δικαστική δαπάνη για τον ηττηθέντα διάδικο που κατέθεσε ηλεκτρονικά τα δικόγραφά του.
  4. Στην αναβάθμιση της Δικαιοσύνης θα μπορούσε να συμβάλλει και η προμήθεια και εγκατάσταση του τεχνολογικού εξοπλισμού στα δικαστήρια, για την πραγματοποίηση τηλεσυνεδριάσεων, π.χ. στα διοικητικά πρωτοδικεία και διοικητικά εφετεία της χώρας ή σε νησιά ή άλλες ακριτικές περιοχές της χώρας, εκεί όπου οι πολίτες έχουν ακόμα μεγαλύτερη ανάγκη σύνδεσης με το δικανικό/δικαστικό σύστημα. Είναι άξιο λόγου ότι το Π.Δ. 142/2013 προβλέπει τη δυνατότητα τηλεσυνεδριάσεων στην πολιτική δίκη, ωστόσο ουδέποτε έτυχε εφαρμογής.
  5. Ολοκλήρωση και εφαρμογή του έργου «Ολοκληρωμένο Σύστημα Διαχείρισης Δικαστικών Υποθέσεων για τη Διοικητική Δικαιοσύνη» (ΟΣΔΔΥ-ΔΔ). Το εν λόγω έργο έχει αρχίσει να εφαρμόζεται στη διοικητική δικαιοσύνη, πλην όμως δεν έχει τύχει καθολικής εφαρμογής και περαιτέρω θα πρέπει να υιοθετηθεί και για τα αστικά δικαστήρια.

Το  εν λόγω έργο περιλαμβάνει τα παρακάτω:

α) την ανάπτυξη και λειτουργία κεντρικού συστήματος διαχείρισης υποθέσεων και ενιαίου συστήματος διαχείρισης νομολογίας των διοικητικών δικαστηρίων της χώρας,

β) την ανάπτυξη και τη θέση σε λειτουργία κεντρικού συστήματος διοικητικής πληροφόρησης, το οποίο επιτρέπει την παραγωγή σύνθετων στατιστικών στοιχείων από το σύνολο των δεδομένων της κεντρικής βάσης του ΟΣΔΔΥ ΔΔ,

γ) την ανάπτυξη και τη θέση σε λειτουργία πολυγλωσσικής διαδικτυακής πύλης διοικητικής δικαιοσύνης που θα παρέχει στους ενδιαφερόμενους υπηρεσίες «one-stop shop» σε τουλάχιστον δύο γλώσσες,

δ) τη δημιουργία μιας κεντρικής βάσης δεδομένων στην οποία θα συνδέονται όλα τα διοικητικά δικαστήρια μέσω εφαρμογών, και

ε) την ανάπτυξη και τη θέση σε λειτουργία κεντρικού ηλεκτρονικού ταχυδρομείου.

  1. Υιοθέτηση της λεγόμενης «ψηφιακής δικογραφίας». Κατά τον σχηματισμό της δικογραφίας, όλοι οι παράγοντες της διαδικασίας, δηλαδή οι δικηγόροι, οι διάδικοι, οι προανακριτικοί υπάλληλοι, οι ανακριτές, ο Εισαγγελέας, θα πρέπει να συλλέγουν όλο το υλικό ψηφιακά και, κατ’ αυτό τον τρόπο, να το θέτουν υπόψη και στη διάθεση του δικαστή.

20.3. Εκπαίδευση των δικαστικών λειτουργών

Αναντίρρητα, η εκπαίδευση των δικαστικών λειτουργών, καθώς και των δικαστικών υπαλλήλων, αποτελεί ζήτημα μεγάλης σημασίας, όχι μόνο για την επιστημονική τους κατάρτιση και βελτίωση, αλλά και γενικότερα για την ενδυνάμωση και θεμελίωση της ίδιας της δημοκρατίας, όπως αυτή εκφράζεται μέσω μίας ανεξάρτητης Δικαιοσύνης.

Σκοπός της δικαστικής εκπαίδευσης, προεισαγωγικής καθώς και της συνεχιζόμενης, που αφορά τους ήδη υπηρετούντες δικαστικούς λειτουργούς, είναι η δημιουργία σύγχρονων δικαστών που είναι σε θέση να ανταποκριθούν στην αποστολή τους με αίσθημα ευθύνης. Ο δικαστής  είναι, και οφείλει να είναι, ένας πολίτης με βαθιά πίστη στις αρχές του δημοκρατικού πολιτεύματος, στα δικαιώματα και τις ελευθερίες, στο κράτος δικαίου, στην αξία του ανθρώπου καθώς και στο βασικό συστατικό στοιχείο της δημοκρατίας που είναι ο πλουραλισμός των ιδεών, των απόψεων, των ιδεολογιών και ο σεβασμός στη διαφορετικότητα.

Επιπλέον, ο δικαστικός λειτουργός οφείλει να είναι αμερόληπτος, αντικειμενικός, μακριά από εξαρτήσεις, οικονομικές, πολιτικές ή άλλες, δικαστής που εμφορείται από πνεύμα ανεξαρτησίας και ελευθερίας στη συνείδηση και τη σκέψη του, έχει σθένος στην υποστήριξη των απόψεών του και εκδίδει τις αποφάσεις του σε επίκαιρο χρόνο, σεβόμενος έτσι το θεμελιώδες δικαίωμα παροχής δικαστικής προστασίας του πολίτη αλλά και το δημόσιο συμφέρον.

Προτείνουμε:

Συνεχή, ανά τακτά χρονικά διαστήματα, επιμορφωτικά σεμινάρια που θα στοχεύουν στην καλλιέργεια της κριτικής σκέψης, μετάδοση των τεχνικών επεξεργασίας των υποθέσεων, ορθή διατύπωση του δικανικού συλλογισμού στον προφορικό και γραπτό λόγο και εμπεριστατωμένη αιτιολόγηση των αποφάσεων, με τις αναγκαίες αναφορές στη θεωρία και το δόγμα της νομικής επιστήμης. Επίσης, τα σεμινάρια αυτά θα συμβάλλουν και στην εξοικείωση του δικαστή με την ευρωπαϊκή νομοθεσία και νομολογία.

Ο Έλληνας δικαστής πρέπει οπωσδήποτε να συνειδητοποιήσει ότι είναι δικαστής του Ενωσιακού δικαίου, της Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου και των άλλων διεθνών συμβάσεων που έχουν κυρωθεί με νόμο και αποτελούν εσωτερικό δίκαιο. Ως εκ τούτου, τα ευρωπαϊκά και διεθνή νομικά κείμενα καθώς και η νομολογία των ευρωπαϊκών δικαστηρίων αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινής εργασίας του δικαστή.

20.4. Ταχύτερη απονομή της Δικαιοσύνης

Είναι γνωστό σε όλους πως το μείζον πρόβλημα που αντιμετωπίζει η ελληνική Δικαιοσύνη είναι η καθυστέρηση στην απονομή της, γεγονός που έχει προκαλέσει πληθώρα καταδικών της χώρας μας από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου για παραβίαση του ευλόγου χρόνου απονομής της δικαιοσύνης. Η αύξηση του αριθμού των δικαστικών λειτουργών και δικαστικών υπαλλήλων θα μπορούσε μεν να βελτιώσει τους χρόνους απονομής της Δικαιοσύνης (και το έχει κάνει, ως ένα βαθμό), ωστόσο το πρόβλημα συνεχίζει να υφίσταται.

Κατά συνέπεια, θα πρέπει να ενισχυθεί η συμβιβαστική επίλυση της διαφοράς (που εισήχθη με τον Ν. 2298/1995) και ο θεσμός της δικαστικής μεσολάβησης για αστικές και εμπορικές υποθέσεις (Ν. 4055/2012). Επιπλέον, πρέπει να εμπεδωθεί και η εισαγωγή της διαμεσολάβησης και στην ποινική διαδικασία, όπως αυτή έχει ήδη εισαχθεί στη νομοθεσία, χωρίς την παραμικρή ανταπόκριση και επιτυχία, με το Ν.3500/2006, περί ενδοοικογενειακής βίας, καθώς και το άρθρο 308Β του ΚΠΔ, διάταξη με την οποία επιδιώκεται η επίλυση ποινικών διαφορών με αμιγώς οικονομική διάσταση, ο Ν.4312/2014 με τον οποίο προβλέπεται ο θεσμός της «ποινικής συνδιαλλαγής» σε περιπτώσεις περιουσιακών εγκλημάτων που στρέφονται κατά του ελληνικού δημοσίου.

Ο θεσμός της διαμεσολάβησης δεν έχει εμπεδωθεί από τον νομικό κόσμο της χώρας. Αποτελεί κοινή διαπίστωση ότι η διαπίστευση, μέσω σεμιναρίων και εξετάσεων, είναι μία πολύ κοστοβόρα διαδικασία, γεγονός που αποθαρρύνει την μεγάλη μάζα των δικηγόρων στην κατεύθυνση αυτή. Την ίδια στιγμή, δεν έχει γίνει κτήμα και του Έλληνα πολίτη. Κατά συνέπεια, θα πρέπει να προβλεφθεί μία διαδικασία απόκτησης διαπίστευσης της διαμεσολάβησης για τους ενδιαφερόμενους δικηγόρους χωρίς (ή έστω με μικρό) κόστος. Παράλληλα, θα πρέπει να θεσπιστεί η υποχρεωτικότητα στην προσφυγή στη διαμεσολάβηση από τους πολίτες, τουλάχιστον στα νομικά πεδία για το οποία ήδη προβλέπονται από την ισχύουσα νομοθεσία (βλ. παραπάνω).

20.5. Αναβάθμιση των δικαστικών υπαλλήλων

Ο συνταγματικός νομοθέτης (άρθρο 92) αντιμετωπίζει τους υπαλλήλους της γραμματείας όλων των δικαστηρίων και των εισαγγελιών ως ιδιαίτερη κατηγορία δημοσίων υπαλλήλων, δεδομένου ότι, λόγω της αποστολής τους ως βοηθητικών οργάνων της Δικαιοσύνης, περιβάλλονται, επιπλέον, με ειδικές εγγυήσεις ως προς την υπηρεσιακή τους κατάσταση. Ωστόσο, οι εγγυήσεις αυτές δεν συνοδεύονται από την πρόβλεψη αυξημένων τυπικών και ουσιαστικών προσόντων, τόσο κατά την είσοδό τους όσο και την περαιτέρω υπηρεσιακή τους εξέλιξη.

Έτσι, δεν εξυπηρετείται πράγματι με τον καλύτερο τρόπο η πιο πάνω αποστολή τους, να συνδράμουν δηλαδή ουσιαστικά στην ορθή διαχείριση και επίκαιρη περαίωση της δικαστικής ύλης και να δικαιολογείται έτσι η ειδική μεταχείρισή τους. Υπό αυτή την έννοια, θα πρέπει να υιοθετηθεί η πρακτική των 16 χωρών του Συμβουλίου της Ευρώπης, βάσει του οποίου απασχολείται ήδη εξειδικευμένο προσωπικό, στο οποίο μπορούν να ανατεθούν (τηρώντας όμως την πρόβλεψη για αυξημένα και ειδικά τυπικά προσόντα που θα πρέπει να συγκεντρώνουν οι εν λόγω υπάλληλοι) και δικαστικές αρμοδιότητες επί υποθέσεων ήσσονος βαρύτητας, ακολουθώντας τη σύσταση της Επιτροπής Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης (86) 12, σχετικά με μέτρα πρόληψης και μείωσης του υπερβολικού φόρτου των δικαστηρίων ενώ στις περισσότερες χώρες σημαντική συμβολή στο έργο του δικαστή παρέχεται από την απασχόληση των λεγόμενων «βοηθών δικαιοσύνης».

 

21. Η Ελλάδα στην Ευρώπη και τον κόσμο

21.1. Οραματιζόμαστε μια Ευρώπη των πολιτών σ’ έναν ανθρωπιστικό Κόσμο

Υποστηρίζουμε μια ομοσπονδιακή Ευρώπη των πολιτών, που θα λειτουργεί με τις αρχές της ισοτιμίας και του αλληλοσεβασμού, κατ’ αντιπαράθεση με οποιαδήποτε μορφή ηγεμονίας από αδιαφανείς και μη εκλεγμένες ελίτ. Επιθυμούμε μια Ευρώπη, που ενωμένη μέσα από τις αξίες του ανθρωπισμού, της κοινωνικής αλληλεγγύης, της ισονομίας και του σεβασμού της πολυπολιτισμικότητας και της τοπικότητας, θα εξασφαλίζει την άμυνα των κρατών μελών της, θα διασφαλίζει την ειρήνη και την ευημερία στην ήπειρο και στον κόσμο, εκφράζοντας τους πολίτες και όχι τα συμφέροντα και αναλαμβάνοντας τις ιστορικές ευθύνες της πλανητικά, τόσο σε περιβαλλοντικό όσο και ανθρωπιστικό επίπεδο.

21.2. Η Ελλάδα στην Ευρώπη

Στα μεγάλα ζητήματα, από την κλιματική κρίση μέχρι την κοινωνική δικαιοσύνη, τους όρους του διεθνούς εμπορίου και τη διασφάλιση της ειρήνης, καμία χώρα δεν μπορεί να δώσει πια μόνη της απαντήσεις.

Η ειρηνική ενοποίηση της Ευρώπης αποτελεί σαφή πρόοδο απέναντι στα εθνικά κράτη. Κινδυνεύει όμως, πρώτα από όλα, από τον ίδιο της τον εαυτό: τις πολιτικές που αφήνουν άφθονο χώρο για την αδιαφάνεια, τα εθνικά στερεότυπα, την κοινωνική ανασφάλεια, την οικονομική και περιβαλλοντική κρίση, τη δημαγωγία της ακροδεξιάς. Με ανολοκλήρωτους θεσμούς και με τις αποφάσεις να λαμβάνονται κυρίως από τεχνοκράτες και διακυβερνητικά όργανα, όπου οι εκλεγμένοι λογοδοτούν σχεδόν αποκλειστικά στη δική τους χώρα, παραμένει δυστυχώς πρώτα από όλα ένας κοινός οικονομικός και δημοσιονομικός χώρος, όπου οι αποκλίσεις μεταξύ χωρών μελών συχνά επιδεινώνονται αντί να περιορίζονται.

Η καλύτερη, λοιπόν, υπεράσπιση της Ευρώπης είναι ο αγώνας του Πράσινου κινήματος να την αλλάξουμε ριζικά. Οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ θέλουμε μια Ευρώπη των Πολιτών, δημοκρατική και ομοσπονδιακή, κοινωνικά και περιβαλλοντικά βιώσιμη, με διαφάνεια και δημοκρατικό έλεγχο, κοινό χώρο βιώσιμης ευημερίας για όλους, ανοικτή στις περιφερειακές και εθνικές ταυτότητες αλλά κλειστή απέναντι στην περιχαράκωση σε εθνικά στερεότυπα και στην επιβολή των εθνικών συμφερόντων των ισχυρότερων κυβερνήσεων. Για όλα αυτά, χρειαζόμαστε περισσότερη Ευρώπη, με ισχυρότερες εγγυήσεις για τους πολίτες της.

Οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ στο πλαίσιο της ελληνικής πολιτικής για τα ευρωπαϊκά θέματα, προκρίνουμε και υποστηρίζουμε:

  • Ενδυνάμωση της κοινής εξωτερικής και αμυντικής πολιτικής, με κοινές εγγυήσεις για πολιτική υπεράσπιση των εξωτερικών συνόρων της Ε.Ε.
  • Μεταρρύθμιση της ευρωζώνης, ώστε το κοινό νόμισμα να λειτουργεί θετικά για όλες τις οικονομίες της ευρωζώνης και να σταματήσει να ευνοεί μια Ευρώπη πολλών ταχυτήτων, σε βάρος του Ευρωπαϊκού Νότου.
  • Συστηματική συνεργασία και κοινό μέτωπο με τις άλλες χώρες του Ευρωπαϊκού Νότου, για τη διαμόρφωση ευρωπαϊκών πολιτικών και θεσμικών μεταρρυθμίσεων της ΕΕ.
  • Καταλυτικό ρόλο της χώρας μας για τη σταδιακή ένταξη των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων στην ΕΕ, χωρίς εκπτώσεις από το ευρωπαϊκό κεκτημένο. Προτεραιότητα στην ένταξη της Βόρειας Μακεδονίας και της Αλβανίας, ως άμεσων γειτόνων μας.
  • Φιλόδοξη εφαρμογή του Πράσινου Συμφώνου για την Ευρώπη και της δίκαιης ενεργειακής μετάβασης, με ενεργό συμμετοχή της χώρας μας στα σχετικά προγράμματα.
  • Πρωταγωνιστικό ρόλο σε πρωτοβουλίες ανανεώσιμης ενέργειας, νησιωτικής πολιτικής, δίκαιης μετάβασης για λιγνιτικές περιφέρειες.
  • Πρωτοβουλίες για τα ιδιαίτερα δεδομένα της Ελλάδας και των άλλων μεσογειακών χωρών σε θέματα όπως η αγροτική και η αλιευτική πολιτική.

21.3. Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στην Ανατολική Μεσόγειο

Για την πράσινη οπτική, οι άμεσοι γείτονες είναι αναγκαίοι συνεργάτες και όχι υποψήφιοι εχθροί, καθώς το περιβάλλον δεν γνωρίζει σύνορα. Θέλουμε η ευρύτερη περιοχή της χώρας μας να γίνει κι αυτή μια πραγματικά ευρωπαϊκή γειτονιά, με βιώσιμη ευημερία για όλους, εδραίωση της ειρήνης, ανοικτά σύνορα και στενή διασυνοριακή συνεργασία. Δεν θέλουμε την Ελλάδα σε ρόλο «ακραίου προπυργίου» σε μια «Ευρώπη-Φρούριο».

  • Καταδικάζουμε τον εθνικισμό και τον αλυτρωτισμό από όπου κι αν προέρχεται. Κάθε εθνικισμός δημιουργεί πρώτα από όλα πρόβλημα στη χώρα που τον καλλιεργεί. Η ανοικτή κοινωνία που προωθούμε συνδέεται άρρηκτα με τον σεβασμό στις ιδιαίτερες ταυτότητες όλων.
  • Αντιτασσόμαστε στη λογική της στρατιωτικής ισχύος και των μηχανισμών της. Επιδιώκουμε δραστική μείωση των εξοπλισμών και εμμένουμε στο στόχο για διάλυση του ΝΑΤΟ. Δεν ξεχνάμε τη σοβαρή συμβολή που είχαν στη χρεωκοπία της χώρας μας οι θηριώδεις εξοπλισμοί (και η διαφθορά που τους συνοδεύει). Είμαστε αντίθετοι σε κάθε νέο γύρο ανταγωνισμού εξοπλισμών και Ψυχρού Πολέμου ανάμεσα σε Ελλάδα και Τουρκία.
  • Τα θέματα μειονοτήτων είναι ζήτημα ανθρωπίνων δικαιωμάτων και όχι διακρατικών σχέσεων. Ζητάμε από τη χώρα μας να κυρώσει άμεσα την ευρωπαϊκή σύμβαση – πλαίσιο για τις μειονότητες και την αντίστοιχη σύμβαση για τις λιγότερο ομιλούμενες γλώσσες.
  • Η περιφερειακή συνεργασία είναι πρώτα υπόθεση βιωσιμότητας και μετά επιχειρηματικής δράσης. Προτεραιότητα οφείλουν να έχουν στόχοι όπως το κλείσιμο των πυρηνικών εργοστασίων και η ματαίωση νέων, η απόκρουση των μεταλλαγμένων, η προώθηση της βιολογικής γεωργίας και της ήπιας ενέργειας, η ανάπτυξη του σιδηροδρόμου, η βιώσιμη διαχείριση των υδάτινων πόρων και των ευαίσθητων οικοσυστημάτων, η βελτίωση των όρων ζωής των παραμεθόριων πληθυσμών.
  • Πολιτικοστρατιωτικοί άξονες σε αντιπαλότητα με άλλες χώρες, έρχονται από άλλες εποχές και αποτελούν μέρος του προβλήματος και όχι της λύσης. Ειδικά ο άξονας με το Ισραήλ, που αντιμετωπίζει το Διεθνές Δίκαιο τουλάχιστον επιλεκτικά, αποδυναμώνει την πάγια ελληνική επίκληση του Διεθνούς Δικαίου και φέρνει περισσότερους κινδύνους παρά ασφάλεια.

Στο πλαίσιο αυτό, παλιά και νέα ζητήματα θα πρέπει να εξεταστούν στο φως των νέων δεδομένων:

  • Στα ελληνοτουρκικά, κριτήριο για κάθε διαφορά θέσεων ή ανοικτό θέμα οφείλει να είναι το Διεθνές Δίκαιο και η διασφάλιση της ειρήνης. Η χώρα μας έχει αποδεχθεί από τη δεκαετία του 1970 την υποχρεωτική δικαιοδοσία του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης και δεν πρέπει να φοβάται την κρίση του, ακόμη και για θέματα πέρα από την υφαλοκρηπίδα. Είναι αδιανόητο να επικαλούμαστε το Διεθνές Δίκαιο μόνο όπου θεωρούμε ότι «μας συμφέρει».
  • Η εξωτερική μας πολιτική είναι επείγον να απεξαρτηθεί από την αναζήτηση και εξόρυξη υδρογονανθράκων. Η κλιματική κρίση και οι ευρωπαϊκές δεσμεύσεις για το κλίμα κάνουν επιτακτικό να μείνουν τα όποια αποθέματα στο υπέδαφος, ενώ ο ανταγωνισμός για τον έλεγχο του πετρελαίου και του φυσικού αερίου δημιουργεί παντού εντάσεις και ανασφάλεια.
  • Για την ΑΟΖ, είναι σημαντική και η νηφάλια ενημέρωση της κοινωνίας: αφορά διεθνή ύδατα στη Μεσόγειο και οικονομική μόνο εκμετάλλευση, οριοθετείται μόνο συναινετικά ή με αποφάσεις Διεθνών Δικαστηρίων, υπήρχε ως δυνατότητα από το 1982 αλλά ήρθε στο προσκήνιο μόνο μετά το 2010, όταν η ελληνική στρατηγική προσδέθηκε στα ισραηλινά συμφέροντα και η κρίση έγινε πρόσχημα για αναζήτηση υδρογονανθράκων με κάθε τίμημα. Το Διεθνές Δίκαιο, τέλος, περιλαμβάνει τη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας, αλλά όχι μόνο αυτή.
  • Οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ απορρίπτουμε λοιπόν τόσο την «ασυμβίβαστη» στάση της κλιμάκωσης της έντασης για την ΑΟΖ, όσο και τις «συμβιβαστικές» επιλογές της συνεκμετάλλευσης ή της υποταγής στις τουρκικές διεκδικήσεις.
  • Αντίθετα είμαστε ανοικτοί σε συμφωνίες «παγώματος των διαφορών», στα πρότυπα της Συμφωνίας της Βέρνης μεταξύ Καραμανλή-Ντεμιρέλ το 1976 που οδήγησε σε αμοιβαία αποχή από υποθαλάσσιες έρευνες στα διεθνή ύδατα του Αιγαίου. Ανοικτοί είμαστε και για οριοθετήσεις με βάση το Διεθνές Δίκαιο από διεθνή δικαστήρια όπως της Χάγης ή το δικαιοδοτικό όργανο για το Δίκαιο της Θάλασσας: υποστηρίζουμε όμως πολιτική μηδενικών εξορύξεων στην ελληνική ΑΟΖ και πρωτοβουλίες για Μεσόγειο θάλασσα βιωσιμότητας, ειρήνης και σεβασμού στο Διεθνές Δίκαιο.
  • Για το Κυπριακό, εμμένουμε στην προοπτική συναινετικής λύσης βασισμένης στις αποφάσεις του ΟΗΕ, στο ευρωπαϊκό κεκτημένο αλλά και στα σημεία που είχαν δεχθεί οι δυο πλευρές για ανεξάρτητη, διζωνική ομοσπονδία των δύο κοινοτήτων. Ενισχύουμε τις προσπάθειες επαναπροσέγγισης και συνεργασίας τους.
  • Στα βόρεια σύνορά μας θεωρούμε ότι η στήριξη στην ευρωπαϊκή προοπτική των άμεσων ιδίως γειτόνων μας, χωρίς εκπτώσεις από το ευρωπαϊκό κεκτημένο, αποτελεί ζωτικό συμφέρον της χώρας μας. Ειδικά για τη Βόρεια Μακεδονία, ιδιαίτερη σημασία δίνουμε στη συμφιλίωση και μεταξύ των δύο κοινωνιών, πλευρά που η Συμφωνία των Πρεσπών είχε υποτιμήσει.
  • Ανοικτοί παραμένουμε, τέλος, σε ανάλογη ευρωπαϊκή προοπτική και για την ίδια την Τουρκία, αν η κοινωνία και η ηγεσία της το επιδιώξουν.

21.4. Η Ελλάδα στον κόσμο

Πέρα από την ευρωπαϊκή, βαλκανική και μεσογειακή διάσταση, υπάρχει και η παγκόσμια. Οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ θεωρούμε απαράδεκτο το σημερινό χάσμα Βορρά-Νότου και πιστεύουμε ότι ένας βιώσιμος και δίκαιος κόσμος για όλους είναι εφικτός αλλά και αναγκαίος:

  • Η αντιμετώπιση των παγκόσμιων ανισοτήτων και η επίτευξη των Στόχων της Χιλιετίας είναι υπόθεση και της Ελλάδας.
  • Οι αναπτυγμένες χώρες οφείλουν, τόσο για λόγους πολιτισμού και δικαιοσύνης όσο και για τη δική τους ασφάλεια, να βοηθήσουν τον υπόλοιπο παγκόσμιο πληθυσμό να εξασφαλίσει βιώσιμα και ανθρώπινα επίπεδα ζωής και ευημερίας χωρίς τον υπερκαταναλωτισμό και τη σπατάλη του Δυτικού κόσμου.
  • Στους διεθνείς οργανισμούς και διασκέψεις η Ελλάδα πρέπει να συμπεριφέρεται ως σύγχρονη χώρα που εκπροσωπεί σταθερά τις αρχές της βιωσιμότητας, της ειρήνης, του διαλόγου των πολιτισμών, του δίκαιου εμπορίου, του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της δημοκρατίας και της κοινωνικής αλληλεγγύης.

Στο πλαίσιο αυτό, οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ ζητάμε:

  • Αύξηση της επίσημης βοήθειας προς τις αναπτυσσόμενες χώρες στο 0,7% του ΑΕΠ και επικέντρωσή της στους φτωχότερους κατοίκους των λιγότερο αναπτυγμένων χωρών, με τις προτεραιότητες να καθορίζονται σε συνεργασία με τις τοπικές κοινότητες.
  • Διαγραφή του χρέους των αναπτυσσόμενων χωρών, ιδιαίτερα των φτωχότερων, μέσα από διαφανείς και ελέγξιμες διαδικασίες με συμμετοχή όχι μόνο των κυβερνήσεων, αλλά και των ενδιαφερομένων κοινοτήτων.
  • Συντονισμένες προσπάθειες για την καταπολέμηση των μεγάλων γενικευμένων επιδημιών, όπως το AIDS, η φυματίωση και η ελονοσία.
  • Διασφάλιση ότι όλοι μπορούν να αποκτήσουν μια βασική οικονομική δυνατότητα και να συμμετέχουν στην οικονομική ζωή του τόπου τους, χωρίς να αναγκάζονται να καταφεύγουν σε δραστηριότητες που πλήττουν την ανθρώπινη αξιοπρέπειά τους.
  • Θέλουμε Δίκαιο και Βιώσιμο Εμπόριο, όχι απλά ελεύθερο. Ριζική μεταρρύθμιση του πλαισίου και των κανόνων του διεθνούς εμπορίου, ώστε να σταματήσουν να αναδεικνύουν σε εμπορικό πλεονέκτημα την παραβίαση της κοινωνικής και περιβαλλοντικής βιωσιμότητας.

Επιπλέον, ζητήματα προτεραιότητας για την ελληνική εξωτερική πολιτική θεωρούμε:

  • Έμφαση στην ειρηνική επίλυση διαφορών, όχι μόνο στην περιοχή μας αλλά και παγκόσμια. Συνεργασία με άλλες χώρες μεσαίου μεγέθους στον ΟΗΕ για εξισορρόπηση του βάρους και των αντιπαραθέσεων των μεγάλων δυνάμεων. Ενεργοποίηση των μέσων του Οργανισμού για σεβασμό στο Διεθνές Δίκαιο, ειρηνική επίλυση διαφορών, βιώσιμη ευημερία, προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ενδυνάμωση του θεσμού της Ολυμπιακής Εκεχειρίας, ώστε να αποκτήσει και πρακτικό αντίκρισμα.
  • Πρωταγωνιστικό ρόλο στα διεθνή μέτωπα για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης. Έμφαση στη διεθνή συνεργασία για αντιμετώπιση πυρκαγιών και άλλων φυσικών καταστροφών που επιδεινώνονται λόγω κλιματικής αλλαγής. Αντίστοιχη έμφαση και στην αντιμετώπιση σεισμών.
  • Προσέγγιση άλλων νησιωτικών χωρών για συνεργασία σε ζητήματα νησιωτικών πολιτικών. Προώθηση καλών πρακτικών για κλιματική δράση, κυκλική οικονομία και βιωσιμότητα. Διεθνής Πράσινη Ακαδημία με βάση την Ελλάδα, πιθανόν στους Δελφούς ή την Ολυμπία.

21.5. Αναπτύσσουμε τη μη βίαιη κουλτούρα

Μέσα σε ένα επικίνδυνο και ρευστό διεθνές πλαίσιο, όπου οι ένοπλες επεμβάσεις τείνουν να αντικαταστήσουν τον διάλογο και την ειρηνική επίλυση των συγκρούσεων, ενώ παρατηρείται απομάκρυνση από τις αρχές της ανοιχτής κοινωνίας και ενίσχυση του μοντέλου της αυταρχικής διακυβέρνησης, με απολυταρχικούς ηγέτες που εκφράζουν ή ανοίγουν τον δρόμο για την άνοδο εθνικιστικών και λαϊκιστικών δυνάμεων, υπάρχει ανάγκη μιας πολιτικής αρχών.

Οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ υποστηρίζουμε τη αρχή της μη βίας, όχι απλά ως αντίβαρο αλλά ως μια φιλοσοφία που μας βγάζει από τον φαύλο κύκλο που δημιουργεί η βία, οι κάθε λογής ιμπεριαλισμοί και ο πόλεμος. Εκτιμούμε, επιπλέον, ότι η επιλογή της μη βίαιης κουλτούρας και της ειρηνικής επίλυσης των διαφορών είναι στην ουσία της βαθύτατα ριζοσπαστική.

Θέλουμε να προωθήσουμε έναν ειρηνικό, μη βίαιο και ήπιο πολιτισμό στις προσωπικές, κοινωνικές και διεθνείς σχέσεις. Είμαστε αντίθετοι με εθνοκεντρικές και απομονωτικές νοοτροπίες και στηρίζουμε τις πρωτοβουλίες ενάντια στις αυταρχικές, εθνικιστικές, ρατσιστικές, ακραία συντηρητικές και επικίνδυνες για τη δημοκρατία προκλήσεις και πρακτικές.

Η Ευρώπη δεν πρέπει να επιδιώκει κέρδη από αδίστακτες εξαγωγές τεχνολογιών όπλων και παρακολούθησης που γίνονται προς δικτάτορες ή κράτη που βρίσκονται σε πόλεμο. Οι αυστηρές κατευθυντήριες γραμμές για τις εξαγωγές θα πρέπει να επιβάλλονται αυστηρά. Η ΕΕ θα πρέπει να αυξήσει τη χρηματοδότησή της για την αναπτυξιακή συνεργασία ώστε να φτάσει το 0,7% του ΑΕΠ και να αυξήσει τη χρηματοδότησή της για την πρόληψη των πολιτικών συγκρούσεων, την επίλυση και τη μετριοπάθεια.  Η σταθερότητα και η ανάπτυξη δεν μπορούν να εξασφαλιστούν με στρατιωτικά μέσα.

 

22. Επίλογος

Οικοδομούμε έναν νέο οικολογικό πολιτισμό

Οι αφετηρίες μας:

  • Ανάγκη δημιουργίας ενός νέου πολιτισμού, ικανού να εξασφαλίσει μιαν αξιοπρεπή ζωή σε περισσότερους από 7,2 δισεκατομμύρια ανθρώπους
  • Στόχος η ευζωία μέσα στα πεπερασμένα οικολογικά όρια της Γης
  • Καλλιέργεια οικολογικής, δημοκρατικής και αλληλέγγυας συνείδησης στην κοινωνία
  • Αντίσταση στην εμπορευματοποίηση και υπερεκμετάλλευση κοινών αγαθών όπως το νερό, το έδαφος, το υπέδαφος, η φύση, η βιοποικιλότητα, η παραλία, ο δημόσιος χώρος, η ενέργεια, η υγεία, η παιδεία, η στέγη, ο πολιτισμός, η πολιτιστική κληρονομιά, η ιστορία κ.λπ.

Οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ φιλοδοξούν να εκφράσουν τις αρχές και τα ρεύματα της πολιτικής οικολογίας και των διεκδικήσεων των οικολογικών και κοινωνικών κινημάτων. Στόχος μας είναι να αντικατασταθούν τα κυρίαρχα σαθρά πρότυπα της αέναης μεγέθυνσης της παραγωγής και κατανάλωσης και του ατομισμού, από νέα πρότυπα δίκαιης και βιώσιμης ευημερίας και κοινωνικής αλληλεγγύης. Εργαζόμαστε για να καλλιεργηθεί οικολογική, δημοκρατική και αλληλέγγυα συνείδηση στην κοινωνία, για την υπέρβαση του ατομισμού, του καταναλωτισμού και της καταστροφικής ανταγωνιστικότητας, την εξάλειψη των ανισοτήτων, την αποκέντρωση και τον εκδημοκρατισμό της διακυβέρνησης, την αντιαυταρχική παιδεία, την ελεύθερη σκέψη και την ανεξάρτητη δικαιοσύνη.

Οι περισσότεροι κάτοικοι των αναπτυγμένων χωρών πιστεύουν ότι η σημερινή κοινωνία μπορεί να συνεχίσει να είναι υπερκαταναλωτική, ρυθμίζοντας απλώς κατά το δοκούν τις επιπτώσεις της στο περιβάλλον. Την ίδια στιγμή το υπόλοιπο και μεγαλύτερο μέρος των κατοίκων της Γης ελπίζει ότι θα προσεγγίσει τα επίπεδα υλικής ευημερίας των αναπτυγμένων χωρών. Η αλήθεια είναι, όμως, ότι αυτό το επίπεδο παραγωγής και κατανάλωσης επιτεύχθηκε μέσα από τη κατασπατάληση των φυσικών πόρων, την απομύζηση των λιγότερο αναπτυγμένων χωρών και τη διάρρηξη των οικολογικών ισορροπιών της Γης.

Έχουμε παγιδευτεί μέσα στη διεστραμμένη δυναμική ενός πολιτισμού που δεν λειτουργεί αν δεν μεγεθύνεται, και που, όταν μεγεθύνεται, καταστρέφει τις φυσικές βάσεις που τον κάνουν να υπάρχει. Αν συνεχιστεί η σημερινή τάση μεγέθυνσης της εκμετάλλευσης των φυσικών πόρων και της παραγωγής ρύπων, το πιο πιθανό αποτέλεσμα θα είναι η οικολογική και  πολιτισμική κατάρρευση.

Μπροστά σε αυτή την πρόκληση μιας αργής οικοκτονίας, η απάντηση δεν μπορεί να είναι οι φραστικοί εξωραϊσμοί περί αειφόρου ανάπτυξης, ούτε επαρκούν από μόνες τους οι απαραίτητες πράσινες τεχνολογικές λύσεις. Έχουμε ανάγκη να δημιουργήσουμε έναν νέο πολιτισμό, ικανό να εξασφαλίσει μια αξιοπρεπή ζωή σε περισσότερους από 7,2 δισεκατομμύρια ανθρώπους. Είναι απαραίτητο να γίνουν ριζικές αλλαγές στις αξίες μας, στον τρόπο ζωής, στις μορφές, τους τρόπους και τις σχέσεις παραγωγής, στον σχεδιασμό των πόλεων και στη χωροταξική οργάνωση.

Για μια τέτοια αλλαγή του οικονομικού, ενεργειακού, κοινωνικού και πολιτισμικού μοντέλου, θα χρειαστεί να συσπειρωθούν μεγάλες πλειοψηφίες. Ένας πολιτισμός τελειώνει και πρέπει να οικοδομήσουμε έναν άλλο, καινούργιο, συνεκτικό, που να αναγνωρίζει την πραγματικότητα, να κάνει ειρήνη με τη φύση και να κάνει δυνατή την ευζωία μέσα στα πεπερασμένα οικολογικά όρια της Γης.

Εμείς οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ καλούμε όσους συμπαρατάσσονται με τις αρχές των Πράσινων, που εκτιμούν ότι είναι πιο επίκαιρη από ποτέ η αυτόνομη συγκρότηση και πορεία ενός πράσινου μαζικού πολιτικού φορέα, που δεν θα εντάσσεται στα κομματικά σχέδια και τις σκοπιμότητες άλλων, να πορευτούν μαζί μας για μια μεγάλη στροφή στη μορφή και το περιεχόμενο της πολιτικής, για τη διαμόρφωση και υλοποίηση ενός εναλλακτικού προγράμματος διακυβέρνησης, που θα βελτιώσει τη ζωή όλων στη χώρα μας για τις παρούσες και τις μελλοντικές γενιές. Για να μπορέσει ο ενωτικός φορέας των ΠΡΑΣΙΝΩΝ να φέρει και την πραγματική ανανέωση της πολιτικής στην Ελλάδα.

 

Σημειώσεις:

[1] Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι από την Πανελλήνια Ομοσπονδία Δασοφυλάκων Δημοσίων Υπαλλήλων έχει προταθεί η υποχρεωτική τήρηση από τον κυνηγό του «ημερήσιου κυνηγετικού ημερολογίου» στο οποίο θα καταγράφεται η ημερομηνία, η ώρα έναρξης και λήξη της θήρας, η περιοχή κυνηγιού, το είδος προς θήρα, ο αριθμός των θηραμάτων που είδε και τελικά αυτών που θήρευσε καθώς και ο αριθμός των φυσιγγίων που χρησιμοποίησε. Η αναγραφή του ημερολογίου θα γίνεται με την έναρξη του κυνηγίου και με αυτόν τον τρόπο ο ελεγκτής Δασοφύλακας, κατά τον έλεγχο του κυνηγού θα ελέγχει την σωστή τήρησή του. Η μη συμπλήρωση των αναγκαίων υποχρεωτικών στοιχείων από τον κυνηγό θα αποτελεί παράβαση. Με ρύθμιση θα ορίζονται οι κυρώσεις. Τα ημερολόγια αυτά στο τέλος της κυνηγετικής περιόδου θα αποστέλλονται με μέριμνα του  κυνηγετικού συλλόγου ή ατομικά, στο Ερευνητικό και Επιστημονικό Κέντρο για τη Θήρα και την Άγρια Πανίδα. Αυτά μαζί με άλλα δεδομένα π.χ. μεσοχειμωνιάτικες καταμετρήσεις κ.λ.π. θα αποτελούν στοιχεία για την εξαγωγή συμπερασμάτων για το Κέντρο, σχετικά με  την κυνηγετική κάρπωση των επόμενων ετών ή τη διάρκεια της περιόδου θήρας, κλπ  Βλέπε αναλυτικά «Προτάσεις για την αναμόρφωση της Δασικής Νομοθεσίας». Σήμερα οι Κ.Ο. ζητούν την συμπλήρωση ερωτηματολογίων, που όμως δεν βρίσκουν ιδιαίτερη ανταπόκριση, και τα στοιχεία αξιοποιούνται στο ερευνητικό πρόγραμμα Άρτεμις. Η υποχρεωτική καθιέρωση του Ημερολογίου βοηθά σημαντικά στην αξιοποίηση αναλυτικών πολύτιμων δεδομένων.

[2] Πόρισμα της Ομάδας Εργασίας για την αξιολόγηση των δομών και την αναδιάρθρωση των δασικών υπηρεσιών των αποκεντρωμένων διοικήσεων της χώρας, ΥΠΕΚΑ, Μάιος 2014, σελ. 144.

[3] Εφημερίδα Πρώτο Θέμα, 3-4-2010

[4] Τροποποίηση του ν. 2168/1993, εναρμόνιση της ελληνικής νομοθεσίας με την Οδηγία 2008/51/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 21ης Μαΐου 2008 «για την τροποποίηση της Οδηγίας 91/477/ΕΟΚ του Συμβουλίου σχετικά με τον έλεγχο της απόκτησης και της κατοχής όπλων» και άλλες διατάξεις (ΦΕΚ Α΄ 67/05-04-2011).

[5] Δείτε Προτάσεις της ΚΟΜΑΘ σχετικά με τη νομοθεσία περί όπλων και την εκπαίδευση των κυνηγών

 Δείτε Ακόμη

ΔΕΛΤΙΑ ΤΥΠΟΥ

Συνέντευξη Τύπου, συνάντηση με τον Δήμαρχο Χανίων και επίσκεψη στον ΔΕΔΙΣΑ

Την απόλυτη αντίθεσή τους στις εξορύξεις υδρογονανθράκων στις θάλασσες Δυτικά και Νότια της Κρήτης, εξέφρασαν οι εκπρόσωποι των Πράσινων κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου στα Χανιά,